Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2003 жылы АҚШ-тың Ирак соғысындағы әскери операциясы
2003 U. S. military operation in the Iraq War
2003 жылғы 13 желтоқсанда Ирактың Әд-Даур қаласында АҚШ әскері Ирактың бұрынғы президенті Саддам Хусейнді тұтқынға алды. "Қызыл таң" кодолық атымен белгіленген бұл әскери операция 1984 жылғы американдық "Қызыл таң" фильмінің атымен аталды. Миссияны бірлескен операциялар тобы Task Force 121 – элиталық және құпия арнайы операциялар жасағы, сондай-ақ 4-ші жаяу әскер дивизиясының 1-ші бригадалық ұрыс тобы (полковник Джеймс Хики басқарады), генерал-майор Реймонд Одиерно басшылығымен жүзеге асырды. Олар Әд-Даур қаласының сыртындағы "Вулверин 1" және "Вулверин 2" деп аталған екі нысанда іздеу жүргізді, бірақ Саддамды таппады. Екі нысан арасындағы іздеу кезінде Саддам жергілікті уақыт бойынша сағат 20:30-да "ұсақ жәндіктердің қуысы" деп аталатын жерде жасырынып отырғаны анықталды. Саддам тұтқындалуға қарсылық көрсетпеді.
Saddam Hussein, the deposed president of Iraq, was captured by the United States military in the town of Ad Dawr, Iraq on 13 December 2003. Codenamed Operation Red Dawn, this military operation was named after the 1984 American film Red Dawn. The mission was executed by joint operations Task Force 121—an elite and covert joint special operations team, supported by the 1st Brigade Combat Team (led by Colonel James Hickey) of the 4th Infantry Division, commanded by Major General Raymond Odierno. They searched two sites, "Wolverine 1" and "Wolverine 2", outside the town of ad Dawr, but did not find Saddam. A continued search between the two sites found Saddam hiding in a "spider hole" at 20:30 hrs local Iraqi time. Saddam did not resist capture.
Өмірбаян
2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіруі басталғаннан кейін Саддам көпшілік алдынан жоғалып кетті. АҚШ әскері оны "Бірінші бағалы нысана" (HVT1) деп белгілеп, тарихтағы ең ірі адам аулау операциясын бастады. 2003 жылдың шілдесінен желтоқсанына дейін JSOC-тің 121-ші топ Саддамды табу үшін 12 сәтсіз шабуыл жасады, сондай-ақ 300 тергеуді қоса алғанда, 600-ға жуық нысанаға қарсы операциялар жүргізді. 2003 жылдың 1 желтоқсанында бұрынғы жүргізуші Саддамның серігі Мұхаммед Ибрагим Омар әл-Муслиттің атын ашты, ол TF 121 тобында "көздері" немесе "семіз кісі" деп белгілі болды. Келесі екі аптада оның орналасқан жерін анықтау үшін оның отбасының 40-қа жуық мүшесі тексерілді. 2003 жылдың 12 желтоқсанында Бағдадтағы бүлікшілердің штабы ретінде пайдаланылған үйге шабуыл жасалып, Омар ұсталды. Ертеңіне ол Саддамның қайда болуы мүмкін екенін айтты. Осы және Баас партиясының ұсталған бұрынғы мүшелерінен алынған басқа да ақпарат, сондай-ақ ISA-ның радиоэлектрондық барлау мәліметтері Саддамды Тикриттен оңтүстікке қарайғы шалғайдағы шаруашылықта анықтады.
