Кіріспе

2004 жылғы Донованның альбомы.

«Күн бауыр, Ай қарындас» – 1972 жылы Франко Зеффирелли режиссерлік еткен, Грейм Фолкнер мен Джуди Боукер бас рөлдерде ойнаған фильм. Фильм Ассизилік Франциск әулиенің өмірін зерттейді.

Сюжет

Франческо, бай мата саудагері Пьетро Бернардоненің ерке ұлы, Ассизи мен Перуджа арасындағы соғыстан оралады. Ауру оны соғыстан кетуге мәжбүр етеді. Франческо өткен шақтағы, жас кезіндегі шалқалаған, мақтанқор мінезінің елесімен мазасыздыққа толады. Ұзақ уақыт емделу барысында ол кедейлікте, тазалықта және бағынуда Құдайды табады, рухани және физикалық жаңаруды сезінеді. Франческо сауығып кетеді. Бірақ, ата-анасының таңғалуына орай, ол уақытының көп бөлігін табиғатта, гүлдердің, ағаштардың, жануарлардың және поэзияның арасында өткізеді, бұрынғы өмір салтын қайтадан бастауға құлшынбайды. Пьетроның алтынға деген құмарлығы Франческоны жирендіреді, олардың арасында ашық қақтығыс тудырады. Бір күні Франческо жертөлеге түсіп, бояу ыдыстарының ыстығы мен ылғалдылығын сезінеді, жұмысшылар мен олардың отбасыларын демалыссыз, ыстықта еңбек етіп көреді. Әкесінің бизнесті басқаруын ұсынғанын қабылдамай, ол жұмысшыларды ғимараттан шығарып, күн сәулесінің рақатын көруге шақырады. Содан кейін ол әкесі сақтаған маталарды терезеден төмендегі кедейлерге лақтырады. Франческо әкесін де қосылуға шақырады. Пьетро Франческоны ұрып, епископ сарайына сүйреп әкеліп, ұлын қорлайды. Сүйіспеншілікпен Франческо барлық дүниелік мүлігінен, тіпті "Бернардоне" деген есімінен де бас тартады, киімдерін шешіп, Ассизиді тастап, жалаңаш және өткенінен азат болып, табиғаттың сұлулығында аскет ретінде өмір сүруге және Құдайдың адамы ретінде қарапайым өмір сүруге кетеді. Франческо Сан-Дамиано шіркеуінің қираған жеріне барады, онда ол Құдайдың "Менің шіркеуімді қалпына келтір" деген дауысын естиді. Құдайдың Сан-Дамианоны меңзегенін сенген Франческо шіркеуді қайта салу үшін тас іздеп жалбарына бастайды. Франческоның бірнеше достары оған қосылады. Ол байлардың ұлдарынан біртіндеп ізбасарлар жинап алады, олар кедейлерге көмектесе бастайды. Епископ Франческоны тоқтатудан бас тартады, өйткені ол шіркеуді қайта тұрғызып, Мәсіхтің ізбасарларынан талап еткен мейірімділік ісін орындауда. Франческоның досы Бернардо Төртінші крест жорығынан оралғаннан кейін оған қосылады. Клэр, сондай-ақ бай отбасынан шыққан жас әйел, қала маңындағы арашалаумен ауыратын адамдарға қызмет етеді. Ол бауырларға қосылады. Осы арада Ассизиде ақсүйектер мен бай саудагерлер Франческо мен оның тобына наразылық білдіріп, олардың қала жастарын бұзуынан қорқады. Олар Франческоның досы Паолоға "кіші бауырлар" деп аталатындарды тоқтатуды бұйырады. Бір күні қайта салынған шіркеу өртеніп, Франческоның бір шәкірті қаза табады. Франческо өзін кінәлі деп есептейді, бірақ не істегенін түсінбейді. Ол Римге барып, Папа Иннокентий III-тен жауап іздеуді шешеді. Римде Франческо папа сарайындағы байлық пен билікке таңғалады. Папаның алдында Франческо Паолоның мұқият дайындалған мәтінінен бас тартып, салтанат пен дүниетанымдыққа қарсы тұрып, Исаның Таудағы уағызындағы кейбір сөздерін айтып, Мәсіхтің ілімдері Римнің байлыққа деген құмарлығына мүлдем қарама-қайшы екенін көрсетеді. Кардиналдар, епископтар және папа сарайының абыздары қорланғандай сезінеді. Франческо мен оның достары шіркеуден қуылды. Франческоға деген құрметіне риза болған Паоло оларға қосылуға шешім қабылдайды. Франческо Паолоны қорғауға тырысады, ол олардың бірі емес деп айтады, бірақ оның досы Франческоны өзінің шын ниетімен сендіріп, монахтарға қосылуға мәжбүрлейді. Олар басқалармен бірге қуылды. Папа Иннокентий, түсінен оянғандай болып, Франческо мен оның достарын қайтаруға бұйрық береді. Папа Франческоға: "Біз түпкі күнәға деген құмарлығымызда алғашқы тазалықты ұмытып қалдық" дейді. Папа жас пастор болған кезде Франциск сияқты идеализммен ойлағандығын мойындайды, "бірақ ол шіркеу басқаруының тұзағына түсіп қалды". Ол ғасырлар бойы шіркеудің мол байлық пен билікке ие болғанын және Франциск пен оның серіктерінің өте кедейлігін көріп, Папа Иннокентий "бізді (қалыптасқан шіркеуді) бәрімізді ұятқа қалдырды" деп мойындайды. Псалтырлардың бірінен Иннокентий Франческоның ордені "алма ағашындай гүлденсін" деп дұға етеді. Содан кейін барлық адамдардың таңғалуына орай Папа Иннокентий тізе бүгіп, Франческоның аяғын сүйіп, оны және оның серіктерін баталайды және оларға өздерінің қасиетті монахтар ордасын құруға рұқсат береді. Соңғы жолдардың бірі папаның шын жүректен берген жауабына күмән келтіреді, бір кардинал, папаның іс-әрекетін бақылап, епископқа: "Қорқудың қажеті жоқ, Әлеуметтік қызметкер не істеп жатқанын біледі. Ол кедейлермен сөйлейтін және оларды бізге қайта әкелетін адам". Фильм Франческоның "Күн әйел, Ай әйел" тақырыптық әнінің үнімен далаға жалғыз басып кететін көрінісімен аяқталады.

