Кіріспе

Американың әскери қызметтегі әйелдер мемориалы, сондай-ақ Әскери әйелдер мемориалы деп те аталады, – АҚШ Қарулы күштерінде қызмет еткен әйелдерді құрметтейтін АҚШ федералды үкіметі құрған мемориал. Мемориал Вирджиния штатының Арлингтон округіндегі Арлингтон ұлттық зиратының кіреберісіндегі Мемориал даңғылының батыс жағында орналасқан. Мемориалды қамтитын құрылым бастапқыда Хемцикл деп аталды және 1932 жылы зиратқа салтанатты кіру үшін салынған. Алайда, ол бұл мақсатқа ешқашан қолданылмады және 1986 жылға қарай тозуға ұшырады. Конгресс 1985 жылы мемориалды мақұлдады, ал Хемцикл 1988 жылы мемориал орны ретінде бекітілді. Ашық дизайн конкурсын Нью-Йорк қаласының сәулетшілері Марион Вайс және Майкл Манфреди жеңіп алды. Олардың бастапқы дизайны жарияланды және қызу пікірталас тудырды. Одан кейін екі жыл бойы қаржы жинау және дизайнды қайта қарау жұмыстары жүргізілді. 1992 жылдың шілдесінде қайта қарастырылған алдын ала дизайн, ал 1995 жылдың наурыз айында түпкілікті дизайн мақұлданды. Мемориалға негіз 1995 жылдың маусым айында салынды және құрылым 1997 жылдың 18 қазанында салтанатты түрде ашылды. Мемориал неоклассикалық және заманауи архитектураны табысты үйлестіргенімен ерекшеленеді. Мемориал Хемциклді сақтап қалды, бірақ Хемцикл террасасына кеңінен мақтауға ие болған люк қосты, ол әскери қызметтегі әйелдерге арналған мемориалдарды қамтиды және төмендегі мемориалға көшуге мүмкіндік береді. Алайда, мемориал құрылысы кезінде жақын жердегі тіреу (зиратқа кіретін қақпаның бөлігі) зақымданғандықтан сот процесі туды. Мемориалдың құрылысынан туындаған қарызды өтеу үшін қаражат жинау бірнеше жылға созылды.