Saddam disappeared from public view shortly after the 2003 U. S. invasion of Iraq began. The U. S. military labelled him "High Value Target Number One" (HVT1) and began one of the largest manhunts in history. Between July and December 2003, JSOC's Task Force 121 carried out twelve unsuccessful raids to find Saddam, together with 600 other operations against targets, including 300 interrogations. On 1 December 2003, a former driver divulged the name Muhammed Ibrahim Omar al Musslit, Saddam's comrade, known to TF 121 as "the source" or "the fatman". Over the next two weeks, nearly 40 members of his family were interrogated to ascertain his location. On 12 December 2003, a raid on a house in Baghdad that was being used as an insurgent headquarters captured Omar. Early the next morning he revealed where Saddam may be found. This intelligence and other intelligence from detained former members of the Ba'ath Party, supported by signals intelligence from the ISA, finally pinpointed Saddam at a remote farm compound south of Tikrit.
Операция
"Қызыл шаңырақ" операциясы Саддамның болуы мүмкін екі орны – "Wolverine 1" және "Wolverine 2" деп аталатын, Әд-Даур қаласының жанындағы аймақтарды анықтаған сенімді ақпарат алынғаннан кейін басталды. Операцияны Delta Force C эскадрильясы, Task Force 121 бойынша ISA операторлары және 4-ші жаяу әскер дивизиясының Бірінші бригадалық ұрыс тобы жүргізді. CJTF 7 де IED-тар 39 пайызға азайды. Қауіпсіздіктің жақсарғанын байқаған CJTF 7 және CPA 2003 жылдың соңында оптимистік көзқарас танытты. CJTF 7 Саддам мен оның ақшасын ұстап алу бұрынғы режимдегі көтерілістің жеңілісін білдіреді деп сенді. Операция нәтижесінде қолға түскен құжаттар мен материалдарды пайдаланып, CJTF 7 бөлімшелері "бұрынғы Баас қарсыласының соңғы қалдықтары деп сенгендерін" іздеді.
Operation Red Dawn was launched after gaining actionable intelligence identifying two likely locations of Saddam's whereabouts code named Wolverine 1 and Wolverine 2, near the town of ad Dawr. C squadron Delta Force, ISA operators under Task Force 121, and the First Brigade Combat Team of the 4th Infantry Division conducted the operation. CJTF 7 also saw IED attacks reduce by 39 percent. The perceived security improvements led to CJTF 7 and the CPA to adopt an optimistic outlook as 2003 ended. CJTF 7 believed that the capture of Saddam and his money heralded the defeat of the former regime insurgency. Using documents and materials captured as a result of the operation, CJTF 7 units pursued "what they believed were the last vestiges of the former Ba'athist resistance."
Еуропа
Фламанд тіліндегі "De Standaard" газетінде: "Тұтқынның, тіпті қатыгез диктатор болса да, оның ар-ұятын төмендететін суреттерін көрсету, оны жеңгендердің моральдық беделін арттырмайды" деп жазылған. Президент Жак Ширактың мәлімдемесінде: "Саддам Хусейннің тұтқындалуы – маңызды оқиға". Канцлер Герхард Шредер бұл жаңалықты "қатты қуанышпен" қарсы алды. Джордж Бушқа жолдаған телеграммасында ол Иракты қайта құру жұмыстарын күшейтуге шақырды. Курияның жоғары лауазымды шенеунігі, кардинал-диакон және Әділет және Бейбітшілік жөніндегі Паптық Кеңестің президенті Ренато Мартино, Саддамды ұстағандардың оған қарауына сын көзбен қарады, оны жануар сияқты қарағанын айтты. Мартино, "осы адамның қиратылғанын көріп, [әскерилер] оның тістерін аңға қарағандай қарағаны" туралы видеоны көріп аяныш сезінгенін мәлімдеді. АҚШ бастаған Ирак соғысының белді сыншысы болған кардинал, тұтқындау жағдайды "жағарлатпауға" үміттенетінін айтты. Папа Иоанн Павел II бұл оқиғаға ешқандай пікір білдірмеді. Ол кезде Польша Ирактағы мыңдаған халықаралық әскерге басшылық етіп тұрды. Қорғаныс министрі Ежи Шмайдзинский бұл жаңалықты құптады, бірақ тұтқындау Саддамның жақтастарынан кек алу әрекеттерін тудыруы мүмкін екенін айтты. "Алдағы күндер де өткен күндердей қауіпті болуы мүмкін", - деді ол. Сыртқы істер министрі Игорь Иванов: "Біз Саддам Хусейннің тұтқындалуы Ирактағы қауіпсіздікті нығайтуға және Біріккен Ұлттар Ұйымының белсенді қатысуымен елдегі саяси реттелу процесіне септігін тигізеді деп санаймыз" деді. Президент Джордж Буштың Ирак соғысындағы ең сенімді одақтасы болған премьер-министр Тони Блэр бұл тұтқындауды ирактықтар үшін қуанышты жаңалық деп атап, былай деді: "Бұл олардың үстінен ұзақ уақыт бойы азаптап келген Саддам режиміне қайта оралудың қасіретін алып тастады".
