Кіріспе
Қысқа әңгімелер жинағы. “Partners in Crime” – британдық жазушы Агата Кристидің 1929 жылы АҚШ-та Dodd, Mead and Company баспасында және Ұлыбританияда William Collins, Sons баспасында сол жылдың 16 қыркүйегінде алғаш рет жарияланған қысқа әңгімелер жинағы. АҚШ басылымы 2.00 долларға сатылды. Жинақтағы барлық әңгімелер бұған дейін журналдарда жарияланған (әңгімелердің алғашқы басылымына төменде қараңыз) және оның детективтері Томми мен Тэппенс Бересфордтарды ұсынады, олар алғаш рет 1922 жылғы “Сырлы қарсылас” кітабында таныстырылған. Бұл детективтік әңгімелер жинағында әңгімелерді байланыстыратын ортақ тақырып бар: “детектив романы ішіндегі қысқа детективтік әңгімелер тобы”. 1929 жылдың 22 қыркүйегінде жарық көрген “The New York Times Book Review” журналындағы рецензияда: “Осындай кітапты толыққанды сипаттау оңай емес. Бұл детектив романының ішіндегі қысқа детективтік әңгімелер жинағы, себебі бөлек әңгімелерді байланыстыратын, бірақ біршама сызықты, бірақ соған қарамастан қызықты сюжет бар. Кітаптың өзі және жеке әңгімелерді қазіргі детективтік әдебиеттің күлкілі пародиязы немесе бурлескісі ретінде қарастыруға болады, немесе оларды автордың өнер шеберлерінің үлгісінде әңгімелер жазуға жасаған тынысы ретінде қарастыруға болады. Қалай қарасаңыз да, олардың құндылығы зор”. Рецензияда сондай-ақ: “Біздің бақытымызға кездескен детективтік әңгімелердің ең көңілді жинағы” делінген. 1929 жылдың 16 қыркүйегіндегі “The Scotsman” газетінде: “Детективтік әдебиет, математика сияқты, өзіне тән тілді дамытуға бейім, ол жаңадан бастағандар үшін біршама қиын болуы мүмкін. Бұл «көк мұрынды автоматтар» және детективтік әдебиеттің басқа жаргоны емес; қиындық жазушылардың көпшілігі ағылшын тілін жетік білмейді және кейіпкерлерін табиғи түрде сөйлетуге шамалары келмейді. Агата Кристи – нағыз ерекшелік. Осы әңгімелер жинағында ол өзінің екі әуесқой детективін детективтік әдебиеттің әртүрлі кейіпкерлері сияқты өздерінің проблемаларын шешуге тартатын тапқыр идеяны ойлап тапты. Бұл оған әртүрлі жазушылардың әдістерін өте қызықты түрде пародиалауға мүмкіндік береді, өйткені оның әдеби шеберлігі бұл міндетке сай. Сонымен қатар, бұл әңгімелер шынымен де детективтік әңгімелер. Олар жақсы жасалған және тапқыр. Жазушының әзіл-сықағы бар және ол детективтеріне оңай жеңіске жетіспеуге мүмкіндік береді. Екі детективтің бірі кезекпен табысқа жететіндіктен, оның әрқашан «менің қымбат Уотсонымнан» кем емес, ақылсыз серігі бар”. 1929 жылдың 10 қазанындағы “Daily Express” газетіндегі рецензияда әңгімелер “оның деңгейіне толыққанды жетпесе де, көңіл көтерерлік” екені айтылған. Роберт Барнард бұл кітапты былай сипаттады: “Томми мен Тэппенс детектив жазушыларын және олардың әдістерін пародиалайтын қысқа әңгімелер жинағы. Олардың көпшілігі ұмытылған, бірақ пародиалар осы үшін жеткілікті емес. “Құқық күткен өлім үйі” Дороти Л. Сайерстің “Қайратты у” кітабының шешімін алдын ала біледі”.
