Сымсыз байланыс операторларының қызметін қайта сатушылары

Кіріспе

Сымсыз телекоммуникациялық қызметтерді қайта сатушы.

Мобильді виртуалды желі операторы (MVNO) – өзіне тиесілі сымсыз желі инфрақұрылымы болмай, клиенттеріне қызмет көрсететін сымсыз байланыс қызметтерін ұсынатын провайдер. MVNO желілік қызметтерге оптом бағамен қол жеткізу үшін мобильді желі операторымен шарт жасайды, содан кейін бөлшек бағаны өздігінен белгілейді. MVNO өз клиенттік қолдау, есеп айыру жүйелерін, маркетинг және сату қызметкерлерін пайдалана алады немесе мобильді виртуалды желіні іске қосушы (MVNE) қызметтерін қолдана алады.

Тарих

MVNO желі операторларымен келісімдер 1990-шы жылдарға дейін соқталады, ол кезде Еуропа мен Австралияның телекоммуникация нарықтары либерализацияланды, жаңа реттеуші базалар құрылды, жақсы 2G желі технологиясы пайда болды және сымсыз абоненттер саны күрт өсті. Жаңа 2G желілері сымсыз қызметке бөлінген жиілік жолақтарын тиімдірек басқаруға мүмкіндік берді, бірақ жаңа мобильді операторлардың жиілік спектріне қол жеткізуі шектеулі болды. 1997 жылы Vodafone Australia және TotalTel компаниялары Isoton (бұрынғы Steadycom) ұсынған әлемдегі бірінші толыққанды MNO интеграцияланған MVNE платформасын пайдалана отырып, әлемдегі алғашқы толыққанды алдын ала төленген MVNO – FastFone-ды іске қосты. FastFone-ның MVNO моделі өте табысты болды, 18 айдың ішінде 300 000-нан астам абоненттерді тартты. Vodafone компаниясы 1999 жылы бұл бизнесті сатып алды. Еуропа нарықтары бәсекеге жаңадан ашылғандықтан, жаңа технологиялар жақсы қызмет көрсетуге және арзан ұялы телефондарға мүмкіндік берді, нәтижесінде ұялы телефондарға сұраныс күрт өсті. Sense компаниясы Финляндиядағы Sonera компаниясымен MVNO келісімін жасасты, бірақ Швеция, Дания және Норвегиядағы MNO-ларды келісімге келтіре алмады. Sense содан кейін Еуроодақтың реттеушілеріне жүгінді, кейбір MNO-лардың жаңа кірушілерге өзара байланысқа рұқсат беруін талап ететін ережелерді келтірді. Sense-тің талабы қабылданбады, бірақ 1999 жылдың қарашасында компания Telia/Telenor Mobile компаниясымен GSM желісіне қол жеткізуге арналған қызмет көрсету келісіміне қол қойды, бұл Sense-ке Швеция мен Норвегиядағы өз клиенттеріне қызмет көрсетуге мүмкіндік берді. Sense-тің бастапқы сәтсіздігіне қарамастан, Даниядағы реттеуші MVNO моделінің телекоммуникация компанияларының нарыққа кіруінің тиімді жолы екенін түсінді және 2000 жылдың мамырында нарықта үлкен күшке ие желі операторларының инфрақұрылымына қол жеткізуді ашуды талап ететін заң қабылдады. Сол жылдың тамызында SONOFON компаниясы Tele2 компаниясымен алғашқы MVNO келісімін жасастырды. Бұл келісім Tele2 компаниясына SONOFON желісіне мобильді және роуминг қызметтеріне қол жеткізуді қамтамасыз етті, соңғысы Sense Communications сұраған (бірақ одан бас тартқан) қызмет еді. Жаңа ережелер күшке енгеннен кейін Скандинавиядағы MVNO-лардың нарықтық үлесі 10%-дан асты. 2008 жылға қарай АҚШ-тың сымсыз абоненттері шамамен 40 MVNO арасынан таңдау жасай алды. FCC мәліметтері бойынша, АҚШ-тың барлық ұялы абоненттерінің шамамен 7%-ы қайта сатушылар, соның ішінде MVNO-лар арқылы қызметтенді, ал сарапшылар 2006 жылдың соңына қарай қайта сатушылар қызмет көрсеткен 15,1 миллион сымсыз абоненттердің саны өткен жылмен салыстырғанда 1,6 миллионға артқанын анықтады.

