Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Телекоммуникациялық компанияның түрі
Type of telecom company
Ұялы телефон операторы, сымсыз байланыс провайдері немесе оператор – ұялы телефон пайдаланушыларына сымсыз интернет және GSM қызметтерін ұсынатын ұялы телекоммуникациялық компания. Оператор клиентке SIM-карта береді, оны пайдаланушы ұялы құрылғысына орнатып, қызметке қол жеткізеді. Ұялы операторлардың екі түрі бар:
A mobile phone operator, wireless provider, or carrier is a mobile telecommunications company that provides wireless Internet GSM services for mobile device users. The operator gives a SIM card to the customer who inserts it into the mobile device to gain access to the service. There are two types of mobile operators:
желілік оператор (MNO), ол қызметті іске асыру үшін қажетті желілік инфрақұрылым мен жиілік спектріне ие. және виртуалды желілік оператор (MVNO), ол MNO-дан қызметтерді көтерме бағамен сатып алып, өз клиенттеріне сатады. 2016 жылдың мамыр айына (және одан бұрынғы жылдарда) абоненттер саны бойынша әлемдегі ең ірі жеке ұялы оператор – 835 миллионнан астам абоненті бар China Mobile компаниясы. 50-ден астам ұялы оператордың әрқайсысының 10 миллионнан астам абоненті бар, ал 2009 жылдың соңына дейін 150-ден астам ұялы оператор кемінде бір миллион абонентке ие болды. 2010 жылдың ақпан айындағы мәліметтер бойынша, ұялы телефон абоненттерінің саны 4,6 миллиардқа жетті, және бұл көрсеткіштің артатыны күтілуде. 2011 жылдың соңына қарай ұялы байланыс абоненттерінің жалпы саны 6 миллиардқа жетті, бұл әлемдік деңгейде 86% қамтуды білдіреді.
a mobile network operator (MNO) which owns the underlying network and spectrum assets required to run the service. a mobile virtual network operator (MVNO) which buys wholesale service from an MNO and sells on to its own customers. as of May 2016 (and for years before), the world's largest individual mobile operator by subscribers is China Mobile with over 835 million mobile subscribers. Over 50 mobile operators have over 10 million subscribers each, and over 150 mobile operators had at least one million subscribers by the end of 2009. In February 2010, there were 4.6 billion mobile subscribers, a number that is estimated to grow. Total mobile‐cellular subscriptions reached almost 6 billion by end 2011, corresponding to a global penetration of 86%
.
Тарих
1973 жылға дейін ұялы байланыс технологиясы көліктер мен басқа да көлік құралдарына орнатылған құрылғылармен шектелген. 1960 жылы Швецияда көліктерге арналған MTA (көшімдік телефон жүйесі А) деп аталатын алғашқы толық автоматтандырылған телефон шақыру жүйесі іске қосылды. Көліктен қоңырау шалу тікелей болса, келіп түскен қоңыраулар үшін оператордың құрылғы қай базалық стансада екенін анықтауы қажет болды. 1962 жылы "Мобильді жүйе B" (MTB) деп аталатын жаңартылған нұсқасы енгізілді. 1971 жылы MTD нұсқасы іске қосылды, ол әртүрлі маркалы жабдықтарға мүмкіндік берді және коммерциялық сәттілікке жетті. Желі 1983 жылға дейін қолданыста болды және жабылған кезде 600 абоненті болды. 1958 жылы КСРО-да ұқсас қызмет – автомобильшілерге арналған "Алтай" жүйесін жасау басталды. 1963 жылы қызмет Мәскеуде іске қосылды, ал 1970 жылға қарай КСРО-ның 30 қаласында қолданысқа енді. "Алтай" жүйесінің нұсқалары Ресейдің кейбір аймақтарында бүгінгі күнге дейін қолданылуда. 1959 жылы Канзас штатының Брюстер қаласында орналасқан жеке телефон компаниясы, S&T Telephone Company (қазір де жұмыс істеп тұр), Motorola радиотелефон жабдықтары мен жеке мұнараны пайдалана отырып, Солтүстік-Батыс Канзастың жергілікті аймағында ұялы телефон қызметтерін ұсынды. 1966 жылы Болгария "Интероргтехника 66" халықаралық көрмесінде RAT 0,5 қалталық автоматты ұялы телефонын және RATZ 10 (RATC 10) базалық стансасын ұсынды. Бір телефон желісіне қосылған бір базалық станса алты абонентке қызмет көрсете алатын болды. Алғашқы табысты коммерциялық ұялы телефон желілерінің бірі – 1971 жылы Финляндияда іске қосылған ARP желісі. 