5S әдісі: Жұмыс орнын ұйымдастыру және тиімділікті арттыру
5S (methodology)
5S әдісі – жұмыс орнын ұйымдастыру, тиімділік арттыру тәсілі. Сортталған, реттелген, таза, стандартизацияланған және сақталған орынды ұйымдастыруға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұмыс орнын ұйымдастыру әдісі
Workplace organisation method
5S – бұл жұмыс орнын ұйымдастыруға арналған әдіс, ол бес жапон сөзінен тұрады: seiri (整理), seiton (整頓), seisō (清掃), seiketsu (清潔) және shitsuke (躾). Бұл сөздер «іріктеу», «реттеу», «тазалау», «стандарттау» және «қадағалау» деп аударылған. Тізім жұмыс кеңістігін тиімділік пен нәтижелілік үшін қалай ұйымдастыру керектігін сипаттайды – қолданылатын заттарды анықтау және іріктеу, аумақты және заттарды күтіп ұстау, сондай-ақ жаңа ұйымдастыру жүйесін сақтау арқылы. Шешім қабылдау процесі көбінесе стандарттау туралы әңгімелесуден туындайды, бұл қызметкерлердің жұмысты қалай орындау керектігін түсінуін арттырады. Кейбір жағдайларда 5S 6S-ке айналады, алтыншы элемент – қауіпсіздік (safe). 5S жеке әдістемеден өзгеше, көбінесе визуалды бақылау, визуалды жұмыс орны немесе визуалды фабрика деп аталатын кең ұғымның бір бөлігі ретінде қарастырылады. Осы және ұқсас терминологиялар бойынша батыс компаниялары 5S әдістемесінің ресми түрде ағылшын тілінде жариялануына дейін оның негізгі принциптерін қолданған. Мысалы, Миннеаполис қаласындағы Теннант компаниясының (өндіруші) жұмыс орнын ұйымдастыруға арналған суреті, осы мақаламен бірге келген суреттерге ұқсас, 1986 жылы шыққан өндіріс менеджменті кітабында жарияланған.
5S is a workplace organization method that uses a list of five Japanese words: seiri (整理), seiton (整頓), seisō (清掃), seiketsu (清潔), and shitsuke (躾). These have been translated as 'sort', 'set in order', 'shine', 'standardize', and 'sustain'. The list describes how to organize a work space for efficiency and effectiveness by identifying and sorting the items used, maintaining the area and items, and sustaining the new organizational system. The decision making process usually comes from a dialogue about standardization, which builds understanding among employees of how they should do the work. In some quarters, 5S has become 6S, the sixth element being safety (safe). Other than a specific stand alone methodology, 5S is frequently viewed as an element of a broader construct known as visual control, visual workplace, or visual factory. Under those (and similar) terminologies, Western companies were applying underlying concepts of 5S before publication, in English, of the formal 5S methodology. For example, a workplace organization photo from Tennant Company (a Minneapolis based manufacturer) quite similar to the one accompanying this article appeared in a manufacturing management book in 1986.
Шығу тегі
5S Жапонияда әзірленді және дәл уақытында өндіріс жүргізуді қамтамасыз ететін техникалардың бірі ретінде танылды. Бизнес ортада 5S-ті түсіну және қолдану үшін екі маңызды жүйе қалыптасты, бірін Такахаси мен Осада, екіншісін Хироюки Хирано ұсынды. Хирано бағдарламаларды жақсарту үшін нақты анықталатын қадамдардан тұратын құрылымды ұсынды, олардың әрқайсысы алдыңғы қадамының негізінде салынған. Осы жапондық басқару жүйесінен бұрын, Алексей Гастев және Мәскеудегі КСРО Орталық Еңбек Институты (CIT) ұқсас "ғылыми басқару" ұстанымын ұсынған болатын.
5S was developed in Japan and was identified as one of the techniques that enabled just in time manufacturing. Two major frameworks for understanding and applying 5S to business environments have arisen, one proposed by Takahashi and Osada, the other by Hiroyuki Hirano. Hirano provided a structure to improve programs with a series of identifiable steps, each building on its predecessor. Before this Japanese management framework, a similar "scientific management" was proposed by Alexey Gastev and the USSR Central Institute of Labour (CIT) in Moscow.
Әрбір S
5S-тің 5 кезеңі бар. Оларды ағылшын тілінен "іріктеу", "реттеу", "тазалау", "стандарттау" және "үстап тұру" деп аударуға болады. Басқа аудармалар да мүмкін.
There are five 5S phases. They can be translated to English as 'sort', 'set in order', 'shine', 'standardize', and 'sustain'. Other translations are possible.
Қолдану түрлері
5S әдістемесі өндірістен тысқары қарай кеңейіп, қазір денсаулық сақтау, білім беру және мемлекеттік басқару сияқты көптеген салаларда қолданылуда. Көрнекі басқару және 5S әдістемесі денсаулық сақтауда ерекше тиімді болуы мүмкін, себебі жағдайы нашар науқасқа көмектесу үшін қажетті құрал-жабдықтарды асығыс іздеу (денсаулық сақтаудағы үнемі кездесетін мәселе) ауыр салдарға алып келуі мүмкін. 5S әдістемесінің бастауы өндірісте болғанымен, оны білім экономикасы саласындағы жұмыстарға да қолдануға болады, онда физикалық өнімнің орнына ақпарат, бағдарламалық құралдар немесе медиа қолданылады.
5S methodology has expanded from manufacturing and is now being applied to a wide variety of industries including health care, education, and government. Visual management and 5S can be particularly beneficial in health care because a frantic search for supplies to treat an in trouble patient (a chronic problem in health care) can have dire consequences. Although the origins of the 5S methodology are in manufacturing, it can also be applied to knowledge economy work, with information, software, or media in the place of physical product.
Өте аз өнім мен процестерді әзірлеуде
Lean кәсіпорнындағы инженерлік және жобалаудың нәтижесі – ақпарат. Мұнда 5S-ті қолданудың теориясы мынадай: "Лас, қауырсынды немесе зақымдалған беттер көзді тартып, біз олардың басынан өтетін әр сәтте пайдалы ақпаратты іздеуге секундтың бір бөлігін жұмсайды. Ескі жабдықтар жаңа жабдықтарды көзден тасалап, адамдарды қайсысын пайдалану керектігін сұрауға мәжбүр етеді".
The output of engineering and design in a lean enterprise is information, the theory behind using 5S here is "Dirty, cluttered, or damaged surfaces attract the eye, which spends a fraction of a second trying to pull useful information from them every time we glance past. Old equipment hides the new equipment from the eye and forces people to ask which to use".