MVNO agreements with network operators date back to the 1990s, when the European and Australian telecom markets saw market liberalization, new regulatory frameworks, better 2G network technology, and a subsequent jump in wireless subscriber numbers. Though the new 2G networks more efficiently managed the limited frequency bands allocated to wireless service, new mobile entrants were still limited by their ability to access frequency bands in a restricted spectrum. In 1997 Vodafone Australia and TotalTel launched FastFone, the world's first true prepaid MVNO utilising the worlds first fully MNO integrated MVNE platform supplied by Isoton (formerly Steadycom). FastFone's MVNO model was very successful, attracting more than 300,000 subscribers in 18 months. Vodafone purchased the business in 1999. With European markets newly open to competition and new technology enabling better service and cheaper handsets, there was a massive surge in demand for cellular phones. Sense was able to establish an MVNO agreement with Sonera in Finland, but it failed to persuade MNOs in Sweden, Denmark, and Norway. Sense then appealed to EU regulators, citing provisions that required certain MNOs to allow new entrants interconnection. While Sense's claim was denied, in November 1999, the company signed a service provider agreement with Telia/Telenor Mobile for GSM network capacity access, allowing Sense to offer services to its own customers in Sweden and Norway. Despite Sense's initial failure, the regulator in Denmark saw the promise in the MVNO model as a cost effective route for telecom companies to enter the market and in May 2000, legislation passed that required network operators with significant market power to open up access to their infrastructure. By August of that same year, the MNO SONOFON had solidified the first viable MVNO agreement with Tele2. This agreement provided Tele2 with access to SONOFON's network for both mobile and roaming services, the latter of which had been requested by (and denied to) Sense Communications. With the new regulations in place, MVNOs in Scandinavia eventually grew to a market share of above 10%. By 2008, US wireless subscribers had a choice between around 40 MVNOs. According to the FCC, approximately 7% of all U. S. mobile subscribers were served by resellers, including MVNOs, and analysts found that the 15.1 million wireless subscribers served by resellers by the end of 2006 had increased by 1.6 million over the previous year.

Брендті қайта сатушы

Кейде "Skinny MVNO" деп аталады, себебі қайта сатушы дерлік толығымен MNO-ның инфрақұрылымына тәуелді болады. Олардың желілік элементтері болмайды, бірақ өз клиенттерге қызмет көрсету, маркетинг және сату операцияларын иеленіп, басқара алады.

Қызмет көрсетуші

Кейде "Жеңіл MVNO" деп аталады. Қызмет провайдері өз клиенттік қолдау, маркетинг, сату және тарату операцияларын жүргізеді, сондай-ақ МНО белгілеген бөлшек бағалардан тәуелсіз түрде өзінің тарифтерін белгілеу мүмкіндігіне ие.

Қалыптастырылған қызмет көрсетуші

Кейде "Толыққанды MVNO" деп аталады. MVNO өзінің дербес инфрақұрылымымен толыққанды техникалық шешімді жүзеге асырады, бұл MVNO-ға ұсынылатын қызметтерді толығырақ бақылауға мүмкіндік береді. Мұндай MVNO-лар брендке, клиенттерге қатысты иелікке және деректер мен SIM-қосымшалар сияқты қосымша қызметтер арқылы өзгешеленуге басымдық береді.

Толық мобильді виртуалды желі операторы

Бұл MVNO-лар ұялы байланыс операторының технологиясын қолданатын, дерлік осыған ұқсас желіні іске асырады. Толыққанды MVNO-лардың тек өздерінің радиожелілері болмайды.