Partners in Crime is a short story collection by British writer Agatha Christie, first published by Dodd, Mead and Company in the US in 1929 and in the UK by William Collins, Sons on 16 September of the same year. The US edition retailed at $2.00 All of the stories in the collection had previously been published in magazines (see First publication of stories below) and feature her detectives Tommy and Tuppence Beresford, first introduced in The Secret Adversary (1922). This collection of detective short stories has a theme connecting the stories, as well, "a group of short detective stories within a detective novel." The review in The New York Times Book Review of 22 September 1929 began by observing "To describe adequately such a book as this is no easy matter. It is a group of short detective stories within a detective novel, for there is a rather sketchy, but nonetheless absorbing plot which holds the separate tales together. The entire book and the separate stories may be taken as hilarious burlesque or parodies of current detective fiction, or they may be taken as serious attempts on the part of the author to write stories in the manner of some of the masters of the art. Taken either way they are distinctly worth while." The review concluded that "The result is the merriest collection of detective stories it has been our good fortune to encounter." The Scotsman of 16 September 1929 said,Detective fiction, like mathematics, tends to develop a language of its own which to the uninitiated can be a little troublesome. It is not so much a matter of 'blue nosed automatics' and other jargon of the craft of detective fiction; the trouble is that many of the writers seem to have little command of English and cannot make their characters speak naturally. Agatha Christie is a notable exception. In this volume of stories she has conceived the ingenious idea of setting her two amateur detectives to work out their problems after the fashion of various heroes of detective fiction. This enables her to parody the methods of various writers in a way that is most enjoyable, for her literary skill is equal to the task. At the same time the stories are genuinely detective stories. They are well wrought and ingenious. The writer has the saving grace of humour and she does not let her detectives win too easily. By having two detectives who are usually alternately successful she has always a foil, less obtuse than 'my dear Watson'. The Daily Express issue of 10 October 1929 gave the book a review of a couple of lines which concluded that the stories were "not quite up to her level, although they are entertaining enough". Robert Barnard described this as: "Tommy and Tuppence in a series of short stories which parody detective writers and their methods. Many of these are long forgotten, but the parodies are not sharp enough for this to matter very much. The House of Lurking Death anticipates the solution of Dorothy L. Sayers's Strong Poison."
Нақты тарихқа, географияға және қазіргі ғылымға сілтемелер
"Пәтердегі пери" романында Томми мен Таппенс суреттегі бір кемшілікке қарайды, оның пішіні периге ұқсайды, және Таппенс Конан Дойлға осы туралы жазуды ұсынады. Бұл – 1920-жылдардың басындағы бес фотосуретке орталық болған Cottingley Fairies, бұл медиада кең таралған мәселе болды. Фотосуреттерді екі қыз, Элси Райт және Фрэнсис Гриффитс, Батыс Йоркширдегі Коттинглиде түсірген, олар өз бақтарының түбінде периди көрсеткен. Конан Дойл фотосуреттердің шынайы екеніне сеніп, оқиға туралы 1920 жылғы қарашада Strand Magazine журналында жарияланған әйгілі мақала жазды. "Жоғалған ханымның ісі" романында Томми өзі мен Таппенсқа қатысу керек болған Queen's Hall-дағы концертті айтады. 1893 жылы салынған бұл зал Екінші дүниежүзілік соғыстағы әуе шабуылы кезінде қирады. Ол Генри Вудтың тұңғыш промоушендік концерттерінің үйі ретінде ең танымал. "Соқыр адамның ойыны" және "16 номерлі адам" романдарында Блитц қонақ үйі – Лондонның Ритц қонақ үйіне жасалған сөз ойыны. Кристи 1925 жылғы "Шымкенттің құпиясы" романында осы орынды (және осы атауды) пайдаланады. "Құқып тұрған өлім үйі" романында Лоис Харгривс үш бір-біріне торысқан балықтың суретін салу әдеті бар екенін мойындайды. Бұл дизайн 1967 жылы Уильям Коллинз бастаған (бірақ ешқашан аяқталмаған) Кристидің жинақталған туындыларының жинағында қолданылды және Кристи 1966 жылғы көктемде баспагерлермен келіссөздер жүргізу кезінде оған келісім берді. Кейбіреулер бұл суретті Кристидің өзі салған әдеті деп айтса да, ол 1930 жылдары Баалбек базарында осы дизайнды көргенін айтады. Осы дизайн "Agatha Christie's Partners in Crime" (төменде қараңыз) және "Why Didn't They Ask Evans?" (1980) телесериалдарының ашылу тізбегінде де қолданылды.