1973 жылдың 3 сәуірінде Motorola зерттеушісі және басшысы Мартин Купер ауыр прототиптік модельді пайдаланып, алғашқы аналогтық ұялы телефон қоңырауын жасады. Ол Bell Labs қызметкері, доктор Джоэл Энгельге қоңырау шалды. Алғашқы коммерциялық автоматтандырылған ұялы байланыс желісі (1G ұрпағы) 1979 жылы NTT компаниясымен Жапонияда іске қосылды. Бастапқы желі Токионың 20 миллионнан астам тұрғыны бар бүкіл астаналық аймағын 23 базалық стансадан тұратын ұялы байланыс желісімен қамтыды. Бес жыл ішінде NTT желісі Жапонияның барлық халқына дейін кеңейтіліп, тұңғыш жалпыұлттық 1G желісіне айналды. 1980 жылдардың басында Ұлыбритания, Мексика және Канада сияқты бірнеше елдер де 1G желілерін іске қосты. 1990 жылдары негізінен GSM стандартын қолдана отырып, "екінші буын" (2G) ұялы телефон жүйелері пайда болды. 1991 жылы Финляндияда алғашқы GSM желісі (Radiolinja) іске қосылды. Американдық және канадтық сымсыз байланыс провайдерлері көбінесе абоненттерге телефонды жеңілдетілген бағамен ұсынады, бірақ 2 немесе 3 жылдық келісімшарт талап етеді, ал Азиялық және Еуропалық провайдерлер телефонды толық бағамен сатады, ал ай сайынғы төлемдері төмен болады.
Prior to 1973, cellular mobile device technology was limited to devices installed in cars and other vehicles. The first fully automated telephone calling system for vehicles was launched in Sweden in 1960, called MTA (mobile telephone system A). Calls from the car were direct dial, whereas incoming calls required an operator to determine which base station the device was currently at. In 1962, an upgraded version called Mobile System B (MTB) was introduced. In 1971, the MTD version was launched, opening for several different brands of equipment and gaining commercial success. The network remained open until 1983 and still had 600 customers when it closed. In 1958, development began on a similar service in the USSR, the Altay system for motorists. In 1963, the service started in Moscow, and by 1970, was deployed in 30 cities across the USSR. Versions of the Altay system are still in use today as a trunking system in some parts of Russia. In 1959 a private telephone company located in Brewster, Kansas, US, the S&T Telephone Company, (still in business today) with the use of Motorola radio telephone equipment and a private tower facility, offered to the public cellular telephone services in that local area of NW Kansas. In 1966, Bulgaria presented the pocket mobile automatic telephone RAT 0,5 combined with a base station RATZ 10 (RATC 10) on Interorgtechnika 66 international exhibition. One base station, connected to one telephone wire line, could serve up to six customers. One of the first successful public commercial mobile phone networks was the ARP network in Finland, launched in 1971. On April 3, 1973, Martin Cooper, a Motorola researcher and executive, made the first analog mobile phone call using a heavy prototype model. He called Dr. Joel S. Engel of Bell Labs. The first commercially automated cellular network (the 1G generation) was launched in Japan by NTT in 1979. The initial launch network covered the full metropolitan area of Tokyo's over 20 million inhabitants with a cellular network of 23 base stations. Within five years, the NTT network had been expanded to cover the whole population of Japan and became the first nationwide 1G network. Several other countries also launched 1G networks in the early 1980s including the UK, Mexico and Canada. In the 1990s, the 'second generation' (2G) mobile phone systems emerged, primarily using the GSM standard. In 1991, the first GSM network (Radiolinja) launched in Finland. American and Canadian wireless providers tend to subsidize phones for consumers but tend to require 2 or 3 year contracts, while Asian and European providers sell the phone at full cost while the monthly fees charged are lower.