Каэр қаласы: ежелгі Этрурия өркениетінің ошағы

Кіріспе

Этрус елді мекені:

Caere (сонымен қатар Caisra және Cisra) – римдіктердің Оңтүстік Этрурияның ірі қалаларының біріне, қазіргі Серветериге берген латынша атауы. Бұл қала Римнің солтүстік-батысына қарай шамамен 50–60 шақырым қашықтықта орналасқан. Этрусктер үшін ол Cisra, гректер үшін Agylla, ал финикиялықтар үшін 𐤊𐤉𐤔𐤓𐤉𐤀 деп белгілі болған. Caere – этрус қала-мемлекеттерінің ең маңыздыларының және халық саны көптерінің бірі, оның ауданы бүгінгі қаладан 15 есе үлкен. Шамамен б.з.д. 600 жылы тек Таркиния ғана оған тең билікке ие болған. Caere этрус лигасының қалаларының бірі болды. Оның теңіз порты және Пиргидегі монументалды қасиетті орны теңіз арқылы сауда жасау үшін маңызды болды. Бүгінде Серветери аймағы этрус некрополі және археологиялық қазыналарымен әйгілі.

География

Ежелгі қала теңізден шамамен 7 км қашықтықтағы төбеде орналасқан, бұл оны Толфа төбелеріндегі темір кен орындарынан бастау алған бай сауда орталығына айналдырды. Оның үш теңіз порты болды, оның ішінде Пирги және Пуник. Қала Мола және Манганелло өзендерімен шектелген, теңіз деңгейінен 80 метр биіктікте, тау жыныстарынан тұратын тік беткейге орналасқан. Төбе солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылып, солтүстік-шығыс жағынан басқа оқшауланған. Қазіргі қаланың батыс шеті, әлдебір акрополь орнында салынған болуы мүмкін. Қала қабырғаларының тік төртбұрышты туф тас блоктарынан тұратын жолы анық көрінеді, және оның айналасында шамамен алты шақырымдық шеңберде сегіз қақпа болған. Театрдан басқа маңызды ғимараттардың қалдықтары жоқ, онда көптеген жазулар мен императорлардың мүсіндері табылды.

