Кіріспе

Канадалық филолог Эрик Валентин Гордон (14 ақпан 1896 – 29 шілде 1938) – канадалық филолог, орта ғасырлық герман тілдерін зерттеуші, орта ғасырлық герман мәтіндерін редакциялаған және Лидс университеті мен Манчестер университетінде орта ғасырлық герман тілдерінен сабақ берген адам ретінде танымал.

Ерте өмір

Гордон 1896 жылы 14 ақпанда, Британдық Колумбияның Салмон Арм қаласында дүниеге келді; анасы шотландтық пресвитериан және мұғалім болған. Ол Виктория колледжінде (Британдық Колумбия) және МакГилл университетінде білім алды. 1915 жылы ол сегіз канадтық Родс стипендиаттарының бірі болды, оның жағдайы бойынша Оксфорд университетінің колледжінде оқыды. 1916 жылы Канаданың далалық артиллериясына қосылды, бірақ денсаулығына байланысты қызметтен босатылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың қалған уақытында ол Ұлттық қызмет және азық-түлік министрліктерінде жұмыс істеді. 1919 жылы Оксфордқа оралған Гордон 1920 жылы екінші сыныпты бакалавр дәрежесін алды, ішінара Дж. Р. Р. Толкиннің жетекшілігімен. Ол Оксфордта B Litt дәрежесін алуға кірісті. Алайда, Лидс университетінің ағылшын тілі кафедрасында жұмысқа мүмкіндік туды. Кафедра меңгерушісі Джордж С. Гордон 1922 жылғы 18 қазанда Д. Никол Смитке былай деп жазды: "Мен мұнда студенттермен толысып қалдым, қазіргі таңда 120-ға жуық студенттің құрамы бар. Мен үшін семинарлық бөлме табу үшін комиссия тағайындалды және штатты ұлғайтуға шақырылып отырмын". 29 қазанда ол жалғастырды: "Толкин Гордон деген түлек студентті ұсынды, қазіргі уақытта B Litt бітіруші. Оның аты - бір кемшілік, бірақ біз оны еңсере аламыз". Е. В. Гордон Лидстегі қызметке кірісу үшін B Litt дәрежесін алудан бас тартты.

Лидс университеті

Гордон 1922 жылдан 1931 жылға дейін Лидсте жұмыс істеді, оқу бағдарламасына алдымен көне скандинав тілін, кейін қазіргі исланд тілін енгізді. Лидсте жұмыс істеген кезінде ол өзінің «Ескі норвегия тіліне кіріспе» (алғаш рет 1927 жылы жарияланды) атты еңбегін жазды және 1920-1925 жылдары Лидсте жұмыс істеген Толкинмен, әсіресе «Сэр Гауэйн және Жасыл рыцарь» (алғаш рет 1925 жылы жарияланды) басылымын дайындауда бірлесіп жұмыс істеді. Гордон Лидске келгеннен кейін Толкин күнделігіне «Эрик Валентин Гордон келді, бекініп, адал досым және жақын серігім атанды» деп жазды. Ол Лидсте тыңғылықпен жұмыс істегендігі көрінеді: 1923 жылы аптасына шамамен он бес сағат сабақ берді; 1930 жылғы мамыр айындағы хатында бір аптада жүз бес сағат жұмыс істегенін айтты (жаңа міндеттен бас тартуын ақтағанда). Толкиннің Лидстен кетуінен кейін Гордон 1926 жылы ағылшын тілінің профессоры болып тағайындалды және Университет кітапханасының Боги Тораренсен Мелстедтің кітапханасын сатып алуын ұйымдастырды, осылайша кітапхананы әлемдегі ең үздік исланд коллекцияларының біріне айналдырды. Осы қызметтері үшін Гордон 1930 жылы Исландия Корольдік соколы орденінің рыцары атанды. Толкинмен бірге Гордон «Викинг клубын» құрды. Бұл клубта студенттер мен оқытушылармен бірге ескі исланд сагаларын оқып, сыра ішіп, түпнұсқа ағылшын-сакс әндерін шығарды. Олардың жинағы жеке басылым түрінде «Филологтарға арналған әндер» деген атпен жарық көрді. Басылған түптемелердің көп бөлігі өртте қалды, қазір шамамен 14 данасы ғана сақталған. Гордон Йоркшир диалект қоғамында белсенділік танытты, ал 1930 жылы Лидстегі француз тілінің профессоры Пол Барбиермен бірге Йоркшир кельт зерттеулері қоғамын құрды, оның басқару комитетіне қосылды және Лидс университетінде кельт зерттеулері кафедрасын ашу үшін он жыл бойы 10 фунт стерлинг жұмсауға уәде берді. Гордон Лидстен кеткеннен кейін оның орнын Брюс Дикинс басты. Гордонның Лидстегі ең талантты студенттерінің қатарында ғалым Альберт Хью Смит (Гордон оған Шығыс Йоркширдің жер-су аттарын зерттеуге қатысты жазбаларын берді, оны Смит аяқтады); Халлдор Лакснесстің «Тәуелсіз адамдар» романын аударған Дж. А. Томпсон; Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде жұмыс істеген Стелла Мари Миллс; және 1930 жылы үйленген Ида Лилиан Пиклс болды. Олардың төрт баласы болды (ең үлкені Бриджит Маккензи Глазго университетінде көне скандинав тілінен дәріс берді); Толкин оларға арнап ескі скандинав тіліндегі «Бридлеоп» атты ұзын көне ағылшын мақтау өлеңін жазды.

Манчестер университеті және қайтыс болуы

1931 жылы Гордон Манчестер университетінде ағылшын тілі және герман филологиясы профессоры қызметіне тағайындалды, оның зерттеулері көне және орта ағылшын тіліне қатысты болды. Оның студенттерінің арасында кейіннен Лидсте Гордонның орнын басатын А. Р. Тейлор да болды. 1938 жылы өт қаптан тас алып тастау операциясынан туындаған асқынулар салдарынан ол күтпеген жерден қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Гордонның әйелі Ида Манчестерде оның оқытушылық міндеттерінің бір бөлігін өз мойнына алып, зейнеткерлікке шыққан 1968 жылға дейін оның көптеген еңбектерін аяқтады және олардың жарыққа шығуына қол жеткізді.

Кітаптар тізімі мен мұрағаттарды таңдау

Гордонның жарияланымдарының кең көлемді библиографиясын Джейн Ченс редакциялаған «Tolkien the Medievalist» (Лондон: Routledge, 2003), 273–74 беттерде табуға болады. 2014 жылы Гордонның үлкен қызы Бриджит Маккензидің мұрагерлері Дж. Р. Р. Толкиеннің Гордонға, оның әйелі Идаға және Маккензиге жазған хаттар жинағын Лидс университетінің Бродтертон кітапханасына сатты. Маккензи Ида мен Эрик Гордонның кітаптарын Сент-Эндрюс университетінің кітапханасына берді.