Кіріспе

Кішкентай Ситкин аралы (; Малый Ситкин) – Аляскадағы Батыс Алеут аралдарының Сырық аралдары архипелагындағы жанартау аралы, Дэвид аралының шығысына қарай шамамен 5 км жерде орналасқан. Үлкен Ситкин аралы (ағылш. Great Sitkin Island) Андреанов аралдарында одан 298 км (185 миль) шығысқа қарай жатыр. Кішкентай Ситкин шамамен дөңгелек пішіндес және диаметрі шамамен 10 км (6 миль). Ішкі бөлігі өте қиын өткелді және таулы, тек төменгі беткейлері ғана шөппен жабылған. Аралда екі айқын шыңы бар: біреуі аралдың солтүстік-шығысында 1188 метр биіктікте, екіншісі оңтүстік бөлігінде 597 метр биіктікте. Аралда көптеген өзендер ағып жатыр, бірақ көлдер мен тоғандар жоқ. Жағалауы көбінесе тік, тасты және құлайтын, ал жағасында кең кельп өседі. Аралдың солтүстік-батысындағы Уильям шығанағының басындағы аңғарда шағын бу атқыштары мен ыстық су бұлақтары бар.

Жанартау

Кіші Ситкин – шамамен 1776, 1828 және 1900 жылдары атқан стратовулкан. 1776 жылғы атқышудың жарылғыш сипаттағы белгілері бар. Жанартауда екі кальдераның пайда болуымен бөлінген үш конус құрау кезеңі болды. Ең кішкентай конустың түбінде диаметрі 5 км болатын кратер орналасқан. Кіші Ситкин аралындағы белсенді стратовулкан, плейстоцен дәуірінің соңына жататын, эрозияға ұшыраған екі қос кальдераның қалдықтарында орналасқан. Ескі кальдера (Caldera One) диаметрі шамамен және аралдың орта тұсынан сәл солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Кальдера үлкен стратовулкан орнында пайда болды, оның қалдықтары аралдағы ең көне тау жыныстары болып табылады. Екінші стратовулкан дерлік толығымен лава ағындарынан құралған және шамамен биіктікке жеткен. Мұздықтан кейінгі ерте кезеңде болған күшті атқышу нәтижесінде екінші, кіші кальдера (Caldera Two) пайда болды, ол бұл конустың бір бөлігін қиратты. Caldera Two эллипс тәрізді және өлшемдері ; болжамды шығыс және оңтүстік жиектері Caldera One-ның жиектерімен сәйкес келеді. Далалық зерттеулер Caldera Two-нің солтүстік шекарасы – кальдера атқышуы кезінде Caldera One стратовулканының көп бөлігін құрайтын үлкен блоктың оңтүстікке қарай еңкейген жері екенін көрсетеді. Аралдың ең биік нүктесі – екінші конустың кальдерадан кейінгі қалдығында орналасқан. Шамамен қалыңдығы бар, жартылай біріккен туфтың жинағы, қалдық конустан солтүстік-батысқа қарай, Caldera Two шекаралық жарығынан өтіп, Caldera One шекаралық жарығының болжамды орнынан сәл әрі созылады. Бұл жинақтың бір немесе бірнеше пирокластикалық ағындар салдарынан пайда болғаны, мүмкін Caldera Two пайда болуымен байланысты екені айтылады. Caldera Two-дан кейінгі шөгінділер негізінен лава ағындарынан тұрады. Екі салыстырмалы түрде жақында пайда болған аа лава ағыны жақсы дамыған бөгеттерге ие; біреуі Кіші Ситкин жанартауының бұзылған орталық кратерінен, ал екіншісі Caldera One шекаралық жарығының батыс бөлігіндегі жарықтан шыққан. 2014 жылдың 23 маусымында аралдың жанында 7,9 магнитудалы жер сілкінісі болды. Халыққа эвакуация жасауға бұйрық берілді. Жылдам арада цунами туралы ескерту жарияланды.

Флора мен фауна

Өсімдіктер негізінен жапырақты, төмен өсетін шөп, еңкей шөп және қамыс сияқты өсімдіктерден тұрады, олар 1500 футтан (457 м) төмен биіктікте кеңінен таралған, ал ағаш тәрізді өсімдіктер өте сирек кездеседі. Бұл жерде арктикалық түлкілердің қоныстануы ежелден келе жатыр, 1930 жылы олардың саны 250-ге жетеді, олар теңіз жұлдыздайлар, ұлулар және жәндіктермен күнекерек етеді. Сондай-ақ, теңіз құстары мен теңіз жұмырқаларының шағын популяциялары да табылды.