Кіріспе

1991 жылғы Ирактағы танк шайқасы

Аль-Бусайя шайқасы – 1991 жылғы 26 ақпанда Персия шығанағы соғысы кезінде АҚШ армиясы мен Ирак армиясының бронетранспорттық күштері арасында таңға дейін қараңғыда болған танк шайқасы. Шайқас Ирактың маңызды жол торабында орналасқан және Ирак армиясының бекінісі болған Аль-Бусайя қаласының атымен аталады. Қаланың 40-50 ғимараты бар, олардың көпшілігі солтүстік-оңтүстік бағыттағы бір негізгі жол бойында орналасқан. Оны батальондық ирактық жаяу әскер бөлімі, Т-55 танктері, бронетранспортерлер және ирактық коммандос батальонының бөлімдерімен күшейтілген. Қала машиналық мылтық орындарымен және жауынгерлік позициялармен жақсы бекітілген. Он екі ирактық танк және он екі басқа да бронетранспорттық құрал қаланың ішінде және айналасындағы стратегиялық жерлерде терең орналасқан. Қаладан оңтүстікке қарай 1500 метрге созылатын бекініс қатарлары периметрлік нығайтуларға дейін жеткен.

Өмірбаян

Ал Бусайя қаласын алу міндеті 1-ші бронетанктік дивизияның (1AD) 2-бригадасына жүктелді, ол VII корпустың құрамындағы, генерал Фредерик М. Франкс, Jr. басқаратын бөлімше. 2-ші бригаданың 2/70 бронетанкілері, енді TF 2/70 немесе Task Force 2/70 деп аталатын, құрама ретінде солтүстікке қарай жылжып, оң жағында TF 4/70 бронетанкілерімен Аль-Бусайя қаласын басып алуға, содан кейін бригаданың қалған бөлігімен "Пайтон позициясына" шабуыл жасауы керек еді, онда олар Кувейттің солтүстігіндегі Саддам Хусейннің элиталық Республикалық гвардиясына соққы беретін болды.

Шайқас

1991 жылдың 25 ақпанының кешінде және 26 ақпанның таңертеңіне қарай 2-ші FA ирактық нысаналарын DPICM және HE снарядтарымен атқылады. 1991 жылдың 26 ақпанында сағат 06:30-да арнайы топ Аль-Бусайяның шетіндегі Фазалық сызыққа қарай жылжыды. Фазалық сызықтар – шабуыл операциясының барысын өлшеу үшін қолданылатын, бірнеше километр сайын кездесетін карталық белгілер. 54-ші жауынгерлік инженерлік батальоны қалаға жақындау жолындағы екі миналық даладан тазартты. Сағат 07:40-да арнайы топ Фазалық сызыққа жетті. Аль-Бусайяға дейінгі төрт километрлік қашықтықты басып өту кезінде американдық минометтер ирактық алдыңғы қатарға түтін снарядтарын тастады. Task Force (TF) 2-70 күштері Аль-Бусайяға жақындағанда көптеген ирактық сарбаздары дер кезінде қарсылық көрсетпей берілді. TF 2-70 барлау взводы қалаға от ашты, ал ирактықтар қала ішінденен шағын қарудан оқ атып жауап берді, бірақ ол тиімсіз болды. Барлау взводы арнайы топтың айналып өтуіне байланысты көптеген берілген ирактық сарбаздарын өңдеу үшін қалды. Капитан Фил Тилер басқаратын 4-70 бронетанкілік ротасы сол жақтан жылжып, екі Т-55 танкысын, көптеген басқа да танктерді және аттан түскен ирактық сарбаздар взводымен кездесті. Ирактық окоптарынан оқ атылды, бірақ танктер жақындағанда ирактық сарбаздары берілді. 6/6 жаяу әскерінің "Браво" ротасы қала ішінде танктер мен жүк көліктерін, ал солтүстікке қарай сыртында Т-62 танкын байқады. "Б" ротасы отпен барлау жүргізіп өтті. Оларға жауап ретінде тиімсіз шағын қарудан оқ атылды және олардың көліктерінің алдыңғы қатарынан шамамен 150 метр қашықтықта ирактық миномет снаряды түскенін көрді. Подполковник Уильям С. Фейк басқаратын 4-70 бронетанкілік оперативтік тобының ("Қара арыстандар") қалған бөлігі оң жақтан жылды. Олар шабуылдық позицияға келген кезде TF 4-70 екі BRDM және бірнеше ирактық сарбаздарының берілгенін хабарлады. Олар оң жақтағы 6/6 арнайы тобының орналасқан жері расталмағандықтан көліктерге шабуыл жасамады. Алдымен олар тастап кетілген Т-55 танкын жойды. Брэдлилер миналық дала деп күдіктенген кедергіні айналып өтуге тырысқанда арнайы топқа қосылуға қиналды. Қаланың солтүстігін тазартып, "Қара арыстандар" күштің қалған бөлігімен байланысып, оң жақтағы "Түлкімен" байланысын жаңартты. Капитан Джеймс Голдберг пен капитан Патрик Весс басқаратын "Чарли" және "Дельта" роталары қатарласып алға жылды. Екі рота командиріне бес Т-55 танкын табу тапсырылды. Олар танктерді 300 метр қашықтықта тапты, Т-55 танктері Голдберг пен Весс танктеріне қарсы шабуылдау үшін жасырынған жерлерінен көтерілді. "С" және "D" роталары от ашты. Барлық Т-55 танктері жойылды. Арнайы топ мақсатты басып алғаннан кейін бригада батальонға қалаға келетін M270 MLRS артиллериялық соққысына арналған "өлтіру қорабын" тазарту үшін жедел түрде солтүстікке жылжуға бұйрық берді. Қала ішіндегі 6/6-ға қарсы көрсетілген қарсылық артиллериялық шабуылға себеп болды. Басты күш жылдам жылжуға мүмкіндік алды, бірақ тұтқындарды ұстап тұрған топтар отпен күрес міндетін кешіктірді. 08:50-де "өлтіру қорабы" тазартылды және артиллериялық миссия орындалды. Осы кезде "Темір бригада" солтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырды. Аль-Бусайя шайқасында 2-70 бронетанкілік ротасы 16 жау сарбазын тұтқынға алып, 7 танк, 2 BRDM, 1 BMP және 25 дөңгелекті көліктерді қоса алғанда көптеген техниканы жойды. 4-70 бронетанкілік ротасы бес танкты және көптеген басқа да ирактық армиясының техникасын жойды. Аль-Бусайядан кейін бригада солтүстік-шығысқа қарай қозғалысын жалғастырды, "Жаңа Мексика" Фазалық сызығында тоқтауды күтті. Сағат 12:30-да және "Пайтоннан" шығысқа қарай арнайы топ жанармай құю және жабдықтау үшін тоқтады. "Темір бригада" келесі күні "Медина жотасы" шайқасына қатысты.

Танымал мәдениетте

Аль-Бусайя шайқасының драмалық бейнесі "Провиденция" атты "The X Files" телешоуының бір эпизодында көрсетілген.