Кіріспе

Нейтан Х. Вуранның 1958 жылғы фильмі.

"Синдбадтың 7-ші сапары" – Нейтан Х. Джуранның режиссерлік жұмысымен, Кервин Мэтьюс, Торин Тэтчер, Кэтрин Грант, Ричард Айер және Алек Мангоның қатысуымен түсірілген 1958 жылғы американдық "Техниколор" жанрындағы фантастикалық, оқиғалы фильм. Оны "Колумбия Пикчерс" таратты, ал Чарльз Х. Шнир продюсерлік етті. Бұл "Колумбия" студиясынан шыққан үш "Синдбад" көркем фильмінің біріншісі болды, ал қалған екеуі 1970-ші жылдардағы "Синдбадтың алтын сапары" (1973) және "Синдбад пен жолбарыстың көзі" (1977) фильмдері. Үш "Синдбад" фильмінің идеясын Рей Гаррихаузен жасады, ол өзінің құрастырған толық түсті, кең экранды, тоқтатылған анимация техникасын – "Динамацияны" қолданды. Атауы ұқсас болғанымен, фильм "Синдбад теңізшінің жетінші сапары" ертегісінің сюжетін қайталай бермейді, керісінше, "Синдбадтың" үшінші және бесінші сапарларымен көбірек байланысты. "Синдбадтың 7-ші сапары" 2008 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы оны "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп танып, Ұлттық кино реестріне енгізіп, сақтау үшін іріктеді.

