Кіріспе
"Төлемді пайдаланған сайын" ұялы телефон қызметі
Алдын ала төленген ұялы құрылғы, сондай-ақ "төлемді пайдаланған сайын" (PAYG), "сөйлеген сайын төле", "төлеп пайдалан", "жұмыс телефоны" немесе "алдын ала төлем" телефоны деп белгілі, қызмет пайдаланылғанға дейін несиесі алдын ала сатып алынатын ұялы телефон сияқты құрылғы болып табылады. Сатып алынған несие телекоммуникациялық қызметтерге қол жеткізілген немесе пайдаланылған кезде төлем жасау үшін қолданылады. Егер несие жеткіліксіз болса, ұялы байланыс желісі немесе интеллектуалды желі қол жеткізуден бас тартады. Пайдаланушылар әртүрлі төлем тәсілдерін қолдана отырып, кез келген уақытта несиелерін толықтыра алады. ("Төлемді пайдаланған сайын", "PAYG" және ұқсас терминдер алдын ала төлеммен төленетін басқа да телекоммуникациялық емес қызметтер үшін де қолданылады.) Баламалы есептеу әдісі (көбінесе ұялы келісімшарт деп аталады) – бұл пайдаланушы ұялы телефон операторымен (ұялы виртуалды желі операторы немесе ұялы желі операторы) ұзақ мерзімді келісімшарт (12, 18 немесе 24 айға дейін) немесе қысқа мерзімді келісімшарт (сондай-ақ жылжымалы келісімшарт немесе 30 күндік келісімшарт деп аталады) жасап, есеп айырысу тәртібін белгілейді.
Тарих
Алдын ала төленген ұялы телефондар тарихы 1990 жылдарда басталды, сол кезде ұялы телефон операторлары кеңірек нарықтарды іздестірді. Осы мерзімге дейін барлық ұялы телефон қызметтері жарнамалық төлемдер негізінде ұсынылды, бұл жағдайы нашар адамдарды қызметтен мүшекес етті. Алдын ала төлемді ұялы қызметін Subscriber Computing, Inc. (1986–1998) Orange County компаниясы ойлап тапты, оны Арлин Харрис құрып, басқарды. Осы өнертабысқа берілген патенттер: US 5291543 A, 1990 жылдың 5 желтоқсанында тіркелген және 1992 жылдың 15 қыркүйегінде мақұлданған. US 5148472 A, 1992 жылдың 24 маусымында тіркелген және 1994 жылдың 1 наурызында мақұлданған. Бұл патенттерде қоңырау құнын анықтау және осы қоңырау құнын пайдаланушының шот балансынан дерлік нақты уақытта есептен шығару мүмкіндігі сипатталған. Егер пайдаланушының балансы оператор белгілеген шектен төмен болса, пайдаланушы жасаған келесі қоңырау Interactive Voice Response (IVR) құрылғысына бағытталады, ол пайдаланушыға шот балансының төмен екенін хабарлайды және қызмет үзілмеуі үшін шотқа қаражат қосуды ұсынады. Пайдаланушының шот балансы таусылған жағдайда, ол шотқа қаражат қосылғанға дейін қызмет тоқтатылады. Егер пайдаланушының шот балансы таусылса, барлық қоңыраулар IVR-ге бағытталады. Бұл патенттердің мерзімі 2010 және 2012 жылдары аяқталды. Алдын ала төлем қызметі 1989 жылдың маусымында Metro Mobile компаниясына сатылды және 1989 жылдың қарашасында іске асырылды. Алдын ала төлем қызметі Мексикадағы операторларға да сатылды: 1994 жылы Celcom компаниясына, іске асыру Монтеррейде жүзеге асты, сондай-ақ Telcel компаниясына, онда іске асыру 1997 жылдың қарашасында басталды және өндіріс 1998 жылдың сәуірінен бастап жүргізілді. Ericsson да алдын ала төлем қызметінің серіктесі болды; 1997 жылдың маусымында өзара түсіністік туралы меморандумға (MOU) қол қойылды, ал соңғы келісімге 1997 жылдың соңында қол қойылды. Бұл туралы хабар 1998 жылдың 26 қаңтарында жарияланды (немесе тыңдаңыз). Алдын ала төлем қызметі үшінші әлем елдеріндегі операторларға ай сайынғы шоттарды басып шығару немесе дебиторлық есеп бөлімін ұстау қажеттілігінсіз абоненттерді қосуға мүмкіндік берді, сондай-ақ оларға төлеу қабілетіне алаңдамай абоненттерді қосуға мүмкіндік берді (патент иесі). 1996 жылы MTN Африкада алдын ала төлемді ұялы байланыс қызметін енгізген алғашқы ұялы оператор болды, бұл жаңа нарықтарда "төлем жасау кезінде төлеу" жүйесін танымал етті. Алғашқы алдын ала төленген карта "Mimo" деп аталды және 1995 жылдың қыркүйегінде Portugal Telecom ұялы операторы TMN іске қосты. 2006 жылы Swisscom өзінің "NATEL® easy" өнімі мен қызметтеріне 10 жыл толуын атап өтті, сонымен қатар "Алдын ала төленген ұялы абонентті тану картасы және оны қолдану әдісі" бойынша патентке ие.
