Кіріспе

Климов Элем Германович (Элем Германович Климов; 9 шілде 1933 - 26 қазан 2003) – советтік және ресейлік кинорежиссер. Ол Герасимов атындағы кинематография институтында оқыды және кинорежиссер Лариса Шепиткаға үйленді. Климов ең белгілі туындысы – 1985 жылғы «Кел, қара» (Иди и смотри) фильмі. Бұл фильм Ұлы Отан соғысы кезінде неміс басқан Белоруссиядағы жасөспірім баланың басынан өткен оқиғаларды көрсетеді және көбінесе ең ұлы фильмдердің бірі деп есептеледі. Оның туындыларында қара комедиялар, балалар фильмдері және тарихи драмалар да бар.

Жеке өмір

Елем Климов Сталинградта орыс отбасында, Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Орталық бақылау комиссиясында қызмет атқарған тергеуші, неміс Степанович Климов пен Калерия Георгиевна Климованың отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы беделді коммунистер еді, ал оның есімі Энгельс, Ленин және Маркс есімдерінің әрпінен құралған аббревиатура болатын. Бірақ, оның інісі Герман Климов оның аты Джек Лондонның "Күннің шарықтануы" романының кейіпкері Елам Харништен алынғанын айтты, себебі олардың анасы оның шығармаларының жанкүйері болған. Сталинград шайқасы кезінде ол, анасы және кішкентай інісі үйінен эвакуацияланып, Волга өзенін импровизацияланған салмен кешіп өтті. 2003 жылғы 26 қазанда, алты апта комада жатқаннан кейін мидың оттегі жетіспеуінен қайтыс болды.

Кино мансабы

Климовтің алғашқы көркем фильмі, 1964 жылғы «Қош келдіңіз немесе кіргізбеңіз» (Ұлыбританияда «Иночкинге демалыс жоқ» деп аталады) – балалардың жазғы лагері оқиғасы арқылы совет бюрократиясын сатиралайтын туынды. Фильмге қысқа мерзімге тыйым салынды, себебі ол Кеңес Одағы Коммунистік партиясына қатысты құрметсіздік деп танылды; алайда, Никита Хрущев жеке көрсетуден кейін тыйым алынып, оны экранға шығаруға рұқсат берілді. Фильм 1943 жылы неміс басқан Белоруссиядағы қарсылық қозғалысына қосылған 15 жасар баланың басынан өткен оқиғаларды бейнелейді. Климов фильмнің соғыс жылдарындағы өзінің балалық шағынан алған тәжірибесіне қатысты айта келіп: «Мен жас кезімде тозақта болдым. Егер мен білгеннің бәрін қосып, шындықты толық көрсетсем, тіпті мен өзім оны көре алмас едім», – деді. Климовтың басшылығымен бұрын тыйым салынған көптеген фильмдер экранға шығарылып, саяси жағдайдан шығып қалған бірнеше режиссерлер қызметіне қайта оралды. Бұл кезең кеңінен совет киносының құлдырауының бастауы және «чернуха» деп аталатын суретшілер мен журналистердің өркендеуі ретінде қарастырылады. Олар гласность арқасында босатылып, совет шындығын ең пессимистік тұрғыдан көрсетті. Климов әлі де жолындағы кедергілерге наразы болды және 1988 жылы Андрей Смирновқа лауазымын тапсырып, тағы да фильм түсіргісі келетінін айтты. Климов «Кел және көр» фильмінен кейін басқа фильмдер түсірген жоқ. 1980-жылдардың соңында ол тағы да фильмдер түсіруді жоспарлағанмен, 2000 жылы «Мен фильм түсіруге деген қызығушылығымды жоғалттым. Мен өзімнің істей алатынымның бәрін істедім деп сезінемін» деді.