Кіріспе

1929 жылы түсірілген фильм, Аллан Дванның туындысы

"Темір бетперде" – 1929 жылы түсірілген американдық оқиғалық фильм. Фильмде диалогтармен қатар, дыбыс эффектілері мен тақырыптық әні бар синхронды музыкалық қосымша да бар. Фильм Александр Дюманың әкесінің 1847-1850 жылдар аралығында жазылған "Виконт де Брагелон" романының соңғы бөліміне сүйенген, ал бұл роман француз халқының "Темір бетпердедегі адам" туралы аңызына негізделген.

Сюжет

Фильмде Фэрбенкс д'Артаньян рөлінде, Маргарита Де Ла Мотт оның сүйіктісі Констанс рөлінде (патшаның егіз бауыры бар деген құпияны сақтау үшін фильмнің басында қаза табады), Найджел Де Брюлье - ашкөз кардинал Ришелье, ал Ульрих Хаупт - қатыгез граф Де Рошфор рөлінде ойнайды. Уильям Бэйкуэлл патшаның егіздері ретінде көрінеді.

Музыка

Фильмде "Барлығы үшін біреу – Біреу үшін бар" ("One For All — All For One (Song Of The Musketeers)") деп аталатын тақырыптық ән болды, оның авторы – Джо Трент (текстері) және Хьюго Ризенфельд пен Луис Альтер (музыкасы). Ән саундтректе орындалады және фильм бойында бірнеше рет аспаптық нұсқада дыбысталады.

Өндірістік негіздер

1929 жылы шыққан «Темір бетперде» атты жартылай сөйлейтін фильм Дуглас Фэрбенкс ойнаған алғашқы үнді фильм болды. Фэрбенкс өзінің сүйікті жанрымен қоштасып жатқанын білгендіктен, өзінің алғашқы дыбысты фильміне жан-жақты қаражат жұмсады. Бұл – Фэрбенкс кейіпкерінің фильм соңында қайтыс болатын жалғыз жағдайы, ал соңғы сахнада тағы бір рет жас мушкетерлердің бәрі қайтыс болғаннан кейін бірігіп, «үлкен оқиғаны» (соңғы титр бойынша) іздеуге бет алады. 1929 жылғы түпнұсқалық нұсқада Фэрбенкс айтқан сөздерден тұратын екі қысқа диалог бөлімі ғана бар. Фильмнің қалған бөлігінде музыкалық қоректеме, бірнеше дыбыс эффектілері және бірнеше рет орындалатын тақырыптық ән бар. 1952 жылы фильм қайта шығарылды, онда титрлер алынып тасталды және Дуглас Фэрбенкс кішінің дауысымен айтылатын қосымша әңгіме қосылды. Түпнұсқа фильмде Д’Артаньян жас патшаға өзі және үш мушкетердің қатысқан ұятты оқиғасын айтатын көрініс бар. Оқиға флэшбэк арқылы көрсетілген, бірақ 1952 жылғы нұсқада ол хронологиялық тәртіппен берілген, патшамен болған сахна алынып тасталған. 1999 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы мен Заманауи өнер мұражайының ынтымақтастығымен Kino Video 1929 жылғы нұсқаның DVD-ін шығарды. Бұл фильм үшін Vitaphone дискілерінің толық жиынтығы сақталған. Алайда, олардың бастапқы дыбысының тек шағын бөлігі фильм кадрларымен синхрондалды, атап айтқанда Дуглас Фэрбенкс сөйлейтін екі қысқа бөлім. Саундтректің қалған бөлігі, синхрондалған музыкалық қоректеме, дыбыс эффектілері және тақырыптық ән қолданылмады, себебі бұл DVD-ні жалпыға қолжетімді ететін еді. (1929 жылғы түпнұсқа дыбыстық нұсқаның авторлық құқығы мерзімі өткен). Сондықтан, бұл DVD-нің қайта шығарылымы үшін композитор Карл Дэвиске жаңа музыкалық қоректеме тапсырылды. Kino дискісінде 1952 жылғы нұсқадан үзінділер, түпнұсқа түсірілімнен алынған кейбір кадрлар және 1999 жылғы реконструкцияның премьерасы бағдарламасынан мәтіндік материалдар да бар. Түпнұсқа дыбыстық нұсқаның толық қалпына келтірілген нұсқасы әлі шығарылмаған.

Қабылдау және мұра

Фэрбенкс туралы зерттеуші Джеффри Вэнс: "Үнсіз экранға қоштасу ретінде "Темір маска" фильмінен артық ештеңе жоқ. Фэрбенкс жас адам рөлінен сирек бас тартып, әдеттегі каскадтық трюктардан да азырақ қолданса, бұл фильмде өзінің ең көп қырлы және әсерлі экрандық бейнесін жасайды. Бұл фильм жанрындағы ең үлкен жетістік деп есептеледі".