Сюжет

Теңізші Синбад пен оның кемесі Колосса аралына жетеді, онда олар алып циклоптан қашып бара жатқан сиқыршы Сокураға кездеседі. Сокура құтылып кетсе де, сиқырлы шамды жәндікке жоғалтады. Сінбад оның Колоссаға қайту туралы өкінген өтінішінен бас тартады, өйткені Париса, Чандраның ханшайымы, кемеде. Олардың болашақ некелері оның әкесі мен Синбадтың Бағдадтағы отаны арасындағы бейбітшілік орнату үшін жасалды. Бағдадқа жеткеннен кейін Сокурах үйлену тойына дейінгі мерекелерде сиқыр жасайды, Парисаның қызметшісін уақытша жыланға айналдырады. Бағдад халифасы өзінің ерлігі мен Бағдад пен Чандра арасындағы соғыс туралы қараңғы пайғамбарлыққа қарамастан, сиқыршының Колоссаға оралуына көмектесуден бас тартады. Сол түні Сокура ханшайымды жасырын түрде өлтіреді, бұл оның әкесі Чандра сұлтанын ашуландырады, ол Бағдадқа соғыс жариялайды. Синбад пен халифа Сокураға мойынсұнады, ол Рок жұмыртқа қабығының Паризаны қалпына келтіретін дәріге қажеттілігін түсіндіреді, оны тек Колоссада табуға болады. Сокурах Синбадқа аралдың алып жаратылыстарынан қорғану үшін алып арбалет салу жоспарларын ұсынады. Синбад халифаның түрмелеріндегі сотталғандардан қосымша экипаж мүшелерін шақырады. Олар Колоссаға жетпей тұрып, шешекшілерді сатқын Карим көтеріліске шақырады және Сокура, Синбад пен оның адамдарын тұтқындайды. Дауыл кезінде жақын аралдан шыққан жын-перілердің қатты дауысы кемедегілерді шашыратып, кемеге қауіп төндіреді. Адамдардың бірі Синбадты босатып, оларды құтқара алады, Карим қарау ұясынан құлап қаза болғаннан кейін. Колоссада Синбад, Сокура және оның алты экипажы Циклоптың аңғарына кіреді, соңынан Синбадтың адал көмекшісі Харуфа келеді. Сінбад пен Сокура өз күштерін бөліп алды. Синбад пен оның адамдары циклоптың қазынасы бар үңгірін табады, бірақ оларды бір тірі жан тұтқынға алып, ағаш қақпаққа кіргізеді. Сокура оларға көмектесудің орнына сиқырлы шамды қайтарып алады, бірақ оны циклоп қуды, ол үш адамды өлтіреді. Парисаның көмегімен Синдбад қашып құтылып, бір көзі бар жанды соқыр қылып, жардың шетінен өлімге итермелейді. Сінбад Париса қалыпты мөлшерге келгенше шамды ұстап тұруға шешім қабылдайды. Сокурах Синбад пен оның аштықтан өлген адамдарын алыпсары Рокстың ұясына алып барады. Аштықтан Синбадтың адамдары Рок жұмыртқасын сындырып, оны құрғатып тастауға тырысады, бірақ жаңа туған балапанды ер адамдар өлтіріп, тамақ үшін қуырады. Ерлер тамақ ішіп жатқанда, Париса сиқырлы шамға кіреді және ішіндегі бала тәрізді Жин Баранимен достыққа түседі, ол оған оның еркіндігіне уәде беру үшін оны қалай шақыру керектігін айтады. Ата-ана Рок қайтып келіп, жігіттерді өлтіреді. Синдбад жынды шақыруға тырысады, бірақ оны Рок ұстап алады, ол ұшып кетеді және оны есінен танып, жақын маңдағы ұясына құлайды. Сокурах Харуфаны өлтіріп, ханшайымды жер астындағы бекінісіне алып кетеді. Сынбад оянып, сиқырлы шамды сүртеді, Бараниді шақырады, ол Сынбадты Сокураның бекінісіне алып барып, оған күзетте тұрған шынжырланған айдаһардан қашуға көмектеседі. Синбад Сокураға жетеді, ол принцессаны қалыпты күйіне келтіреді. Синдбад шамды беруден бас тартқанда, сиқыршы скелеттен жасалған жауынгерді тірілтеді, оны Синдбад соғысып, жояды. Жиннің көмегімен Синбад пен Париса үңгірден шығып, шамды лава тоғанына лақтырып, оны жою үшін тоқтап, Бараниді босатады. Үңгірден шыққанда олар тағы бір циклопты кездестіреді. Синбад айдаһарды босатқанда, ол аңмен соғысып, оны өлтіреді. Сінбад пен Париса қашып құтылады, бірақ Сокурах айдаһарға оларды қуып жетуге бұйрық береді. Синбад жағаға барады, онда оның адамдары алып арбалетті дайындап, оны айдаһарды өлтіруге қолданады. Өлі айдаһар Сокураға құлап түсіп, оны өлтіреді. Синдбад, Париса және қалған экипаж Бағдадқа жолға шығады. Оларға Барани қосылады, ол енді адам болып, өзін Синбадтың кабинасына тағайындады. Баранидің соңғы сиқырлы әрекеті - капитанның каютасын циклоптардың үңгірінен табылған қазынамен толтырды. Бұл Синбад пен Парисаның үйлену тойына арналған сыйлық еді.

