Кіріспе

Жапондық Иракты қалпына келтіру және қолдау тобы, сондай-ақ Жапонның Өзін-Өзі Қорғау Күштерінің Иракты қалпына келтіру және қолдау тобы (自衛隊イラク復興支援群) деп те аталады. Бұл 2004 жылдың қаңтар айының басында Ирактың оңтүстігіндегі Самауа қаласына жіберілген, негізінен гуманитарлық миссияға арналған, Жапонның Өзін-Өзі Қорғау Күштерінің батальон деңгейіндегі контингенті болды және 2006 жылдың соңына дейін қайтарылып алынды. Алайда, JASDF-тің соңғы күштері 2008 жылдың 18 желтоқсанында Кувейттен кетті. 2004-2006 жылдар аралығында Самауада Жапонның Жер үстілік Өзін-Өзі Қорғау Күштерінің шамамен 5500 әскери қызметкері болды. Олардың міндеттеріне суды тазарту, ирак халқы үшін қоғамдық инфрақұрылымды, соның ішінде медициналық мекемелерді – Қоғамдық денсаулық сақтау орталықтарын қайта жарақтандыру және қалпына келтіру кірді. Заң бойынша жауынгерлік қимылдар жүргізілмейтін аймақтарда болуға міндетті болғанымен, GSDF деректері жапон әскерлерінің белсенді әрекеттер жүріп жатқан аймақтарда да болғанын көрсетті. 2004 жылдың 8 сәуірінде үш жапон азаматы – журналист және екі көмекші қызметкер – ұрланды, бірақ бірнеше күннен кейін, 15 сәуірде босатылды. Келесі күні тағы екі жапон – көмекші қызметкер мен журналист – ұрланды және 24 сағат ішінде босатылды. Алғашқы үш жапонды ұрлағандар, егер жапон әскерлері үш күн ішінде Ирактан шығарылмаса, тұтқындарды тірідей өртеп жібереміз деп қорқытқан. Ислам дінбасылары комитетінің өкілі, олардың босатылуы үшін келіссөздер жүргізген, Жапониядағы SDF әскерлерін Ирактан қайтару туралы үн қозғалысының күшеюі үш жапонды босатуға ықпал еткенін мәлімдеді. 2004 жылдың 20 шілдесінде жарияланған мәлімдемесінде әл-Зарқауи Жапония, Польша және Болгарияны әскерлерін қайтарып алуға шақырды және Жапон үкіметінен: «Филиппиннің істегенін істеңдер» деп талап етті, сондай-ақ талаптар орындалмаса: «Жарылғыш заттармен толтырылған көліктер сіздерді күтіп тұр» деп угроза жасады. 2004 жылдың 30 қазанында Бағдадта жапондық саяхатшы Шосей Коданың денесі табылды, оны бірнеше күн бұрын ұрлаған болатын. Оның ұстаушылары жапон әскері қайтарылмаса, оны өлімге кесетінін уәде еткен. Channel NewsAsia хабарлағандай, бұл оқиға премьер-министр Коидзумиге контингентті елге қайтару бойынша ішкі қысымды күшейте түсті. 2005 жылдың 25 мамырында жапондық жеке күзетші Акихико Сайто конвойына жасалған шабуылда қаза тапты.

Маңыздылығы

Талдаушылар осы орналастырудың саяси салдары туралы әртүрлі пікірде. Бір көзқарас бойынша, бұл Жапонияның АҚШ-тың жақын әскери одақтасы ретінде қалыптасуын көрсетеді, ол Қытайдың өңірдегі күшінің өсуіне қарсы стратегиялық тепе-теңдік құруға бағытталған. Бұл позиция Иракқа жіберілген күштер 9-бапты айналып өте отырып, болашақта шетелдегі әскери операциялар үшін конституциялық үлгі болып табылады деп санайды. Басқа бір түсінік бойынша, бұл орналастыру толығымен символдық сипатта, себебі ол Коидзуми үкіметіне көп қаржылық және адамдық шығын әкелмейді, Ирактағы стратегиялық жағдайға ешқандай елеулі әсер етпейді және тек АҚШ-пен жағымды қарым-қатынасты сақтап, осы арқылы тиімді экономикалық байланысты жалғастыруға бағытталған. Орналастырудың ең жоғары нүктесінде, 2005 жылдың 19 қыркүйегінде Қорғаныс агенттігінің жоғары лауазымды өкілі Ирактағы миссияға қатысты пікірін білдіре отырып, жапондық әскери күштердің болашағы туралы қысқаша пікір айтты: "Бұл әрекетке тұрмайды". Талдаушылардың айтуынша, қатаң қақтығыс ережелері мен басқалардың тұрақты қорғауына тәуелділік жапондық тараптың халықаралық операцияларға мағыналы қатысуын көре алмайды. Оппозицияның бір мүшесі JIRSG орналастыруы "шын мәнінде гуманитарлық мақсатта болғанда мәселе болмас еді. Бірақ бұл, ең алдымен, АҚШ-қа қолдау көрсету. АҚШ БҰҰ резолюциясысыз Иракқа басып кірді, ал Жапония қазір осы әрекетке көмектесіп жатыр" деді.