Теледидар
"Жоғалған әйелдің ісі" (1950) "Қылмыстағы серіктестер" сериалынан 1950 жылдың 7 желтоқсанында Nash Airflyte театрының жиырма алты эпизодтық антологиялық сериясының он екінші бөлімі ретінде көрсетілді (мүмкін, "Миссис Горданның жоғалуы" деген атаумен). CBS телеарнасының 30 минуттық тікелей эфиры Нью-Йорк қаласынан кешкі сағат 22:30-да берілді. Адаптацияда кімдер ойнағаны туралы әртүрлі мәліметтер бар. Питер Хейнингтің сөзіне сүйенсек, Барбара Бел Геддес Тіппенс рөлінде, ал Ли Боуман Томми рөлінде болған, бірақ басқа дереккөздер Рональд Рейган мен Клорис Личман жұлдыздар болғанын айтады. Адаптацияны Марк Дэниелс жазып, режиссерлік еткен. 1983 жылы Лондон Weekend Television "Агата Кристидің қылмыстағы серіктестері" атты он эпизодты телесериал жасады, онда Джеймс Уорвик Томми, Франческа Аннис Тіппенс, ал Рис Динсдейл Альберт рөлінде ойнады. Ол алғаш рет Ұлыбританияда 1983 жылдың 16 қазаны мен 1984 жылдың 14 қаңтары аралығында көрсетілді. (Ескерту: 2015 жылғы BBC телесериалы "Қылмыстағы серіктестер" бұл әңгімелер жинағының адаптациясы емес, оның орнына Кристидің екі романының адаптациясы: "Құпия қарсылас" және "Н немесе М?". Алайда, оның атауы осы жинаққа анық құрмет көрсету болып табылады, себебі аталған екі романның да басты кейіпкерлері Томми мен Тіппенс.)
Радио
"Партнеры в преступлении" 13 бөлімдік радиосериал ретінде BBC-нің Лондон, Мидленд және Шотландия ішкі эфирінде 1953 жылдың 13 сәуірінен 13 шілдесіне дейін таратылды. Жарты сағаттық эпизодтарда Ричард Аттенборо Томми рөлін, ал Шейла Сим Тэппенс рөлін сомдады, актерлердің сол кездегі "Тышқан ұстағыш" пьесасындағы басты рөлдері пайдаланылды. Оскар Квитак барлық эпизодтарда Альберт рөлінде ойнады. 1948 жылғы "Он кішкентай негр" романынан кейін, бұл Кристи кітабының Ұлыбританияда радиоға бейімделген алғашқы туындысы болды.
Басты басылымдар
"Қылмыстағы серіктестер" атты барлық әңгімелер 1923-1928 жылдар аралығында, негізінен "The Sketch" журналында жарық көрді. Кітап түрінде жариялану үшін Кристи әңгімелердің ретін қайта ұйымдастырды және кітаптың оқуын жеңілдету үшін бірнеше тараулардың шеңберін өзгертті. Әңгімелердің бастапқы реті мен жариялану туралы мәліметтер келесідей: "Бірінші тілек": алғаш рет 1923 жылдың желтоқсанында "The Grand Magazine" журналының 226-шы санында жарияланды. Бұл "Пастордың қызы" / "Қызыл үй" кітабының 20 және 21-тарауларына негіз болды. Суреттерін Артур Ферриер салған. "Жарнама": алғаш рет 1924 жылдың 24 қыркүйегінде "The Sketch" журналының 1652-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 1 және 2-тарауларына негіз болды. Бұл Кристидің "The Sketch" үшін жазған он екі әңгімелік циклдың біріншісі болды, олар "Томми мен Тюппенс" деген тақырыппен жарық көрді. "Жасыл жемчужинаның ісі": алғаш рет 1924 жылдың 1 қазанында "The Sketch" журналының 1653-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 3 және 4-тарауларына негіз болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей. "Патшаны ұстау": алғаш рет 1924 жылдың 8 қазанында "The Sketch" журналында жарияланды. Бұл кітаптың 7 және 8-тарауларына негіз болды. "Жоғалған әйелдің ісі": алғаш рет 1924 жылдың 15 қазанында "The Sketch" журналының 1655-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 9-тарауының негізі болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей. "Күдікті бейтаныс туралы оқиға": алғаш рет 1924 жылдың 22 қазанында "The Sketch" журналының 1656-шы санында жарияланды. Бұл кітаптың 5 және 6-тарауларының негізін құрады, олар "Күдікті бейтанысқа қатысты оқиға" деген сәл өзгертілген атауды қолданады. "Саннингхолл құпиясы": алғаш рет 1924 жылдың 29 қазанында "The Sketch" журналының 1657-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 15 және 16-тарауларының негізі болды, олар "Саннингдейл құпиясы" деген сәл өзгертілген атауды қолданады. "Құқық күткен өлім үйі": алғаш рет 1924 жылдың 5 қарашасында "The Sketch" журналының 1658-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 17 және 18-тарауларына негіз болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей. "Елшінің етік мәселесі": алғаш рет 1924 жылдың 12 қарашасында "The Sketch" журналының 1659-шы санында жарияланды. Бұл кітаптың 22-тарауының негізі болды, ол "Елшінің аяқ киімі" деген қысқартылған атауды