Кіріспе

Голланд-итальян суретшісі және балалар жазушысы Лео Лионни (5 мамыр 1910 жыл - 11 қазан 1999 жыл) - итальяндық-американдық жазушы және балалар кітаптарының суретшісі. Голландияда туған ол 1939 жылы АҚШ-қа көшуге дейін Италияға көшіп, онда бірнеше жарнама агенттіктерінде, содан кейін Fortune журналында көркемдік директор болып жұмыс істеді. 1962 жылы Италияға оралып, балалар кітаптарын жазу және сурет салуға кірісті. 1962 жылы оның "Дюйммен дюйм" кітабы Льюис Кэрролл сыйлығымен марапатталды.

Отбасы

Лионни Амстердамда дүниеге келді, бірақ Италияға көшіп келмес бұрын Филадельфияда екі жыл тұрды. Оның әкесі бухгалтер, ал анасы опера әншісі болған. Лео орта мектепте оқып жүргенде әкесі Италиядағы кеңсеге жіберілді. Ол Италия Коммунистік партиясының негізін қалаушыларының бірі Фабрицио Маффидің қызы Нора Маффиге үйленді. Олардың Луи мен Паоло есімді екі ұлы, Пиппо, Энни және Сильван есімді немерелері, сондай-ақ Мадлен, Лука, Сэм, Ник, Аликс, Генри және Тео есімді шөберелері болды. Лео Лионни 1999 жылдың 11 қазанында Италияның Тоскана аймағындағы үйінде 89 жасында қайтыс болды.

Мансап

1931 жылдан 1939 жылға дейін ол Италияда белгілі және құрметті суретші болды, футуризм және авангард стильдерінде жұмыс істеді. 1935 жылы Генуя университетінен экономика мамандығы бойынша диплом алды. Осы кезеңнің соңғы жылдарында Лионни жарнамалық дизайнға көбірек ден қойды. 1939 жылы Филадельфияға көшіп, жарнама саласында толық уақыт жұмыс істей бастады, бұл оған үлкен табыс әкелді, соның ішінде Ford Motors және Chrysler Plymouth сияқты компаниялардан тапсырыстар алды. Ол Саул Штайнберг, сол кездегі жаңа басталған Энди Уорхол, Александр Кальдер, Виллем де Кунинг және Фернан Легерден өнер туындыларын тапсырды. Ол Жарнама өнерінің Даңқ залының мүшесі болды. 1948 жылы Fortune журналының көркемдік директоры лауазымын қабылдады және 1960 жылға дейін осы қызметте болды. Ол сонымен қатар жеке клиенттермен де жұмыс істеді, Қазіргі заманғы өнер мұражайы үшін «Адамзат отбасы» каталогын жасады және Olivetti компаниясының дизайн директоры болды, олар үшін жарнамалар, буклеттер және көрме залдарының дизайнын жасады. 1960 жылы Италияға оралып, балалар кітаптарының авторы және суретшісі ретінде мансабын бастады. Лионни 40-тан астам балалар кітабы жазды. 1984 жылы Америка графикалық өнер институтының (A.I.G.A.) Алтын медалін алды және төрт рет Кальдекотт сыйлығының иегері атанды: «Дюйммен дюйм» (1961), «Swimmy» (1964), «Frederick» (1968) және «Александр және ойыншық егеуқұйрық» (1970). Сондай-ақ ол 1965 жылы «Неміс жасөспірім әдебиеті» сыйлығын жеңіп алды. Мансабы барысында Лионни бірнеше оқытушылық қызметтер атқарды, 1946 жылы Black Mountain колледжінде жарнамалық өнерден сабақ берді. Ол сондай-ақ 1954 жылы Парсонс дизайн мектебінде; 1967 жылы Үндістанның Ахмадабад қаласындағы Дизайн институтында; 1967 жылы Иллинойс университетінде; және 1982 жылдан 1985 жылға дейін Купер Юнионда оқытты. Лионни өзін әрқашан суретші деп есептеді. Ол көптеген салаларда жұмыс істеді, оның ішінде ерекше сурет салу, кескін салу, мүсін жасау және фотосурет салаларында. Ол Америка Құрама Штаттарында, Еуропада, Азияда және Таяу Шығыста жеке көрмелер өткізді. Өлімінен аз уақыт бұрын, 1999 жылға дейін суретші ретінде жұмыс істей берді.