Қатысу

Ирак соғысы басталғаннан бері Самава қаласы, күрд емес Ирактың ең бейбіт және сирек қоныстанған провинциясында салыстырмалы түрде тұрақты қала болып табылады. Контингенттің алғашқы бөлімдері 2004 жылдың 9 және 17 қаңтарында Кувейтке келді, ал Жапон Әуе Күштерінің (JASDF) алдын ала тобы 2003 жылдың желтоқсан айының соңында Самавадағы қауіпсіздік жағдайын бағалағаннан кейін, сондай-ақ басқа JSDF күштерінің Иракқа Кувейтке келуіне дайындық жасады. JGSDF-тің алғашқы әскерлері 19 қаңтарда Самавадағы голланд әскери базасына жетті. Премьер-министр Коидзуми 2005 жылдың 8 желтоқсанында "Асахи" газеті жүргізген сауалнаманың нәтижелеріне қарамастан, контингенттің мандатын тағы бір жылға ұзарту туралы шешім қабылдады. Сауалнамаға қатысушылардың 69% мандатты ұзартуға қарсы болды, бұл көрсеткіш қаңтарда 55% құраған еді. 2004-2006 жылдар аралығында JIRSG аясында жоспарланған тоғыз ауысым орындалды. Бірлікті қорғауды негізінен австралиялық және голланд әскерлері қамтамасыз етті, себебі жапон сарбаздарына атыс астына түспесе, ирак партизандарымен қақтығысуға тыйым салынған еді. Дегенмен, қорғау мақсатында жапондық арнайы күштерінің шағын тобы, Батыс армиясының жаяу әскер полкі және 1-ші Әуеде жүретін бригада әскерлері жөнелтілді. Жапон лагеріне бірнеше рет минометтер мен ракеталармен шабуыл жасалды, бірақ ешқандай зақым немесе жарақат тіркелмеді.

Қайтарып алу

Қорғаныс агенттігінің өкілдері бастапқыда JSDF-тің Ирактан шығатыны туралы хабарды жоққа шығарғанмен, кейін 2006 жылдың наурызына дейін контингенттің Ирактан шығатынын растады. Бірақ, ресми тұлғалар кейіннен әскерді шығару 2006 жылдың соңына дейін ирактықтардың жаңа үкімет құруына байланысты болатынын мәлімдеді. 2006 жылдың мамыр айында біріккен ирак үкіметі құрылды, содан кейін Коидзуми миссия орындалған жағдайда күштерді шілде айының соңында шығаруға болатынын хабарлады. Коидзуми 2006 жылдың 20 маусымында жапон контингентінің "бірнеше он күн ішінде" шығарылатынын айтты, бірақ жердегі күштердің орнына елдің оңтүстік бөліктерінен Бағдадқа әуедегі логистикалық қолдауды кеңейтуді ұсынды. 25 маусымда 600 адамнан тұратын контингенттің бірінші тобы Самауадан Кувейтке кетуге кірісті. Соңғы 220 әскер 18 шілдеде Ирактан кетті, бірақ одан кейін мерзімі тағы екі жылға ұзартылды. 2008 жылдың 26 қарашасына дейін 2004 жылдың наурыз айынан бері 671,1 тонна жабдық тасымалданды. Оппозиция тарапынан Ирак соғысына қарсы наразылық күшейгеніне байланысты, жапон үкіметі Кувейттегі JASDF күштерінің жақын арада кері қайтарылатынын мәлімдеді, бірақ бұл шешім қауіпсіздік жағдайының жақсаруымен және 2008 жылдың желтоқсанына дейін Иракта көпұлтты күштерді қалуға рұқсат берген БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1790-шы қарарының аяқталуымен байланысты екені айтылды. JASDF-тің соңғы әскерлері 2008 жылдың 18 желтоқсанында Кувейттің аумағын тастап кетті.

Мұра

2008 жылдың 17 сәуірінде Нагоя жоғары соты әскерді жіберудің бір бөлігі конституцияға қайшы екенін мәлімдеді.