Дизайн және құрылыс

Ескерткіш Арлингтон ұлттық зиратының салтанатты кіреберісінде орналасқан. Бастапқыда зиратта үш қақпа болды: Портер даңғылы мен Паттон драйвінің (қазіргі Эйзенхауэр драйвінің) қиылысындағы Қазынашылық қақпасы; Макклеллан драйв пен Паттон драйвтің қиылысындағы Макклеллан қақпасы; және Шеридан қақпасы, онда Кастис жолы Шерман даңғылының оңтүстігінде қазіргі Л'Энфан драйвінің қиылысында қиылысқан. Макклеллан мен Шеридан қақпаларының үстінде бағаналар болғанымен, олар кез келген ірі зираттағы қақпалардан көп айырмашылық танытпады. Гемицикл салтанатты қақпа жасау және Джордж Вашингтонның (АҚШ-тың бірінші президенті және Америка революциялық соғысының батыры) туғанына 200 жыл толуын құрметтеу үшін салынды. Вашингтонның туғанына екі жүз жыл толуын атап өту үшін Вашингтон, округ, мегаполисте бірқатар қоғамдық жақсартулар мен ескерткіштер жоспарланды. Олардың арасында Арлингтон мемориалдық көпірі және Маунт-Вернон мемориалдық саябағы (қазіргі Джордж Вашингтон мемориалдық саябағы) болды. Арлингтон мемориалдық көпірі Потомак өзенінің енін кесіп өтіп, Колумбия аралындағы Линкольн ескерткішінің қарама-қарсы жағына түседі. Көпірдің құрылысы толықтай Вашингтон округінде жүргізілді, көпірдің бағыты Арлингтон округінің зиратына дейін қысқа болды, Вирджинияның жағалауынан сәл ішке қарай. Көпірдің Вашингтонмен байланысын Арлингтон ұлттық зиратымен байланыстыру үшін Мемориал даңғылы деп аталатын кең даңғыл салынды және зиратқа жаңа кіреберіс Макклеллан және Шеридан қақпаларындағы ескі кіреберістердің орнын алмастыру жоспарланды. (1971 жылы зираттың Потомак өзеніне қарай кеңейтілуі Макклеллан қақпасын Арлингтонның тереңіне орналастырып, оны салтанатты қақпа ретінде пайдалану мүмкін болмай қалды. Шеридан қақпасы бөлшектелді және сыртқы сақтауға орналастырылды.) 1924 жылы Конгресс Мемориал даңғылы мен Гемициклді салу үшін 1 миллион доллар бөлді. Арлингтон мемориалдық көпірін және Арлингтон ұлттық зиратының жаңа салтанатты кіреберісін салу конкурсында МакКим, Мид және Уайт архитектура фирмасы жеңіске жетті. Фирманың серіктесі Уильям Митчелл Кендалл Гемициклді жобалады. Ол келесіні ұсынды:
Бұл күрт биіктік өзгерісі Арлингтон ұлттық зиратының бас ескерткіш кіреберісін осы жерде құруды ұсынады. Алаңның бір бөлігі төбеден қазылған, солтүстік және оңтүстікке қарай сарайға және одан жолдарға бағытталған. Алаңның батыс жағында биіктігі 30 фут, диаметрі 225 фут жартылай шеңберлі тіреу қабырғасы орналасқан. Бұл қабырғаға нишалар, бағаналар және жазулары бар тақташалар орнатылады. Тіреу қабырғасының үстіне шығуға мүмкіндік бар, онда саябақтың толық көрінісін тамашалауға болады. АҚШ-тың Көркемсурет комиссиясы (CFA), федералдық меншіктегі құрылыстардың дизайнын бекітуге заңды құқығы бар, 1928 жылдың мамыр айында Гемициклдің дизайнын бекітті. Гемициклді Арлингтон мемориалдық көпірімен байланыстыру үшін жаңа салтанатты даңғыл да бекітілді. Бастапқыда "Батырлар даңғылы" деп аталған, бірақ кейін ресми түрде "Мемориал даңғылы" деп аталды. Жолды Көркемсурет комиссиясының мүшесі Ферруччо Витале және АҚШ Армиясының инженерлік корпусы жобалады. Мемориал даңғылындағы жұмыс 1930 жылдың қаңтар айының басында басталды. КФА 1930 жылдың қыркүйегінде Гемициклдің жоспарларын қарап, бекітті. 1931 жылдың ақпанында гранитке қатысты ұсыныстар жарияланды және 4 наурызда тапсырыстар берілді. Солтүстік Каролина гранит компаниясы қаптауға гранит, Нью-Ингленд гранит зауыттары балюстрадаларға гранит, ал пилондар мен қақпа үйлеріне гранит Джон Свенсон гранит компаниясынан жеткізілді. Жаңа Англия гранит компаниясы алаңдағы бордюрлерді және бетон баспалдақтарды орнатты. Гемициклдегі жұмыс 1931 жылдың 1 шілдесінде басталды. 1932 жылдың сәуіріне қарай Мемориал даңғылының құрылысы көбінесе аяқталды, бірақ оны асфальттау жұмысы кешіктірілді. Сонымен қатар, Колумбия аралы мен Вирджиния жағалауы арасындағы Потомак өзенінің тар арнасын жалғастыратын қысқа құрылым – Боундерли-Канал көпірін аяқтау жұмысы да кешіктірілді. Пенсильвания темір жолының Рослин тармағының рельстерін Мемориал даңғылымен қиылысудан аулақ болу үшін 6 метрлік орға түсіру қажет болды. Бірақ бұл жоба да кейінге шегерілді. Арлингтонның жаңа салтанатты кіреберісі Арлингтон үйіне апаратын төбеден жасалған. Гемицикл темір бетоннан салынды және Солтүстік Каролинадағы Эри тауынан алынған гранитпен қапталды. Оның жалпы құны 900 000 долларға бағаланды.