Өндіріс

Шнир өндірісті 1957 жылдың маусым айында жариялады. Бұл фильмді оның Morningstar және Columbia Pictures компаниялары бірлесіп түсірген. Кервин Мэтьюс пен Кэтрин Грант Columbia компаниясымен келісімшарт жасасқан. Шнеер 15 шілдеде Еуропаға түсірілім ордаларын іздеу үшін кетті. Фильм түсірілімдері келесі айда Испанияның Гранада қаласында басталды. Рей Гаррихаузенге "Синбадтың жетінші сапары" фильмінің толық түсті, кең экранды тоқтау анимациялық тізбектерін жасауға 11 ай уақыт кетті. Гаррихаузеннің "Динамика" таңбасы осы фильмде алғаш рет қолданылды. Гаррихаузен циклопқа мүйіз, ешкінің аяқтары және тілген тырнақтар берді, бұл идея грек құдайы Пан тұжырымына негізделген. Ол жаратылыстың дизайнының көп бөлігін (мысалы, денесі, кеудесі, қолдары, қалыпы және қозғалыс стилі) бұрынғы "Жерге 20 миллион шақырым" фильмінен Венералық жаратылыс Имир тұжырымынан алды. Ол екі фигураға да бір арматураны қолданды; мұны істеу үшін ол Ymir-дің латекс денесін алып тастап, оны пайдаланды. Гаррихаузен кобра әйелінің (Сакура халифа мен сұлтанды көңіл көтеріп тұрғандағы) тізбегін зерттеу үшін Ливанның Бейрут қаласында би бишіні қарады. Гаррихаузен көрсетілім кезінде: "жақама түтін шығып тұрды. Мен өзімді өртеп жібердім деп ойладым! Артта отырған мырза суық шылым шегіп жатыр екен!" Циклоп фильмнің ең танымал кейіпкері, бірақ Гаррихаузеннің сүйіктісі – принцесса Паризаның қызметшісі Сади мен кобраның үйлесімі – кобра әйелі болды. Фильмнің бастапқы сценарийінде екі циклоптың шайқасуы болған. Алайда, соңғы нұсқасында ең басты шайқаста циклоп бір аждаһарға қарсы күресті. Аждаһардың моделі үш футтан астам ұзындықта болды және оны жандандыру өте қиын болды; Гаррихаузен үшін жекпе-жек тізбегін жасауға үш аптаға жуық уақыт кетті. Бастапқыда бүкіл тізбек бойында аждаһардың аузынан от шығатыны жоспарланған, бірақ шығын тым жоғары деп танылды. Сондықтан отты шығаратын жерлерде Гаррихаузен от тастағышты қолданды, отты түнгі аспанға қарсы 30-40 футқа дейін атып жіберді, содан кейін түсірілген отты аждаһардың аузына жақын орналастырды. Аждаһардың моделі "20000 Фатмнан келген жануар" фильміндегі Редозаврдың моделінің бөліктерін пайдаланған. Синбад пен скелет арасындағы қылышпен шайқас көрінісі көрермендердің арасында соншалықты танымал болды, Гаррихаузен бес жылдан кейін көріністі қайта жасап, кеңейтті, бұл жолы жеті қарулы скелет тобы грек батыры Джейсон мен оның серіктерімен күресті. Фильмде қолданылған тоқтау анимациялық кобра әйелінің фигурасы 20 жылдан кейін Гаррихаузеннің соңғы фильмі "Титандардың шайқасы"ндағы Медуза фигурасын жасау үшін пайда болды.

Фильмнің музыкасы

"Синбадтың 7-ші сапары" фильмінің музыкасын Бернард Херрман жазған, ол бұл кезде режиссер Альфред Хичкокпен бірлескен жұмысымен көбірек танымал болды. Херрманн Гаррихаузеннің тағы үш фильміне де музыка жазды: "Сырлы арал", "Гулливердің үш әлемі" және "Жейсон және аргонавттар". Төрт фильмнің ішінде Гаррихаузен "Синбадтың 7-ші сапары" үшін жазылған музыканы ең жақсысы деп есептеді, себебі Херрманның басты тақырыбының композициясы фильмнің мазмұнына деген терең сезімді тудырды. 1998 жылы Шотландия Корольдік Ұлттық оркестрімен саундтректі қайта жазған продюсер Роберт Таунсон бұл музыканы бай және көшпенді деп сипаттап, былай деді: "Мен «Синбадтың 7-ші сапары» музыкасын киномузыканың өнер түрі ретінде және ұлы композитордың керемет музыка жаза алатын алаңы ретінде мойындататын ең маңызды туындылардың бірі деп есептеймін. Таза композиция ретінде, «Синбадты» осы ғасырда жазылған басқа да туындылармен бірге қоюға дайынмын, оның жеке тұра алатынына еш қамқорлық етпеймін".