Тарих

Бұл жердегі ең алғашқы қоныс іздері б.з.д. 8 және 9 ғасырлардағы екі аймақта (Кава делла Поццолана және Сорбо) табылған құмыралар арқылы анықталды. Археологиялық зерттеулер аймақта тұрақты жұмыспен қамту, тұрғын үйлер және этрускілердің қабірлері болғандығын көрсетті. Гректер мен этрускілер арасындағы сауда б.з.д. 8 ғасырдың ортасынан бастап жиіледі, сол кездегі қабірлерде стандартталған құмыралар мен ыдыстар көптеп кездеседі. Қала б.з.д. 7 ғасырда этрускілердің маңызды сауда орталығына айналды, Оңтүстік Италия мен Сицилиядағы грек колонияларымен, сондай-ақ Коринфпен сауда қатынастары күшейді. Жергілікті өндірістегі бұйымдар грек керамикасын үлгі етіп жасала бастады, әсіресе грек суретшілерінің Этрурияға қоныс аударғаннан кейін. Буккеро керамикасының ең көне үлгілері Каэреде табылды, сондықтан осы этрускі керамикасы осы жерде дамыған немесе алғаш рет кең көлемде өндірілген болуы мүмкін. Қаланың ертедегі гүлденуі б.з.д. 700 жылға жуық шығыс кезеңіне жататын қабірлерде көрінеді, онда шығыстан әкелінген заттар мен көптеген алтын бұйымдар табылған; Реголини Галасси қабірі алтын әшекейлерімен ерекше көзге түседі. Б.з.д. 530-500 жылдар аралығында қалада түрлі түсті гидралар жасаған грек суретшілері жұмыс істеді. Сол кездегі жерлеу рәсімдері зейнеткерлік пен жоғары сапалы бұйымдармен бірге одан әрі сәнді болды, қаланың жақсы жағдайын көрсетеді. Б.з.д. 6 ғасырдағы өркендеудің шарықталуында Каэре халқы (карфагендіктермен бірге) Фокейлік гректермен болған қақтығыстарда шамалы жеңіске жетті. Каэре гректер арасында адалдығы мен әділдігі үшін жақсы танымал болды, себебі ол қақпайлықтан бас тартты. Бұл қалалардың бірі Дельфиде өзінің қазынасын салған, ол "Агилли қазынасы" деп аталып, Питский Аполлонға арналған. Мұндай рұқсат әдетте грек емес адамдарға берілмейтін, ал Каэре және Рим ауданындағы ерте грек отарлауы туралы аңыздар саяси тұрғыдан батыл қадамға жол берген болуы мүмкін. Дельфи бүкіл Шығыс Жерорта теңізі мен Таяу Шығыс аймағының саяси және интригалық орталығы болды. Каэре тарихқа алғаш рет б.з.д. 540 жылы Алалия шайқасы туралы мәліметтерде кездеседі, онда тұтқынға алынғандар қалада таспен өлтірілді, бұл оқиға кейінше эпидемияның себебі деп есептелді. Осы оқиғаның құрметіне қалада жыл сайын спорттық жарыстар өткізілді. Б.з.д. 509 жылы Рим монархиясы құлатылғаннан кейін, король Луций Тарквиний Супербус және оның екі үлкен ұлы Тит пен Арунс Каэреге жер аударылды. Этрурияға сол кезеңде тиген қиындықтарға қарамастан, б.з.д. 5 ғасырда сауда қайтадан гүлденді, бұл Риммен жақсы қарым-қатынасқа байланысты болуы мүмкін. Риммен байланыс Аврелия және Клодия жолдары арқылы жүзеге асырылды. Каэре б.з.д. 474 жылы Кума шайқасында теңізде жеңілгеннен кейін оңтүстік Этрурияның ірі орталықтарына тиген дағдарыстан құтыла алмады. Алайда, б.з.д. 4 ғасырдың басында Риммен байланыс жалғасқан кезде жағдай жақсара түсті. Қала 390 жылы галлдардың шабуылынан және өрттен кейін римдік босқындарды, соның ішінде діни қызметкерлер мен Вестал қыздарын қабылдады. Римдік аристократия Каэреде білім алды. Римдік Tabulae Caeritum осы кезеңге жатады; онда Рим азаматтары ретінде саналатын және әскери қызметке міндетті, бірақ дауыс беру құқығы жоқ Каэре азаматтары тізімделген. Бұл ius Caeritum деп аталатын артықшылықты алған алғашқы қауым болған деп есептеледі. Б.з.д. 384/383 жылы Дионисий Пиргиді тонады. Каэреден көмек келді, бірақ ол да жеңіліске ұшырады. Б.з.д. 353 жылы Каэре Таркиниямен одақтасып, Риммен соғыста жеңіліп, сауда үшін маңызды жағалау аймағы мен порттарын қоса, аумағының бір бөлігінен айырылды. Б.з.д. 300 жылдан бастап Каэре Рим билігіне бағынды. Олардың бағыну тізбегін қазірде қайта құру мүмкін болмаса да, көптеген қақтығыстар болған. Нәтижесінде Рим Каэремен 100 жылдық бітімге келді делінеді, ал бүкіл Этрурия шамамен б.з.д. 295 жылы Римнің қолына көшті. Бірінші Пуникалық соғыс кезінде ол Римге түрлі жабдықтармен қамтамасыз етті, бірақ басқа жағынан көп үлес қоспады. Қала Август немесе Тиберий тұсында қысқа уақытқа қайтадан гүлденді, бірақ б.з. бірінші ғасырына қарай байлығы мен күшін толығымен жоғалтты.

