Кіріспе

Қысқа әңгімелер жинағы. “Partners in Crime” – британдық жазушы Агата Кристидің 1929 жылы АҚШ-та Dodd, Mead and Company баспасында және Ұлыбританияда William Collins, Sons баспасында сол жылдың 16 қыркүйегінде алғаш рет жарияланған қысқа әңгімелер жинағы. АҚШ басылымы 2.00 долларға сатылды. Жинақтағы барлық әңгімелер бұған дейін журналдарда жарияланған (әңгімелердің алғашқы басылымына төменде қараңыз) және оның детективтері Томми мен Тэппенс Бересфордтарды ұсынады, олар алғаш рет 1922 жылғы “Сырлы қарсылас” кітабында таныстырылған. Бұл детективтік әңгімелер жинағында әңгімелерді байланыстыратын ортақ тақырып бар: “детектив романы ішіндегі қысқа детективтік әңгімелер тобы”. 1929 жылдың 22 қыркүйегінде жарық көрген “The New York Times Book Review” журналындағы рецензияда: “Осындай кітапты толыққанды сипаттау оңай емес. Бұл детектив романының ішіндегі қысқа детективтік әңгімелер жинағы, себебі бөлек әңгімелерді байланыстыратын, бірақ біршама сызықты, бірақ соған қарамастан қызықты сюжет бар. Кітаптың өзі және жеке әңгімелерді қазіргі детективтік әдебиеттің күлкілі пародиязы немесе бурлескісі ретінде қарастыруға болады, немесе оларды автордың өнер шеберлерінің үлгісінде әңгімелер жазуға жасаған тынысы ретінде қарастыруға болады. Қалай қарасаңыз да, олардың құндылығы зор”. Рецензияда сондай-ақ: “Біздің бақытымызға кездескен детективтік әңгімелердің ең көңілді жинағы” делінген. 1929 жылдың 16 қыркүйегіндегі “The Scotsman” газетінде: “Детективтік әдебиет, математика сияқты, өзіне тән тілді дамытуға бейім, ол жаңадан бастағандар үшін біршама қиын болуы мүмкін. Бұл «көк мұрынды автоматтар» және детективтік әдебиеттің басқа жаргоны емес; қиындық жазушылардың көпшілігі ағылшын тілін жетік білмейді және кейіпкерлерін табиғи түрде сөйлетуге шамалары келмейді. Агата Кристи – нағыз ерекшелік. Осы әңгімелер жинағында ол өзінің екі әуесқой детективін детективтік әдебиеттің әртүрлі кейіпкерлері сияқты өздерінің проблемаларын шешуге тартатын тапқыр идеяны ойлап тапты. Бұл оған әртүрлі жазушылардың әдістерін өте қызықты түрде пародиалауға мүмкіндік береді, өйткені оның әдеби шеберлігі бұл міндетке сай. Сонымен қатар, бұл әңгімелер шынымен де детективтік әңгімелер. Олар жақсы жасалған және тапқыр. Жазушының әзіл-сықағы бар және ол детективтеріне оңай жеңіске жетіспеуге мүмкіндік береді. Екі детективтің бірі кезекпен табысқа жететіндіктен, оның әрқашан «менің қымбат Уотсонымнан» кем емес, ақылсыз серігі бар”. 1929 жылдың 10 қазанындағы “Daily Express” газетіндегі рецензияда әңгімелер “оның деңгейіне толыққанды жетпесе де, көңіл көтерерлік” екені айтылған. Роберт Барнард бұл кітапты былай сипаттады: “Томми мен Тэппенс детектив жазушыларын және олардың әдістерін пародиалайтын қысқа әңгімелер жинағы. Олардың көпшілігі ұмытылған, бірақ пародиалар осы үшін жеткілікті емес. “Құқық күткен өлім үйі” Дороти Л. Сайерстің “Қайратты у” кітабының шешімін алдын ала біледі”.