: The Flemish language newspaper De Standaard editorialized that "Showing degrading pictures of a prisoner, even if he was a cruel tyrant, does not increase the moral authority of those who overpowered him." : A statement from President Jacques Chirac said, "Saddam Hussein's arrest is a major event." : Chancellor Gerhard Schröder greeted the development "with much happiness." In a telegram to George W. Bush, he called for intensified efforts to rebuild Iraq. : Top Curia official Renato Martino, a cardinal deacon and President of the Pontifical Council for Justice and Peace, attacked the way Saddam was treated by his captors, saying he had been dealt with like an animal. Martino said he had felt pity watching video of "this man destroyed, [the military] looking at his teeth as if he were a beast." The cardinal, a leading critic of the U. S. led war in Iraq, said he hoped the capture would not make matters "worse." Pope John Paul II did not comment. : Poland at the time commanded thousands of international troops in Iraq. Defence Minister Jerzy Szmajdziński welcomed the news, but said the arrest could prompt retaliation from Saddam's supporters. "The coming days could be equally dangerous as these past days," he said. : Foreign Minister Igor Ivanov said, "We think the arrest of Saddam Hussein will contribute to the strengthening of security in Iraq and to the process of political regulation in the country with the active participation of the United Nations." : Prime Minister Tony Blair, President George W. Bush's strongest ally in the Iraq War, called the capture good news for Iraqis, saying: "It removes the shadow that has been hanging over them for too long of the nightmare of a return to the Saddam regime."
Океания
Премьер-министр Джон Хауард бұл жаңалықты құптады. Ол Ирак халқы бұрынғы диктатор бостандыққа шыққаннан кейін дем алатынын айтты. Премьер-министр Хелен Кларк Жаңа Зеландия парламентінің өлім жазасына қарсылығын қайталады, бұл қарсылық Саддамға қатысты да қолданылады.
: Prime Minister John Howard welcomed the news. He said the Iraqi people could breathe a sigh of relief now that the former dictator was no longer at large. : Prime Minister Helen Clark reiterated the New Zealand legislature's opposition to capital punishment, with such opposition extending to the treatment of Saddam.
Африка
"People Daily" газеті жазды: "Ирактың құлатылған басшысы Саддам Хусейнді ұстау, әрине, АҚШ және еріктілер коалициясы үшін, оның ішінде Ұлыбритания үшін маңызды жеңіс. Әлемдегі ең қатыгез және қызықты көшбасшылардың бірінің өмірі аяқталды".
: The newspaper People Daily wrote, "The capture of deposed Iraq leader Saddam Hussein is, no doubt, a major victory for the United States and the coalition of the willing, chief among which is Britain. The curtain has now fallen on one of the world's most ruthless and intriguing leaders."
Қызыл Крест халықаралық комитеті
Халықаралық Қызыл Крест комитеті АҚШ бастаған Ирактағы коалиция Саддам Хусейнге баруға "жасыл жарық" бергенін мәлімдеді. Қызыл Крест өкілі Флориан Вестфаль ҚКК-нің тұтқынға алынған Ирактың бұрынғы басшысына жасаған сапары барлық соғыс тұтқындарының ұсталуын реттейтін халықаралық ережелерге сәйкес өтетінін растады. Оның айтуынша, бұл сапарлар қалай және қайда жүзеге асырылатыны туралы пікірсалыс жүргізілуде.