Балалар үшін кітаптар авторы және суреткері

Лионни өзінің суреттерінде коллажды негізгі құрал ретінде қолданған алғашқы балалар авторы/суретші болды. Booklist және School Library Journal сияқты рецензенттер Лионнидің суреттерін "ерекше, сәнді коллаждар" деп сипаттап, оларда "көңілді түстердің бөліктері" бар екенін, ал оның "әдемі қарапайым [және] батыл графикалық өнері кішкентай балалармен бөлісуге өте ыңғайлы" екенін айтады. Book World басылымы "суреттердің мөлдір түстері мен мәтіннің қарапайымдығы тамаша үйлесімділікте" дейді. Лионнидің көптеген кітаптары қоғамдық қарым-қатынастар мен шығармашылық мәселелерін, сондай-ақ балаларға қызықты аңыздар түрінде берілген өмірлік мәселені қарастырады. Ол балалармен бірге шеберлік сабақтарына қатысты, тіпті оның қазасынан кейін де мектеп оқушылары оның кітаптарының өздерінің нұсқаларын жасап, оған құрмет көрсетуді жалғастыруда. Лео Лионни әдетте немерелеріне әңгіме айтқанда сурет салады. Бір жолы ол сурет салу құралдары жоқ ұзақ пойыз сапарында болды. Оның орнына, ол ойдағы әңгімені айтуға көмектесу үшін журналдан сары және көк түсті дөңгелектерді жұлып алды. Осы тәжірибе оны балаларға арналған алғашқы кітабы "Кішкентай көк және кішкентай сары" (1959) кітабын жазуға итермеледі. Лионни суреттерінде табиғаттағы заттардың нақты түстеріне жақын жер түстерін қолданады. Мысалы, "Инч по инчу" кітабында ол қарақұмық суреті үшін нақты қоңыр және күйген қызыл түстерін пайдаланады, ал ағаш бұтақтары қоңыр түстерде, ал жапырақтары қою жасыл. Лионнидің кітаптарындағы кейіпкерлердің бірі – тышқан, мысалы, Фредериктегі басты кейіпкер және Кальдекотт сыйлығының иегері "Александр мен Желді тышқан" кітабының басты кейіпкері. Лионнидің суреттері Эрик Карлдің суреттерімен салыстырылады, себебі екеуі де адам болу туралы әңгіме айту үшін жануарлар, құстар, жәндіктер және басқа да жаратылыстарды жиі қолданады.

Параллель ботаника

Лионнидің балаларға арналмаған кітаптарының ішінде ең танымал болғаны – «Параллельдік ботаника» (1978; алғаш рет 1976 жылы итальян тілінде «La botanica parallela» деген атпен жарық көрді). Материалдылығы жоқ, яғни ойдан шығарылған өсімдіктер туралы бұл егжей-тегжейлі зерттеме, көмір немесе қарындашпен салынған өсімдік суреттерімен және «параллель ботаниктердің» фотосуреттерімен көркем безендірілген. Мәтін өсімдіктердің сипаттамалары, саяхат әңгімелері, «көне» мифтер мен халықтық этимологияның бай қорынан тұрады, сонымен қатар тарихи фактілермен толықтырылып, нақты ғылымға негізделген. Бұл ойдағы таксономия ретінде Итало Кальвино оны Луиджи Серафинидің «Codex Seraphinianus» кітабына арналған тұңғыш қадам деп санайды.