Кіріспе

Gymnocarpium dryopteris, батыс емен жапырағы, жалпы емен жапырағы, емен жапырағы немесе солтүстік емен жапырағы – Cystopteridaceae тұқымдасына жататын, жапырағы түсетін папоротник. Ол Солтүстік Америка мен Еуразияның көп бөлігінде кеңінен таралған. Канада, АҚШ, Гренландия, Қытай, Жапония, Корея, Ресей және Еуропаның көп бөлігінде кездеседі. Бұл тұқымсыз, тамырлы өсімдік (ксилема және флоемасы бар), споралар арқылы көбейеді (тұқымдар немесе гүлдер емес) және өмірлік циклы ауыспалы, дербес спорофит және гаметофит фазаларынан тұрады.

Сипаттама

Gymnocarpium dryopteris ұзындығы 40 см (16 дюйм) дейінгі кішкентай, нәзік жапырақтары бар, үш қанатты күрделі жапырақшалары (жапырақтары) бар. Жапырақтар жеке-жеке шығады. Әрбір жапырақ сабағы, өсу тамырының бір түйінінен өседі. Жапырақтар жеке-жеке шығады. Пісіп жетілген жапырақшалардың төменгі жағында жалаңаш спорангийлерді табуға болады (латынша туыс атауы gymnocarpium "жалаңаш жеміспен" дегенді білдіреді). Бұл түр қылқан жапырақты орманды жерлерде және тақта тастың құлау беткейлерінде өседі. Ұлыбританияда өсірілетін бұл өсімдік және "Plumosum" сорты Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сіңіргендері сыйлығына ие болды.

Өмір циклі

Өсімдіктердің көпшілігі сияқты, емен жапырағы да ұрпақтарды ауыстырады, онда споралар өндіретін спорофит түріндегі диплоидты ұрпақ, одан кейін гаметалар өндіретін гаметофит түріндегі гаплоидты ұрпақ кездеседі. Спораңгиялар жапырақтың төменгі жағындағы топтамаларда, сорилерде орналасқан. Әрбір спорангиум көптеген спороциттерді өндіреді, әр спороцит екі рет бөлініп, төрт жыныссыз спораға айналады. Көбінесе су ағатын жерлерде, арықтарда және солтүстікке қарайтын беткейлерде кездеседі, жақсы дренаждалған және pH 4,5-6,4 аралығындағы топырақта жақсы өседі. Бұл папоротник солтүстік, шығыс және батысқа қараған орташа тік беткейлерде өседі.