Нақты тарихқа, географияға және қазіргі ғылымға сілтемелер

"Пәтердегі пери" романында Томми мен Таппенс суреттегі бір кемшілікке қарайды, оның пішіні периге ұқсайды, және Таппенс Конан Дойлға осы туралы жазуды ұсынады. Бұл – 1920-жылдардың басындағы бес фотосуретке орталық болған Cottingley Fairies, бұл медиада кең таралған мәселе болды. Фотосуреттерді екі қыз, Элси Райт және Фрэнсис Гриффитс, Батыс Йоркширдегі Коттинглиде түсірген, олар өз бақтарының түбінде периди көрсеткен. Конан Дойл фотосуреттердің шынайы екеніне сеніп, оқиға туралы 1920 жылғы қарашада Strand Magazine журналында жарияланған әйгілі мақала жазды. "Жоғалған ханымның ісі" романында Томми өзі мен Таппенсқа қатысу керек болған Queen's Hall-дағы концертті айтады. 1893 жылы салынған бұл зал Екінші дүниежүзілік соғыстағы әуе шабуылы кезінде қирады. Ол Генри Вудтың тұңғыш промоушендік концерттерінің үйі ретінде ең танымал. "Соқыр адамның ойыны" және "16 номерлі адам" романдарында Блитц қонақ үйі – Лондонның Ритц қонақ үйіне жасалған сөз ойыны. Кристи 1925 жылғы "Шымкенттің құпиясы" романында осы орынды (және осы атауды) пайдаланады. "Құқып тұрған өлім үйі" романында Лоис Харгривс үш бір-біріне торысқан балықтың суретін салу әдеті бар екенін мойындайды. Бұл дизайн 1967 жылы Уильям Коллинз бастаған (бірақ ешқашан аяқталмаған) Кристидің жинақталған туындыларының жинағында қолданылды және Кристи 1966 жылғы көктемде баспагерлермен келіссөздер жүргізу кезінде оған келісім берді. Кейбіреулер бұл суретті Кристидің өзі салған әдеті деп айтса да, ол 1930 жылдары Баалбек базарында осы дизайнды көргенін айтады. Осы дизайн "Agatha Christie's Partners in Crime" (төменде қараңыз) және "Why Didn't They Ask Evans?" (1980) телесериалдарының ашылу тізбегінде де қолданылды.

Теледидар

"Жоғалған әйелдің ісі" (1950) "Қылмыстағы серіктестер" сериалынан 1950 жылдың 7 желтоқсанында Nash Airflyte театрының жиырма алты эпизодтық антологиялық сериясының он екінші бөлімі ретінде көрсетілді (мүмкін, "Миссис Горданның жоғалуы" деген атаумен). CBS телеарнасының 30 минуттық тікелей эфиры Нью-Йорк қаласынан кешкі сағат 22:30-да берілді. Адаптацияда кімдер ойнағаны туралы әртүрлі мәліметтер бар. Питер Хейнингтің сөзіне сүйенсек, Барбара Бел Геддес Тіппенс рөлінде, ал Ли Боуман Томми рөлінде болған, бірақ басқа дереккөздер Рональд Рейган мен Клорис Личман жұлдыздар болғанын айтады. Адаптацияны Марк Дэниелс жазып, режиссерлік еткен. 1983 жылы Лондон Weekend Television "Агата Кристидің қылмыстағы серіктестері" атты он эпизодты телесериал жасады, онда Джеймс Уорвик Томми, Франческа Аннис Тіппенс, ал Рис Динсдейл Альберт рөлінде ойнады. Ол алғаш рет Ұлыбританияда 1983 жылдың 16 қазаны мен 1984 жылдың 14 қаңтары аралығында көрсетілді. (Ескерту: 2015 жылғы BBC телесериалы "Қылмыстағы серіктестер" бұл әңгімелер жинағының адаптациясы емес, оның орнына Кристидің екі романының адаптациясы: "Құпия қарсылас" және "Н немесе М?". Алайда, оның атауы осы жинаққа анық құрмет көрсету болып табылады, себебі аталған екі романның да басты кейіпкерлері Томми мен Тіппенс.)

Радио

"Партнеры в преступлении" 13 бөлімдік радиосериал ретінде BBC-нің Лондон, Мидленд және Шотландия ішкі эфирінде 1953 жылдың 13 сәуірінен 13 шілдесіне дейін таратылды. Жарты сағаттық эпизодтарда Ричард Аттенборо Томми рөлін, ал Шейла Сим Тэппенс рөлін сомдады, актерлердің сол кездегі "Тышқан ұстағыш" пьесасындағы басты рөлдері пайдаланылды. Оскар Квитак барлық эпизодтарда Альберт рөлінде ойнады. 1948 жылғы "Он кішкентай негр" романынан кейін, бұл Кристи кітабының Ұлыбританияда радиоға бейімделген алғашқы туындысы болды.

