Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сяс (Ланг ру) – Ресейдегі Новгород облысының Любитинский ауданында және Ленинград облысының Тихвинский және Волховский аудандарындағы өзен. Сяс өзені Валдай төбелерінен басталып, Ладога көлінің солтүстігіне құяды. Оның сағасында Сиасстрой қаласы орналасқан. Өзеннің ұзындығы шамамен және бассейнінің ауданы құрайды. Сяс өзенінің ең ірі саласы – Тихвинка (оң жақта). Сяс өзенінің бастауы Неболчи поселкесінің солтүстігіндегі Валдай төбелерінде. Өзен солтүстікке қарай ағып, Ленинград облысына кіреді. Ол Тихвин қырқасын оңтүстіктен солтүстікке қарай кесіп өтеді. Әрі солтүстікке қарай ағып, оң жағынан Тихвинканы қабылдап, батысқа бұрылады. Содан кейін сол жағынан Луньенканы қабылдап, солтүстік-батысқа бұрылып, Волховский ауданына өтеді. Сяс өзенінің сағасы Сиасстрой қаласынан төмен орналасқан. Сяс өзенінің бассейні Ленинград облысының Волховский, Тихвинский және Бокситогорский аудандарының, сондай-ақ Новгород облысының Любитинский ауданының бөліктерін қамтиды. Батысында және оңтүстігінде ол Волхов өзенінің алабынан, солтүстігінде Свир өзенінің алабынан, ал шығысында Волга өзенінің алабынан бөлінеді. Сяс өзені Тихвинка, Тихвин су жүйесі, Чагодоща және Молога арқылы Волгамен байланысты. Сяс қараша айында (кейде желтоқсанда, тіпті қаңтарда) мұздап қалады және сәуір айына дейін мұздың астында болады. Кейінгі Вендель дәуірі мен ерте Викинг дәуірінде Сяс Балтық теңізінен Волгаға қарай порт арқылы өтуге Волховқа балама маршрут ретінде танымал болды. Викингтер Сяс өзенінің таяз суларын қорғау үшін Алаборг бекінісін салған. 10 ғасырға қарай бұл маршруттың маңызы азайды.
The Syas (Lang ru) is a river in Lyubytinsky District of Novgorod Oblast and Tikhvinsky and Volkhovsky Districts of Leningrad Oblast, Russia. The Syas flows from the Valdai Hills north into Lake Ladoga. The town of Syasstroy is located at its mouth. It is long, and the area of its basin The largest tributary of the Syas is the Tikhvinka (right). The source of the Syas is in the Valday Hills north of the settlement of Nebolchi. The river flows north and enters Leningrad Oblast. It crosses the Tikhvin Ridge from the south to the north. Further north, it accepts the Tikhvinka from the right and turns west. There it accepts the Lunenka from the left, turns northwest and crosses into Volkhovsky District. The mouth of the Syas is downstream from the city of Syasstroy. The river basin of the Syas comprises parts of Volkhovsky, Tikhvinsky, and Boksitogorsky Districts of Leningrad Oblast and Lyubytinsky District of Novgorod Oblast. In the west and the south, it is separated from the river basin of the Volkhov, in the north it is separated from the river basin of the Svir, and in the east it is separated from the river basin of the Volga. The Syas is connected with the Volga through the Tikhvinka, the Tikhvin Water System, and the Chagodoshcha and the Mologa. The Syas freezes up in November (sometimes in December or even January) and stays under the ice until April. During the late Vendel Age and the early Viking Age, the Syas was popular as an alternative route to the Volkhov for penetrating from the Baltic Sea through portages to the Volga. A fortress of Alaborg was built by the Vikings to guard the approaches to the Syas rapids. The route had declined by the 10th century.