Гемициклдің аяқталуына жақын болмады. Ұлы депрессия нашарлаған сайын, АҚШ Өкілдер палатасы 1933 жылғы қаржы жылына арналған жобаға қаражатты жойды. Бұл Гемициклді аяқтау және Мемориал даңғылын асфальттау жұмыстарын тоқтатты. Он айдан кейін КФА Гемициклге қосымша қаражат түспесе не істеу керектігін талқылау үшін жиналды. 1933 жылдың наурыз айында Франклин Д. Рузвельт АҚШ Президенті болып сайланды. Үлкен мемлекеттік шығындар экономиканы "қозғауға" және жұмыссыздықты азайтуға қажет екеніне сенген Рузвельт Ұлттық өнеркәсіпті қалпына келтіру заңын қабылдауды ұсынды. Заңда 6 миллиард долларлық мемлекеттік жұмыс жобаларына қаражат бөлінді. Заң 1933 жылдың 13 маусымында қабылданды және Рузвельт оны 16 маусымда қол қойды. Аталған қаражатты бөлу үшін Публикалық жұмыс басқармасы (PWA) бірден құрылды. Колумбия округі жол және көпір құрылысына 3 миллион долларлық грант алды және қала 14 шілдеде осы қаражаттың бір бөлігін Гемициклді және Мемориал даңғылын аяқтау үшін пайдаланатынын мәлімдеді. Гемицикл аяқталған деп есептелгеннен кейін де жұмыс жалғасты. 1934 жылдың қараша айында Мемориал даңғылының бойында 178 ақ емен ағашы бейрекет орналастырылды. Федералдық шенеуніктер Гемициклді "аяқталған" деп есептегенге дейін 1936 жылдың қыркүйегіне дейін күтуге тура келді. Құрылыстың шөбі орнатылды және Гемицикл енді түнгі уақытта жарықтандырылды. Мемориал даңғылының бойында да жарық орнатылды және жолдың бойында қарағай және қосымша емен ағаштары отырғызылды.