post paid basis, which excluded people with poor credit. Prepaid mobile service was invented by Subscriber Computing, Inc., an Orange County company, (1986–1998), founded and directed by Arlene Harris. The patents covering this invention are:
US 5291543 A, filed 12/5/1990 and awarded on 9/15/1992. US 5148472 A, filed 6/24/1992 and awarded in 3/1/1994. These patents describe the ability to access the cost of a call and deduct the cost of the call from the user's account balance in near real time. If the user's balance is below the carrier defined threshold, the next call that the user makes is routed to an Interactive Voice Response (IVR) device that announces to the user that the account balance is low and suggests they add funds to the account so their service is not interrupted. When the user's account balance is depleted, the service is suspended until they added funds to their account. If the user's account balance is depleted, all call attempts are routed to the IVR. These patents expired in 2010 and 2012 respectively. The prepaid service was sold to Metro Mobile in June 1989, and was implemented in November 1989. The prepaid service was also sold to carriers in Mexico; Celcom in 1994, and implementation took place in Monterrey, and to Telcel, where implementation began in November 1997 and production took place beginning in April 1998. Ericsson also became a partner in the prepaid service; a Memorandum of Understanding (MOU) was signed in June 1997 and the final agreement was signed in late 1997. The announcement was made on January 26, 1998 (or listen to it). Prepaid service enabled carriers in third world countries to add subscribers without having to print monthly statements or having an accounts receivable department, and gave them the ability to add subscribers without concern for their ability to pay their bills. patent holder). In 1996 MTN became the first mobile operator to introduce a prepaid cellular service in Africa, popularizing "pay as you go" in emerging markets. The first Prepaid card was called "Mimo" and was launched by TMN, the mobile phone operator of Portugal Telecom, in September 1995. In 2006 Swisscom celebrated ten years with its product and service "NATEL® easy" which also holds a patent on "Prepaid mobile subscriber identification card and method implemented thereby".
Артықшылықтар
Алдын ала төленген жоспардың құны төмен болуы мүмкін (әсіресе, аз пайдалану жиілігінде, мысалы, төтенше жағдайларға арналған телефон үшін) және қарызды шектеу арқылы, сондай-ақ пайдалануды бақылау арқылы шығындарды басқаруды жеңілдетеді. Мұндай жоспарлар көбінесе келісімшарттық міндеттемелерден аз болады – мерзімінен бұрын тоқтату ақысы жоқ, провайдерді ауыстыруға болады, сондай-ақ келісімшарт жасауға мүмкіндігі жоқ адамдар (яғни, ересек болмағандар) оларды пайдалана алады. Жергілікті заңнамаға сәйкес, тұрақты мекенжайы, телефон нөмірі немесе кредиттік картасы жоқ адамдарға да қолжетімді болуы мүмкін. Осы себепті, олар саяхатшылар мен туған қалаларынан алыс оқитын студенттердің арасында кең таралған. Бұған қоса, олар балаларымен байланыста болуды және шығындарды бақылауды қалайтын ата-аналардың арасында да танымал.
