Кіріспе

Хавадакс аралы – Аляска штатының батыс Алеут аралдарындағы Сыңар аралдар архипелагындағы арал. Бұл арал бұрын 2012 жылдың мамырына дейін Сыртқыш аралы деп аталатын, кейіннен алеуттардың «кіру» және «құшақ жару» деген мағына беретін Хавадакс аралы деп аталды. Аралдың құрлық көлемі 10,3126 шаршы миль (26,7095 км²) және тұрақты халқы жоқ. Ол Аляска теңіз жануарлар қорығының құрамында орналасқан. Аралдың ұзындығы 15 шақырым, ені 5 шақырым. Бұрынғы атауы – капитан Федор Петрович Литке 1827 жылы әлемді аралап сапар шеккен кезде Алеут аралдарына келгенде берген атаудың ағылшын тіліне аудармасы. Сыңар аралдары Тынық мұхиты және Солтүстік Америка тектоникалық плиталарының шекарасында болғандықтан, жер сілкінісіне бейім. 1965 жылы Сыңар аралдарында 8,7 балдық күшті жер сілкінісі болған.

Сақтау және қалпына келтіру

Арал қоңыр егеуқұйрықтармен (Rattus norvegicus) күшті қамтылған, олар жерде ұялайтын жабайы құстардың санына кері әсер ететін инвазивті зиянды түрлер саналады. 1780 жылға дейін жапондық кеменің қазасына байланысты егеуқұйрықтар аралға келді. Осыдан бері, егеуқұйрықтар жергілікті теңіз құстарына қатты зиян келтірді, олардың егеуқұйрықтарға қарсы табиғи қорғанысы жоқ. Бұл жануарлар сондай-ақ Алеут аралдарының тағы 16 аралында да кездеседі. Кейбір мақсаттан тыс өлім-жітім күтілгенімен, нақты саны болжамдардан асып кетті. Ақбас бүркіттен басқа, зерттелген құстардың көпшілігінің саны артты, сондықтан мақсаттан тыс түрлерге тигізген әсер уақытша болуы мүмкін. 2009 жылдың маусым айында арал 229 жылдан кейін алғаш рет егеуқұйрықтан таза деп жарияланды, бірақ растау үшін тағы екі жыл бойы үнемі бақылауда болды. Есепте FWS пайдаланған бас мердігер Island Conservation ұсынғаннан артық улы жемді тастағаны, соның ішінде қосалқы ретінде сақталуға тиіс жемді де тастағаны анықталды. Тергеу әлі жалғасуда.