Семинардың сипаттамасы

Гемицикл – бұл неоклассикалық жартылай шеңбер, биіктігі 9 метр, диаметрі 69 метр. Ортасында 6 метр ені мен 9 метр биіктігі бар апсида орналасқан. Жалпы, қабырғалар негізінде 1 метр, ал жоғары қарай 2 метрге дейін қалыңдықпен өзгереді. Апсидадағы акцент панельдері мен сандықтар Техас штатынан әкелінген қызыл гранитпен қапталған. Гемициклдің қасбеті бойымен 10 жалған есік немесе ниша орналасқан, олар мүсіндерді, мемориалдық рельефтерді және басқа да өнер туындыларын орналастыруға арналған (олар мемориал ретінде қызмет ететін). Бірақ 1990 жылдарға қарай бұл мақсатта көп жылдан бері пайдаланылмады. Гемициклдің үстінде 7 метр ені бар терраса орналасқан. Бастапқыда террасаға кіру үшін Гемициклдің екі шетінен жаяу жүргіншілер қақпасы арқылы және баспалдақпен көтерілу керек еді. Жаяу жүргіншілерге арналған баспалдақтардың үстінде граниттен жасалған бүркіттер бейнеленген. Алайда, бұл кіреберістер ешқашан ашылмады және 50 жылдан астам уақыт бойы жабық қалды. Мемориал даңғылы солтүстік және оңтүстікке қарай Арлингтон ұлттық зиратына кіретін темір қақпалар арқылы өтеді. Оңтүстік қақпа Америка Азамат соғысының бас қолбасшысы Уинфилд Скотттың ұлы және испан-американ соғысы кезінде Сантьяго шығанағы шайқасының батыры, президент Теодор Рузвельт атымен Рузвельт қақпасы деп аталды. Әр қақпаның темір бөлігі 13 бөлікке бөлінген, ал олардың алтысының үстінде алтын жұлдыздары бар темір тікендер орналасқан. Гемициклдің екі шетіндегі және әр қақпаның шығыс жағындағы биік гранитті пилондардың басына граниттен жасалған жерлеу урналары орнатылған. Әр пилонға алтын жалатылған шамдар орнатылған. 1936 жылдың 2 мамырында қайта қарастырылған үлгісі бекітілді. Бірақ апсида мен нишалар жоспарланғандай ескерткіштермен толтырылмады. Оның кіреберісіне жақын жерде тұрақ жоқ еді, сондықтан жаяу жүргіншілер Арлингтон Мемориал көпірі арқылы және Мемориал даңғылымен төмен жүруге немесе трамвайға отырып баруға мәжбүр болды. Бұл жерге келушілердің саны аз болды. 1938 жылы Көркемөнерлер комиссиясы Гемициклдің Арлингтон үйінен Линкольн мемориалының көрінісін бұзатынына тоқталды. Гемициклдің айналасына жиде орналастырылды және келесі бірнеше жылда бағбандар оны құрылыстың үстінен өсуіне ынталандырды. 1980 жылдары Гемициклдің жағдайы нашарлап кетті. Ол ешқашан рәсімдік мақсаттар үшін пайдаланылмады, ал Арлингтон ұлттық зиратының қызметкерлері оны техникалық түрде зират аумағына жатпағандықтан көбінесе елемеді. 1986 жылға қарай ескерткішті құрайтын көптеген тас блоктар мен бетон урналар зақымдалды, ландшафт қатты өсіп кетті және ою-өрнектерде шым-шытырық пайда болды. Гемициклдің барлық бөлігінде арамшөптер өсіп, тротуар көптеген жерлерде жарылып, сынды. Гемицикл сонымен қатар су өткізіп, көптеген тастар судан түсін өзгертіп алды. Тастар арасындағы балшық көптеген жерлерде кальцийленген тұздардан зақымдалды. Конгресс палатасының кітапхана және мемориалдар жөніндегі комитетінің төрағасы Мэри Роуз Окар мемориал құру туралы заң жобасын (H. R. 4378) ұсынды. Алайда, Ішкі істер министрі Дональд П. Ходель және Ұлттық парк қызметі де заңнамаға қарсы шығып, қазіргі Вьетнам әйелдерінің мемориалы мен жоспарланған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мемориалы әйелдерді құрметтегенін мәлімдеді. Осы қарсылыққа қарамастан, заң 1985 жылдың қарашасында Өкілдер палатасында қабылданды. 1986 жылдың наурыз айында Сенаттың Энергетика және табиғи ресурстар комитетінің Мемлекеттік жерлер жөніндегі кіші комитеті сенатор Франк Мурковски ұсынған ұқсас заң жобасын қарастырды. Комитет төрағасы Малкольм Уоллоп Ұлттық алаңда тым көп ескерткіштер мен монументтер орналастырылғанына алаңдады және алдымен бекітілген критерийлерді қамтитын заңдық схеманы қалады. Бірақ АҚШ Әуе күштерінің бригадир генералы Вилма Воут мүсін немесе ескерткіш жеткіліксіз екенін мәлімдеді; қарулы күштердегі әйелдердің үлесі туралы көрмелермен бірге мемориал қажет болды. Кейіннен, 1985 жылдың соңында АВК Американың әскери қызметтегі әйелдері мемориалдық қоры құрылды. Қор мемориалдық заңға Конгресстен тыс қолдау көрсетуді бастады. Қор алдымен үлкен ардагерлер ұйымдарына жүгінді және Америка легионы мен Шетел соғыстарының ардагерлерінің қолдауын алды. Содан кейін ол Қорғаныс министрлігінен рұқсат алды. Вашингтон қаласында мемориалдарды бекіту немесе орналастыру үшін әлі ешқандай федералды заң болмаса да, Конгресс 1986 жылғы Мемориалдық жұмыстар туралы заңды қарастырып жатты, ол әйелдер мемориалын тоқтатуға мүмкіндік беретін әскери монументтерді шектеуге бағытталған. Қорғаныс министрлігі қарсылық білдірмегендіктен, бұл H. R. 4378-ге қарсылықтың көптеген себептерін жойды. Осы қолдау (және қарсылықтың болмауы) Ұлттық елордалық мемориалдық кеңес комиссиясын мемориалды мақұлдауға көндірді. Ұлттық парк қызметі (Ішкі істер министрлігінің бөлімшесі) комиссияда отырғандықтан және дауыс бірауыздан болғандықтан,

1986 жылдың ортасынан бастап Корей соғысының ардагерлері мемориалын құру туралы заң қабылдануы әйелдер мемориалына қатысты заңға серпін берді. 16 қазан күні Сенат Өкілдер палатасының 36-қарары ("Қарулы күштерде немесе олармен қызмет атқарған әйелдерді құрметтеуге арналған мемориал") бойынша бірауыздан келісімге келді, ол H. R. 4378 ережелерін қамтыды. Өкілдер палатасы 17 қазан күні H. J. Res. 36-ны дауыс беру арқылы қабылдады. Президент Рональд Рейган бұл заңға 6 қарашада 1986 жылы қол қойды. Заңда Мемориал үшін барлық қаражат жинау және құрылыс жұмыстарын бастау 1991 жылдың қарашасына дейін жүзеге асырылуы тиіс екені талап етілді.