The International Committee of the Red Cross says the US led coalition in Iraq had given the agency the "green light" to visit Saddam Hussein, the former Iraqi leader. Red Cross spokesman Florian Westphal confirmed that ICRC visits to the captured Iraqi leader would go ahead according to international rules governing the detention of all prisoners of war. He said discussions are under way as to how and where those visits would take place.
ҰОС тұтқыны мәртебесі
Пентагон өкілі, Саддам "ескі режимнің әскери күштерінің" басшысы болғандықтан, оған әскери тұтқын мәртебесі берілгенін мәлімдеді. Өкіл, майор Майкл Шаверс, АҚШ әскерлерінің желтоқсанда тұтқындаған Саддамның Женева конвенциясы бойынша барлық құқықтарына ие екенін айтты. Халықаралық Қызыл Крест комитеті Ирактың бұрынғы басшысын мүмкіндігінше тезірек кездесуге рұқсат беруді сұрады. Шаверс Саддамның қамаудағы жағдайы туралы қосымша мәлімет бермеді. Саддамға әскери тұтқын мәртебесі берілуі, бұрынғы Ирак көшбасшысының соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар бойынша сотталуға құқығы бар екенін білдірді. Саддамдың тұтқындалғаннан кейін медициналық тексеруден өтуі бейнеленген кадрларға қатысты пікірлер қақтығыс тудырды – кейбіреулер бұл кадрларды оны жұртшылықтың қызығушылығынан қорғауға жасалған тырысқанның сәтсіздігі деп қарады. Ватиканның жоғары лауазымды дін қызметкері бұл көріністерді Саддамды "сияқты малға айналдырған" деп сипаттады, ал араб әлемінің бір бөлігі бұл кадрларға қатты нараздық білдірді. АҚШ бұл суреттерді ирак халқына енді қорқудың қажеті жоқ екенін көрсету мақсатымен жарияланғанын мәлімдеді. Жоғары лауазымды британдық шенеунік Саддамның құпия жерде ұсталып, Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) қызметкерлерімен тексеріліп жатқанын, ол әлі де тұтқынға алушылармен ынтымақтастық көрсетуден бас тартатынын, бірақ өткен айда тұтқындалған бұрынғы президенттің ісінен күтілгеннен де артық нәтижелер алынып жатқанын журналистерге мәлімдеді. АҚШ бастаған коалиция, Саддамға адал адамдарға қарсы операцияларды жүргізу үшін бұрынғы көшбасшыдан табылған құжаттарды пайдаланды, деді шенеунік.
A Pentagon spokesman said he was given prisoner of war (POW) status as he was the leader of the "old regime's military forces." The spokesman, Major Michael Shavers, said Saddam, captured by U. S. troops in December, was entitled to all the rights under the Geneva Conventions. The International Committee of the Red Cross had asked to visit the former Iraqi leader as soon as possible. Shavers did not give further details about Saddam's conditions of detention. POW status for Saddam meant that the former Iraqi leader would be eligible to stand trial for war crimes and crimes against humanity. There was controversy over TV pictures which showed Saddam undergoing a medical examination after his capture—footage regarded by some as a failure to protect him from public curiosity. A leading Vatican clergyman described the scenes as Saddam being "treated like a cow," and some sections of the Arab world were deeply offended by them. The U. S. maintains that the pictures were shown to demonstrate to the Iraqi people that they no longer had anything to fear. A senior British official said Saddam—who was being held at an undisclosed location and interrogated by the Central Intelligence Agency (CIA)—was still refusing to co operate with his captors, but the former president's capture the previous month was yielding results "far greater than we expected," the official told reporters on condition of anonymity. The U. S. led coalition had used documents found with the ex leader to mount operations against Saddam loyalists, the official said.