Әлем бойынша

2014 жылдың маусымына қарай әлем бойынша 943 MVNO және 255 MNO суббрендтері белсенді болды. Бұл МНО-лар ұйымдастырған әлемдегі шамамен 1200 мобильді қызмет провайдерін көрсетеді, 2012 жылғы 1036-дан артық. GSMA Intelligence мәліметінше, 2010 жылдың маусымынан 2015 жылдың маусымына дейін әлемдегі MVNO-лардың саны 70 пайызға өсіп, 2015 жылдың маусымында 1017-ге жетті. 2018 жылдың желтоқсанына қарай 80 елде 1300 белсенді MVNO жұмыс істеді, бұл әлемдегі 8,9 миллиард ұялы байланыс абонентінің шамамен 2,46%-ын құрайтын 220 миллионнан астам ұялы байланыс абонентін білдіреді. 2018 жылы ең көп белсенді MVNO-ға ие болған сегіз ел: АҚШ – 139 MVNO (4,7% нарық үлесі), Германия – 135 (19,5% нарық үлесі), Жапония – 83 (10,6%), Ұлыбритания – 77 (15,9%), Австралия – 66 (13,1%), Испания – 63 (11,5%), Франция – 53 (11,2%) және Дания – 49 (34,6%). 2014 жылы 120 MVNO дәстүрлі ұялы дауыс және хабарлама беру қызметтерімен қатар мобильді кеңжолақты қызметтерді де ұсынды. Африкадағы Угандада қазірге дейін үш MVNO тіркелген, олардың кейбіреулері ірі қалаларда өз желілік инфрақұрылымына ие, бірақ қалалардың за пределами MVNO ретінде жұмыс істейді. 2015 жылы Оңтүстік Африканың "үлкен бес" банкінің бірі – FNB, дауыс, SMS және деректер қызметтерін ұсынатын FNB Connect атты MVNO құрды. 2019 жылдың 31 желтоқсанына FNB Connect-те шамамен 670 000 абонент болды. Қызмет Cell C желілік инфрақұрылымын пайдаланады. Бұл қадам телекоммуникация нарығында бәсекелесу үшін емес, банк бөлімшесінің клиенттеріне ұсынылатын құндылықты арттыру мақсатында жасалды. Оңтүстік Африкада Standard Bank-тың 2019 жылы құрылған SB Mobile сияқты бірнеше банктер осы қадамға барып жетті. MVNO тұтынушылар және кәсіпорындар нарығын қамтиды. Көптеген MVNO тұтынушыларға бағытталған, олардың көпшілігі бағаны өнімді сатудың негізгі факторы ретінде қарастырады; орташа есеппен, ірі операторлардың клиенттері MVNO клиенттерінен 3,4 есе көп төлейді. 2022 жылдың соңында әлемде 1986 белсенді MVNO болды, бұл дәстүрлі телекоммуникациялық желі операторларының санынан екі есе көп. Еуропа ең көп белсенді MVNO-ға ие болды – 1012, бұл жаһандық MVNO нарығының жартысын құрайды. Америка 379 MVNO, Азия 322, Халықаралық 131, Океания 84, Африка 54 және Таяу Шығыс 5 MVNO-мен одан кейін келеді.

As of June 2014, 943 MVNOs and 255 MNO sub brands were active worldwide. This represents a total of almost 1,200 mobile service providers worldwide hosted by MNOs, up from 1,036 in 2012,

According to GSMA Intelligence, between June 2010 and June 2015, the number of MVNOs worldwide increased by 70 percent, reaching 1,017 in June 2015. As of December 2018, there were 1,300 active MVNOs operating in 80 countries, representing more than 220 million mobile connections—approximately 2.46% of the total 8.9 billion mobile connections in the world. The eight countries with the largest number of active MVNOs in 2018 were: the US with 139 MVNOs (4.7% market share), Germany with 135 (19.5% market share), Japan 83 (10.6%), UK 77 (15.9%), Australia 66 (13.1%), Spain 63 (11.5%), France 53 (11.2%) and Denmark 49 (34.6%). In addition to traditional cellular voice and messaging services, in 2014, 120 MVNOs also were offering mobile broadband services. In Africa, Uganda has registered three MVNOs so far, some having their own network infrastructure within major cities, but acting as an MVNO out of these cities. In 2015, one of the "big five" banks in South Africa, FNB, created an MVNO named FNB Connect providing voice, SMS and data services. As of 31 December 2019, FNB Connect had around 670,000 subscribers. The service makes use of Cell C network infrastructure. The move came not necessarily to compete in the telecommunications market, but to offer a greater value to customers of the banking division. There have been several banks in South Africa making this move, like Standard Bank's SB Mobile established in 2019. MVNOs target both the consumer and enterprise markets. The majority of MVNOs are consumer focused and most have a focus on price as their selling point; on average, customers of major carriers spend about 3.4 times as much on their service as MVNO customers. At the end of year 2022, there were 1,986 active MVNOs globally, more than double the amount of traditional telecom network operators. Europe lead in terms of most active MVNOs in operation with 1,012, representing half of the total global MVNO market. It is followed by Americas with 379 MVNOs, Asia with 322, International with 131, Oceania with 84, Africa with 54 and Middle East with 5.