The earliest evidence of settlement of the site comes from finds of urns at two areas (Cava della Pozzolana and Sorbo) from the 8th and 9th centuries BC. Archaeology has revealed the presence of stable employment in the area, with housing and related Etruscan necropolis settlements. Trade between the Greeks and Etruscans became increasingly common in the middle of the 8th century BC, with standardised urns and pottery common in graves of the time. The town became the main Etruscan trading centre during the 7th century BC, and trade increased with other Greek colonies in Southern Italy and Sicily, and with the Corinthians. Locally manufactured products began to imitate imported Greek pottery, especially after the immigration of Greek artists into Etruria. The oldest examples of Bucchero ceramics come from Caere and it can be assumed that these typical Etruscan ceramics were developed here or produced at least for the first time in large scale. The early prosperity of the city is demonstrated by graves from the Orientalizing Period, from around 700 BC, which often contain eastern imports and rich gold finds; the Regolini Galassi tomb is especially notable for its fine gold offerings. From 530 to 500 BC a generation of Greek artists was active in the city, producing colour painted hydras. Burials of the time became increasingly grand, with jewellery and other products of particularly fine manufacture, illustrating the continuing good fortunes of the city. At the height of its prosperity in the 6th century BC, the people of Caere (with the Carthaginians) emerged marginally victorious from clashes with the Phocaean Greeks. Caere had a good reputation among the Greeks for its values and sense of justice, since it abstained from piracy. It was one of only two Etruscan cities to erect its own treasury at Delphi, the "Agillei Treasury" dedicated to Pythian Apollo. This was generally not allowed to non Greeks, and the legends regarding earlier Greek colonization in the wider area of Caere and Rome seem to have played an important role in allowing what was, from a political point of view, a bold act. Delphi was also a centre of politics and intrigue for the whole Eastern Mediterranean and Near East area. Caere appears for the first time in documented history in 540 BC concerning the Battle of Alalia in which captured prisoners were stoned to death in the city, an act that was later attributed as the cause of an ensuing plague. In recompense, athletic contests were held every year in the city to honour the dead. In 509 BC, upon the overthrow of the Roman monarchy, the king Lucius Tarquinius Superbus and his two eldest sons Titus and Aruns went into exile in Caere. In spite of the difficulties affecting Etruria during the period, trade once again flourished through the 5th century BC, arguably due to the particularly good relations with the Rome, a traditional ally of the city. Communication with Rome was via branch roads from the Via Aurelia and Via Clodia. Caere was not spared by the crisis that affected the great centres of southern Etruria during the second half of that century, after the defeat at sea at the Battle of Cumae in 474 BC. A recovery can be perceived, however, at the beginning of the 4th century BC, when strong relationships with Rome continued. The town sheltered the Roman refugees including the priests and Vestal Virgins after the Gallic attack and fire of 390 BC, and the Roman aristocracy was educated in Caere. The Roman Tabulae Caeritum dates from this time; it listed those citizens of Caere who were classed as Roman citizens and liable for military service, without being able to vote. It is supposed to have been the first community to receive this privilege, known as ius Caeritum. In 384/383 BC Dionysius plundered Pyrgi. Support came from Caere, but this was also beaten. In 353 BC Caere, allied to the Tarquinii, lost a war with Rome and with it some of its territory, including the coastal area and ports so important for trade. From about 300 BC Caere came under Roman rule. Although the exact sequence of their submission can no longer be reconstructed today, there had been numerous feuds. Rome is said to have had a 100 year truce with Caere as a result, and virtually all Etruria was in Roman hands from about 295 BC. It provided Rome with various provisions during the First Punic War, but otherwise contributed little materially. The city briefly regained some prosperity under either Augustus or Tiberius, but lost its wealth and power completely by the first century AD.

Ежелгі епископтық

Әдеодат осы епископтық таққа епископ ретінде, 499 жылы Римдегі Симмах Папа шақырған синодқа қатысты, жақын арада безгек салдарынан епископтық орындық Caere Vetus (қазіргі Церветери) қаласынан Caere Nova (қазіргі Чери) жаңа елді мекеніне көшірілді. Каэре епархиясының аумағы шамамен 11 ғасырда Порто епархиясының құрамына енді. Қазіргі таңда тұрақты епископтық орын болмайтын Каэре, Католик шіркеуінің титулярлық тағы ретінде тізілген.

Археологиялық нысан

700–300 жылдары б.з.д. жергілікті тұрғындар қазір Бандитачча деп аталатын әсерлі некрополь салды. Ол әлі толық қазбаланбаған, бірақ "Тұрған жұбайлардың саркофагы" табылған. 2012 жылдан бері Кингстон қаласындағы Квинс университеті Вигна Марини деп белгілі қалалық орталықта археологиялық жұмыстарды жүргізіп келеді.