Кіріспе

Әскери операция

"Operation Southern Focus" операциясы – 2003 жылы Иракқа басып кіруге дейінгі айларда (АҚШ-та "Ирак Азаттығы операциясы" деп аталды) Ирактың оңтүстік аймағындағы ұшуға тыйым салынған аймақтардың бұзылуына жауап ретінде әскери шаралар күшейтілді, оның ішінде әуе қорғанысы артиллериясы мен басқа да әскери кешендерді қарқынды бомбалау жүргізілді. Бұл кезеңде барлау ақпаратын жинау да күшейді. Операция 2002 жылдың маусымынан бастап 2003 жылдың наурызында басып кірудің басталғанға дейін жалғасты. Операцияның мақсаты – Ирактың әуе қорғанысы және байланыс жүйесін әлсіретіп, басып кіруге дейін жағдайды дайындау еді. 2003 жылдың ортасында генерал-лейтенант Т. Майкл Мозли бұл операцияның бар екенін мәлімдеді.

Операция

Операция сол кезде жарияланбады, ол тек қана бұрыннан бар Operation Southern Watch операциясының күшейтілуі ретінде айтылды. Операция басталғанда АҚШ Қорғаныс министрлігі мен CENTCOM аймақтағы ирактық нысандарға бомбалаудың көбейгенін, осы елдің әуе қорғанысы күштерінің күшейген шабуылдарына жауап ретінде түсіндірді. 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы аяқталғаннан бері Ирактың ұшуға тыйым салынған аймақтары үздіксіз бақылауда болды, және американдық және коалициялық әскери ұшақтары үнемі бомбалау жүргізіп отырды. Дегенмен, Southern Focus операциясы кезінде көптеген қақтығыстар болды. Коалиция күштері 651 шабуылға 606 бомбамен, 391 нысанаға жауап ретінде операция барысында шабуылдады.

Бомбаларды қолдану

Бомбалардың тоннажы 2002 жылдың наурызында 0 және 2002 жылдың сәуірінде 0,3-тен мамыр-тамыз айларында айына 7-14 тоннаға дейін өсті, ал қыркүйекте Конгресс 11 қазанда басып кіруге рұқсат бергенге дейін соғысқа дейінгі ең жоғары көрсеткіш – 54,6 тоннаға жетті. Қыркүйектегі шабуылдардың ішінде 5 қыркүйекте Ирактың батысындағы негізгі әуе қорғанысы нысанына 100 ұшақпен шабуыл жасалды. New Statesman журналының мәліметінше, бұл нысан "Оңтүстік қауіпсіздік аймағының ең шеткі нүктесінде, шииттерге шабуылдарды болдырмау үшін күзетілуі қажетті аймақтардан қашықта орналасқан. Ол күзетшілерге қауіп келтіргендіктен емес, Иорданиядан операция жүргізетін одақтас арнайы күштердің Иракқа көрінбей кіруіне жағдай жасау үшін жойылды".

Жетістік

Ирактың жалғыз жетістігі 2002 жылдың 23 желтоқсанында тіркелді, сол кезде АҚШ Әуе күштерінің RQ-1 Predator БПЛА-сы AIM-92 Stingers зымырандарымен тәжірибелік түрде жарақтандырылып, ирактық күштерді шайқасқа шығару мақсатымен ұшуға тыйым салынған аймақты күзетуге жіберілді. Оны екі ирактық МиГ-23 ұшағы байқап, шабуылға өтті, алайда екі ұшақ та нысананы құлыптауға қол жеткізе алмады. Содан кейін 1-ші истребитель-перехватчик эскадрильясының МиГ-25 ұшағы көмекке шақырылды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жаңа F/A-18E Super Hornet истребитель-бомбардировщигінің жауынгерлік қолданылуының алғашқы жағдайы 2002 жылдың қарашасында «Оңтүстік Назар» операциясы барысында болды, онда «Абрахам Линкольн» әуе кемесінен ұшып келген Strike Fighter Squadron 115 (VFA 115) эскадрильясының ұшақтары Аль-Кут маңындағы жер-әуе қорғаныс жүйелері мен басқару орталықтарына соққы берді.