Басты басылымдар

"Қылмыстағы серіктестер" атты барлық әңгімелер 1923-1928 жылдар аралығында, негізінен "The Sketch" журналында жарық көрді. Кітап түрінде жариялану үшін Кристи әңгімелердің ретін қайта ұйымдастырды және кітаптың оқуын жеңілдету үшін бірнеше тараулардың шеңберін өзгертті. Әңгімелердің бастапқы реті мен жариялану туралы мәліметтер келесідей: "Бірінші тілек": алғаш рет 1923 жылдың желтоқсанында "The Grand Magazine" журналының 226-шы санында жарияланды. Бұл "Пастордың қызы" / "Қызыл үй" кітабының 20 және 21-тарауларына негіз болды. Суреттерін Артур Ферриер салған. "Жарнама": алғаш рет 1924 жылдың 24 қыркүйегінде "The Sketch" журналының 1652-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 1 және 2-тарауларына негіз болды. Бұл Кристидің "The Sketch" үшін жазған он екі әңгімелік циклдың біріншісі болды, олар "Томми мен Тюппенс" деген тақырыппен жарық көрді. "Жасыл жемчужинаның ісі": алғаш рет 1924 жылдың 1 қазанында "The Sketch" журналының 1653-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 3 және 4-тарауларына негіз болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей. "Патшаны ұстау": алғаш рет 1924 жылдың 8 қазанында "The Sketch" журналында жарияланды. Бұл кітаптың 7 және 8-тарауларына негіз болды. "Жоғалған әйелдің ісі": алғаш рет 1924 жылдың 15 қазанында "The Sketch" журналының 1655-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 9-тарауының негізі болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей. "Күдікті бейтаныс туралы оқиға": алғаш рет 1924 жылдың 22 қазанында "The Sketch" журналының 1656-шы санында жарияланды. Бұл кітаптың 5 және 6-тарауларының негізін құрады, олар "Күдікті бейтанысқа қатысты оқиға" деген сәл өзгертілген атауды қолданады. "Саннингхолл құпиясы": алғаш рет 1924 жылдың 29 қазанында "The Sketch" журналының 1657-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 15 және 16-тарауларының негізі болды, олар "Саннингдейл құпиясы" деген сәл өзгертілген атауды қолданады. "Құқық күткен өлім үйі": алғаш рет 1924 жылдың 5 қарашасында "The Sketch" журналының 1658-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 17 және 18-тарауларына негіз болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей. "Елшінің етік мәселесі": алғаш рет 1924 жылдың 12 қарашасында "The Sketch" журналының 1659-шы санында жарияланды. Бұл кітаптың 22-тарауының негізі болды, ол "Елшінің аяқ киімі" деген қысқартылған атауды қолданады. "Жалған банкноттар ісі": алғаш рет 1924 жылдың 19 қарашасында "The Sketch" журналының 1660-шы санында жарияланды. Бұл кітаптың 13 және 14-тарауларының негізі болды, олар "Краклер" деген басқа атауды қолданады. "Көзіңді жап": алғаш рет 1924 жылдың 26 қарашасында "The Sketch" журналының 1661-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 10-тарауының негізі болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей. "Тұман ішіндегі адам": алғаш рет 1924 жылдың 3 желтоқсанында "The Sketch" журналының 1662-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 11 және 12-тарауларына негіз болды, тараудың атауы да сол атаумен берілген. "Он алтыншы нөмірдегі адам": алғаш рет 1924 жылдың 10 желтоқсанында "The Sketch" журналының 1663-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 23-тарауының негізі болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей және бұл Кристинің "The Sketch" үшін жазған соңғы әңгімесі болды. Төрт жыл өткен соң, 1928 жылдың желтоқсанында "Иллюстрацияланған спорт және драмалық жаңалықтардың" жылдық Рождестволық арнайы саны "Holly Leaves" журналында "Бұзылмайтын алиби" атты соңғы әңгіме жарық көрді. Бұл кітаптың 19-тарауын жазуға негіз болды.

Кітаптың ашылуы

Кристидің көптеген қысқа әңгімелер жинағындай, осы кітапқа да арнау жоқ еді.