Ескерткіштің орналасуы

1985 жылы зейнетке шыққаннан кейін бригадир генерал Вотт WMSAMF-тің негізгі өкілі болды. Ескерткіштің жобалануына дейін жерді таңдау қажет еді. Вотт ескерткіштің қазіргі әскери нысанмен немесе ескерткішпен байланысты болуы керек деп сенді. Жерді іздеу 1988 жылдың көктемінде басталды. Алғашқыда қарастырылып отырған жерлер Ұлттық алаң болды, бірақ WMSAMF қордың жоспарындағы ғимаратты орналастыруға ешқандай жердің жеткілікті емес екенін тез анықтады. Көлемді жерлерге ие болғандар, қордың күткен назар мен туристерді тарту үшін, қазіргі ескерткіштер мен көрікті жерлерден тым алыс болды. Жерді іздеу процесінің соңына қарай Вотт пен оның Ұлттық парк қызметінің жетекшісі Хемициклдің жанынан өтті. Хемициклдің нақты мақсаты жоқ екенін және күйреуге айналғанын білгеннен кейін Вотт мемориалдық орын үшін Хемициклді қарастырды. Сондай-ақ Вотт, мемориал үшін Ұлттық алаңда орын алудан гөрі Хемициклдің жерін мақұлдау оңайырақ болатынын дұрыс болжады. Федералды заң қорға ескерткішті салуға және оны салуға қаражат жинауға бес жыл ғана уақыт бергендіктен, Вотт ескерткіш үшін алаңда күресуге қауіп төндірмей, толыққанды емес жермен алға жылжуды қалады. Биік өнер комиссиясының (CFA) ескерткіштің орналасуын бекітуге заңдық құқығы болды. Ұлттық парк қызметінің өкілдері мемориалдың Хемициклді қалпына келтіруге және жақсартуға көмектесетінін, ал АҚШ армиясының қызметкерлері соғысқа қатысуда тек ерлер ғана емес, әйелдердің де үлесі бар екенін көрсетуге көмектесетінін айтты. Вотт қордың білім беру мақсатында мемориал салуды жоспарлап отырғанын, оның ішінде компьютерлік бөлме, көрмелер мен театр болатынын мәлімдеді. Ол Арлингтон ұлттық зиратының қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін ескерткіш салынбайтынын уәделеді. CFA төрағасы Дж. Картер Браун тыңдау кезінде өте жағымды жауап берді, ескерткіштің ескерткішті сақтап, қалпына келтіретінін және орналасуының өте орынды екенін атап өтті. Вотт халыққа ашық мемориалдық жобалау конкурсын ұсынды (Вьетнам соғысы ардагерлерінің мемориалын жасаған конкурс сияқты), бірақ Браун ашық конкурстар Хемициклге сәйкес келмейтін әсем схемаларды тудыруға бейім екенін ескертті. 1988 жылдың 28 маусымында CFA бірауыздан Хемициклді Америка әйелдерінің әскери қызметі туралы мемориалдың орны ретінде мақұлдады. Алайда, комиссия өзінің мақұлдауында WMSAMF-ті Хемицикл мен Арлингтон қақпасының дизайнын түбегейлі өзгертуге болмайтыны туралы тағы бір рет ескертті.