қолданады. "Жалған банкноттар ісі": алғаш рет 1924 жылдың 19 қарашасында "The Sketch" журналының 1660-шы санында жарияланды. Бұл кітаптың 13 және 14-тарауларының негізі болды, олар "Краклер" деген басқа атауды қолданады. "Көзіңді жап": алғаш рет 1924 жылдың 26 қарашасында "The Sketch" журналының 1661-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 10-тарауының негізі болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей. "Тұман ішіндегі адам": алғаш рет 1924 жылдың 3 желтоқсанында "The Sketch" журналының 1662-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 11 және 12-тарауларына негіз болды, тараудың атауы да сол атаумен берілген. "Он алтыншы нөмірдегі адам": алғаш рет 1924 жылдың 10 желтоқсанында "The Sketch" журналының 1663-ші санында жарияланды. Бұл кітаптың 23-тарауының негізі болды, тараудың атауы сол атаумен бірдей және бұл Кристинің "The Sketch" үшін жазған соңғы әңгімесі болды. Төрт жыл өткен соң, 1928 жылдың желтоқсанында "Иллюстрацияланған спорт және драмалық жаңалықтардың" жылдық Рождестволық арнайы саны "Holly Leaves" журналында "Бұзылмайтын алиби" атты соңғы әңгіме жарық көрді. Бұл кітаптың 19-тарауын жазуға негіз болды.
The First Wish: First published in issue 226 of The Grand Magazine in December 1923. This formed the basis for chapters 20 and 21 of the book – The Clergyman's Daughter / The Red House. The story was illustrated by Arthur Ferrier. Publicity: First published in issue 1652 of The Sketch on 24 September 1924. This formed the basis for chapters 1 and 2 of the book – A Fairy in the Flat / A Pot of Tea. This was the first in a sequence of twelve consecutive stories Christie wrote for The Sketch which appeared under the subtitle of Tommy and Tuppence. The Affair of the Pink Pearl: First published in issue 1653 of The Sketch on 1 October 1924. This formed the basis for chapters 3 and 4 of the book which uses the same chapter title. Finessing the King: First published in issue 1654 of The Sketch on 8 October 1924. This formed the basis for chapters 7 and 8 of the book – Finessing the King / The Gentleman Dressed in Newspaper. The Case of the Missing Lady: First published in issue 1655 of The Sketch on 15 October 1924. This formed the basis for chapter 9 of the book which uses the same chapter title. The Case of the Sinister Stranger: First published in issue 1656 of The Sketch on 22 October 1924. This formed the basis for chapters 5 and 6 of the book which use the slightly amended title of The Adventure of the Sinister Stranger. The Sunninghall Mystery: First published in issue 1657 of The Sketch on 29 October 1924. This formed the basis for chapters 15 and 16 of the book which use the slightly amended title of The Sunningdale Mystery. The House of Lurking Death: First published in issue 1658 of The Sketch on 5 November 1924. This formed the basis for chapters 17 and 18 of the book which use the same chapter title. The Matter of the Ambassador's Boots: First published in issue 1659 of The Sketch on 12 November 1924. This formed the basis for chapter 22 of the book which uses the shortened title of The Ambassador's Boots. The Affair of the Forged Notes: First published in issue 1660 of The Sketch on 19 November 1924. This formed the basis for chapters 13 and 14 of the book using the different title of The Crackler. Blindman's Buff: First published in issue 1661 of The Sketch on 26 November 1924. This formed the basis for chapter 10 of the book which uses the same chapter title. The Man in the Mist: First published in issue 1662 of The Sketch on 3 December 1924. This formed the basis for chapters 11 and 12 of the book which uses the same chapter title. The Man who was Number Sixteen: First published in issue 1663 of The Sketch on 10 December 1924. This formed the basis for chapter 23 of the book which uses the same chapter title and was also the final story Christie ever wrote for The Sketch. After a gap of four years a final story, The Unbreakable Alibi, appeared in Holly Leaves, the annual Christmas special of the Illustrated Sporting and Dramatic News in December 1928. This formed the basis for chapter 19 of the book.
Кітаптың ашылуы
Кристидің көптеген қысқа әңгімелер жинағындай, осы кітапқа да арнау жоқ еді.