Көпұлттық MVNO

Кейбір MVNO-лар бірнеше елде өкілдікке ие, яғни еншілес компаниялар, бірлескен кәсіпорындар немесе жергілікті серіктестермен брендтік лицензиялық келісімдер арқылы жұмыс істейді. Мысалы, Lycamobile 60 елде, Virgin Mobile 14 елде, Lebara 10 елде, CMLink бес елде, Tesco Mobile төрт елде, Line Mobile үш елде, Aldi Talk алты елде, Kogan.com Mobile екі елде және L Mobi Mobile екі елде қызмет көрсетеді.

Жапония

Жапонияда шамамен 80 MVNO бренді бар, және 2019 жылы MVNO-лардың нарық үлесі 12,2% болды. Жалпы абоненттер саны 22,3 миллионға жетеді.

Ұлыбритания

2018 жылдың желтоқсанына қарай Ұлыбританияда 77 белсенді MVNO болды. MVNO-лардың жиынтық нарықтық үлесі жалпы Ұлыбритания ұялы нарығының 15,9%-ын құрады, бұл 15,3 миллион абоненттік байланысқа тең. Яғни, әр 100 абоненттің 23-і ұялы телефон қызметін MVNO арқылы пайдаланады.

Ирландия

Ирландияда 2021 жылдың ақпан айына қарай жеті белсенді MVNO бренді бар, ал 2022 жылы MVNO-лардың нарық үлесі 13,4% құрайды.

Вьетнам

Вьетнамда 2024 жылғы сәуір айының мәліметі бойынша қазіргі уақытта 6 MVNO провайдері бар, олардың көпшілігі VinaPhone және Mobifone екі негізгі провайдерінің желісінде жұмыс істейді.

Реттеу

2003 жылы Еуропалық комиссия ұлттық телекоммуникациялық реттеушілерге мемлекеттік ұялы телефон желілерінде көтерме қолжетімділік және қоңырауды бастау нарығының бәсекеге қабілеттілігін тексеру туралы ұсыныс жасады. Осы зерттеудің нәтижесінде Ирландия және Франция сияқты бірнеше елдегі реттеуші органдар операторларды өз желілерін MVNO-ларға ашуға міндеттеген жаңа ережелер қабылданды. Иорданияның жоғары бақылау органы 2008 жылы алғашқы MVNO ережелерін қабылдады, бұл 2010 жылы араб әлеміндегі алғашқы MVNO құрылуына жағдай жасады. Сауд Арабиясы үкіметі елде MVNO қызметтерін рұқсат етуге дайындық жүргізіп жатыр. Бразилияда MVNO-лар 2010 жылдың қараша айында Бразилия телекоммуникация агенттігі Anatel тарапынан реттеледі. 2014 жылдың қыркүйек айына қарай, барлық бразилиялық MVNO-лардың жалпы нарық үлесі 0,04% құрады. Таиландта бес MVNO-ға 2009 жылы мемлекеттік телекоммуникация операторы TOT Public Company Limited (TOT) компаниясының 2100 МГц 3G желісінде жұмыс істеуге II типті лицензия берілді. 2017 жылдың қаңтарына сәйкес, бастапқы бес MVNO-ның екеуі әлі де жұмыс істеп тұр. 2018 жылдың желтоқсанына қарай Ұлттық телерадио және телекоммуникация комиссиясы (NBTC) Таиландта 58 MVNO лицензиясын берді, оның тоғызы іске қосылды, төртеуі белсенді күйінде қалды. Үндістанда Байланыс және ақпараттық технологиялар министрлігінің Телекоммуникация департаменті, елде VNO-ларға рұқсат беру туралы Ұлттық телекоммуникация реттеушісі – Үндістанның телекоммуникация реттеуші органының ұсынысын қабылдады және 2016 жылдың 31 мамырында Виртуалды желі операторларына бірыңғай лицензия беру туралы хабарлады. VNO-лар өздерінің MVNO бизнесіне қатысты ағымдағы реттеушілік мәселелерді ұсыну үшін қауымдастық құрды.