Кемшіліктер
Кейде, төлемді пайдаланған сайын төлейтін клиенттер телефон қосылыстары, SMS және деректер үшін келісімшартты клиенттерге қарағанда көбірек төлейді. Кейбір жағдайларда олардың телефонымен не істеуге болатыны шектелуі мүмкін – халықаралық немесе арнайы тарифтік телефон нөмірлеріне қоңырау шалулар бұғатталуы мүмкін, сондай-ақ роумингке шығуға да мүмкіндік болмауы мүмкін. Мұндай шектеулер әдетте сымсыз операторлар қолданатын алдын ала төлем жүйелерінің жетілмеушілігінен туындайды, себебі технология осы деңгейге жеткен, олар үшінші тарап шешімдерін ұсынатын провайдерлерге триггерлер немесе API арқылы оңай басқарылады. Қазіргі уақытта сымсыз операторлар енгізіп жатқан модельдер барлық қызметтердің бағасын жеке-жеке (пакеттер арқылы) белгілеуге қабілетті, сондықтан жоғары баға белгілеу – маркетингтік шешім.
Қалқыма
Жоғарыда сипатталғандай, алдын ала төленген шоттар абоненттің шығу қоңырауларын жасауы үшін (төтенше жағдайлардағы қоңыраулардан басқа, оларға әрқашан рұқсат етіледі) шотта кредит болуын қажет етеді. АҚШ-та кіріс қоңыраулар да қабылдауға тыйым салынған, бірақ кейбір елдерде нөлдік балансы бар алдын ала төленген ұялы телефонға қоңырау шалу мен хабарлама жіберу мүмкін. Бұл алдын ала төлем қызметін ұсынатын компаниялар мен олардың клиенттері үшін "қосулы/өшірулі" немесе "барлығы немесе ештеңе жоқ" жағдайын тудырады (яғни, шотта телефонды пайдалануға жеткілікті кредит бар немесе жоқ). Кейбір операторлар (мысалы, Orange) клиенттерінің кредиті толық қолданылған кезде қысқа қоңырау шалуға немесе хабарлама жіберуге мүмкіндік беретін шағын теріс балансқа ие болуына рұқсат береді. Бұл клиент келесіде шотқа ақша салғанда есептен шығарылады. Алдын ала төлем жасаған клиенттің басқа қызмет көрсетушіге ауысуы ең мүмкін болатын уақыт – алдын ала төлем шотта "нольдік кредит" болған кезде. Басқа қызмет көрсетушілер сияқты, ұялы байланыс операторлары да абоненттің қызметтен кетуін "ауысу" деп атайды.
Халықаралық брендтік
Клиенттерге алдын ала төленген және кейіннен төленген қызметтерді ерекшелеу үшін, CSP-лер алдын ала төленген қызметтерді кейіннен төленген қызметтерден өзгеше таңбалайды. Соңғы жылдары "ай сайын төлеу" шарты арқылы алдын ала төленген қызметке жақындасқан, кейіннен төленген қызметтің бір түрі пайда болды. Ұлыбританияда алдын ала төленген телефондар мен SIM-карталар "Төлемді қашан қаласаң" деп аталады.
Қолданылуы
Алдын ала төленген ұялы телефон қызметін пайдалану әлемнің көп бөлігінде кең таралған. Батыс Еуропа мен Қытайдағы тұтынушылардың шамамен 70% алдын ала төленген телефондарды пайдаланады, Үндістан мен Африкадағы тұтынушылар арасында бұл көрсеткіш 90% -дан асып түседі. 2021 жылғы мәліметтерге сәйкес, Америка Құрама Штаттарында ұялы телефон пайдаланушылардың 36% қандай да бір алдын ала төлем қызметін пайдаланды. Алдын ала төленген SIM карталар дәстүрлі алдын ала төлемдік ұялы телефон жоспарларының бір түріне айналуда. Толыққанды жаңа телефон сатып алудың орнына, қолданыстағы телефонды құрылғыдағы SIM картаны ауыстыру арқылы пайдалануға болады. Алдын ала төлем қызметі посттөлемдік жоспарларда дәстүрлі түрде кездесетін тарифтік жоспарлар мен пакеттерді де қамтиды, бірақ желі операторы үшін иелену құны төмен. Мұндай Advance Pay жоспарлары көбінесе айлық төлемдік жоспарлар болып табылады, олар шексіз дауыс/SMS/MMS (немесе олардың кейбіреулері үшін айлық пакеттер) және алдын ала төленген деректер көлемін қосу мүмкіндігімен, сондай-ақ деректер жылдамдығын шектеу механизмдерін ұсынады.