Өндіріс

Зеффиреллидің "Күн бауыры, Ай бауыры" фильміндегі әсем түсірілімдері оның 1968 жылғы "Ромео мен Джульетта" фильмінің Оскар сыйлығын жеңіп алған бейімделуімен салыстырылатын визуалды стильде жасалғанын көрсетеді. Фильмде Әулие Францисктың еңбегі мен философиясы және 1960-1970 жылдардағы жаһандық қарсы мәдениет қозғалысын құраған идеология арасындағы параллельдерді көрсетуге тырысады. Фильм Риз Ортолани жазған музыкасымен де белгілі. Франческо ди Бернардоне рөліне Франк Граймске бастапқыда ұсыныс жасалған, бірақ Зеффирелли соңғы сәтте шешімін өзгертті де ұсынысын кері алып алды. Ал Пачино да рөлге үміткер болды, бірақ Зеффирелли оның театрлық стиліне қарсы болды. Робин Асквит өзінің автобиографиясында фильмге түскенін, бірақ кейіннен жұмыстан босатылғанын айтты. Линн Фредерик Ассизидің Клэр рөліне қатысты сынақтан өтті және екінші орынды иеленді. Кендис Гленденнинг те рөлге үміткер болды, бірақ "тынышсыз экзотикалық" деп танылды. Фильм "Оскар" сыйлығына "Үздік көркемдік безендіру" (Лоренцо Монгиардино, Джанни Куарта, Кармело Патроно) номинациясы бойынша ұсынылды.

Қабылдау

Күннің інісі, Айдың қарындасы фильмі жарық көрген кезде ара-жібір пікірлер алды. Роджер Эберт фильмді қатаң сынап, "оны артық тәттілік пен жарыққа толы" деп жазды және оның диалогы "мағынасыз, әдемі сөздерден" тұрады деді. "Нью-Йорк Таймс" газетінің сыншысы Винсент Канби де фильмнің "қарапайымдылықты ойсыздықпен шатастыратынын" жазды. Канби оны сол тақырыпта 1950 жылы түсірілген "Франциск гүлдері" фильмімен теріс салыстырды. Екі сыншы да әсіресе Франциск Папа Иннокентий III алдында пайда болатын көріністі сынап, оны әшекейлі және шамадан тыс деп атады. Эберт: "Папа әдетте бірнеше жалаңаяқ монахтарды қабылдау үшін 200 дін қызметкерін дайындап қоя ма?" - деп жазды. Алайда, "The Spectator" журналының Кристофер Хадсон "Күннің інісі, Айдың қарындасы" фильмін "әдемі және қарапайым фильм" деп атады және "сценарийдің шектеулігін" мойындаса да, оның операторлық жұмысын ерекше мақтады. Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау деңгейі 19 сыншының пікіріне негізделген 42% құрады, ал орташа бағасы 4.9/10 болды. Ал көрермендердің бағалауы 77% және орташа бағасы 4/5.

Саундтрек

Саундтректі итальяндық фильм үшін Риз Ортолани, ал ағылшын тіліндегі нұсқасы үшін Кен Торн жазды. Шотланд әнші-әндер авторы Донованның әндері Зеффиреллинің фильмінің «гүл күші» көңіл-күйін, әсіресе операторлық жұмысын көрнекті бейнеледі. Донован саундтректегі барлық әндерді өзі орындады. Саундтрек альбомында негізінен Риз Ортоланидің музыкасы орын алды. 2004 жылы Донован ұзақ уақыт бойы басылмай келген саундтректегі әндерді қайта жазды. «Brother Sun, Sister Moon» атты фильм тек iTunes дүкенінде жарық көрді. Композитор Леонард Бернштейн мен лирик Леонард Коэн бастапқыда музыка жазуға шақырылған, бірақ Италияда үш айға жуық жұмыс істегеннен кейін олар жобадан бас тартты. Дегенмен, Бернштейн өзінің «Массасында» фильм үшін жазылған «Жай әнді» пайдаланды. Пол Саймон да музыка мен сөздер жазу үшін ұсыныс алды, бірақ ол да бас тартты. Алайда, ол тапсырманы қарастырып жатқанда жазған төрт тармақты өлеңін кейін Леонард Бернштейнге «Массасында» пайдалану үшін ұсынды.