Жобаны бекіту

1989 жылдың қарашасы мен 1992 жылдың басында Вауттың көп уақыты Вайсс / Манфредимен бірге мемориалдың дизайнын өзгертуге жұмсалды. 1992 жылдың наурыз айында Мемориал өзінің дизайнын CFA, NCPC және басқа да мақұлдау агенттіктеріне ұсынуға дайын екенін мәлімдеді. Жаңа дизайн Гемициклді орталық нишаға төменгі су қондырғысын қалпына келтіру және шөп шеңберін алып тастау арқылы өзгертті, оны дөңгелек айналмалы бассейнмен және төселген алаңмен алмастырды. Алаңның ортасы сәл төмендетілді, ал бассейннің шетінен алаңның шетіне дейін өте төмен террасалар салынды. Террасаға апаратын баспалдақтар жасау үшін төрт ниша салынды, бірақ енді ескерткіштің мүмкіндігі шектеулі жандарға қолжетімді ету үшін лифт қосылды. Биік жарықтандырылған пилондар алынып тасталды, олардың орнына Гемициклдің артқы террасасында доға құрайтын 108 көлденең, қалың шыны панельдер орнатылды. Бұл панельдер төмендегі мемориалдың көкжиегін құрады, ал Вайс пен Манфреди олардың ішінде әскери қызметте болған әйелдердің цитаталары болады деді. Судың жұқа ағыны панельдердің үстінен ағып, әйелдердің дауыстарын су қондырғысына және айналмалы бассейнге "жеткізіп" беретіндей болды. Ағаштар әлі де айналмалы бассейннің айналасын қоршап тұрды, бірақ Гемициклдің астында, сәулетшілер қисық галереяны қосты және бөлмелерді – 250 орындық аудиторияны, компьютер бөлмесін, көрме залын, кеңселерді – тізбектей орналастырды. Осы алғашқы қадамды орындау қаржы жинауға көмектесті. Сауд Арабиясы және Кувейт үкіметтері ескерткіштердің құрылысына 850 000 АҚШ долларын сыйлады. Мемориалдың танымалдылығын арттыру үшін АҚШ-тың бірінші ханымы Хиллари Клинтон және бұрынғы бірінші ханым Барбара Буш қордың құрметті төрағалары болуға келісті. 1993 жылдың маусым айында Қор екінші қаржы жинау науқанын бастады, бұл жолы ол ескерткіш монеталарды сатумен байланысты болды. 1982 жылдан бері АҚШ Монета жасау орталығына осы монеталарды шығаруға рұқсат берілген, бірақ алдымен Конгрестің рұқсаты қажет болды. Сенатор Арлен Спектер, сенатор Харрис Воффорд және өкіл Патрик Кеннеди маусым айында монетаны бекітуге рұқсат беретін заң жобасын ұсынды. Заңнамада 1 долларлық күміс және 5 долларлық алтын монеталар қарастырылды, ал монеталарды өндіруге кеткен шығындар монетаханаға өтемақы ретінде төленеді. Бұл заңға (Public Law 103 186) 1993 жылдың желтоқсан айының ортасында президент Билл Клинтон қол қойды. Монеталардың бірі 31 долларға сатылды, оның 10 доллары Мемориалдық қорға берілді. 1995 жылдың наурызына дейін 500 000 монетаның жартысынан астамы сатылды. Монеталарға деген сұранысқа байланысты агенттік 1995 жылдың 30 сәуірінде монеталарды сатуды тоқтатуға келіскенмен, 1994 жылғы барлық ескерткіш монеталардың сатылуы 1982 жылы бағдарлама басталғаннан бері ең төмен болғандықтан, агенттік сатуды 15 шілдеге дейін жалғастыруға келісті. 1996 жылдың маусым айына дейін монеталарды сатудан Мемориалға 2,7 миллион доллар жиналды. Мемориалдық қор Конгресстен оны үш жылға ұзартуды сұрады. Осы уақытқа дейін Мемориал құрылысқа 1,5 миллион доллар жинаған, бірақ АҚШ әскерінде қызмет еткен әйелдердің есімдерін қамтитын компьютерлік дерекқор құруға, құрылыс жұмыстарына және мемориалды жобалауға 2 миллион долларын жұмсаған. Мемориалды дамыту мүмкіндігін арттыру үшін Ваут жобаны екіге бөлді. Ваут Гемициклді қалпына келтірудің мемориалды салудан өзгеше жоба екенін түсінді. Оның пікірінше, егер федералды агенттіктерден гранттар ізделінсе, сақтау жобасына қаржы жинаудан аулақ болуға болады. Сондықтан 1993 жылдың қарашасында WMSAMF гранттарды іздеуді бастады. 1994 жылдың шілдесінде Қор 1995 жылдың сәуір айына дейін 2 миллион доллар жинауға мақсат қойды. Бұл Мемориалға 4 миллион доллар беретін еді, сонда толық қаржы жиналмаған жағдайда да құрылыс жұмыстарын бастауға мүмкіндік туады. Ақпан айынан бері тағы жарты миллион доллар жиналды, соның ішінде Аляска, Арканзас, Монтана және Теннеси штаттарынан 10 000 – 20 000 доллар көлеміндегі қаржы түсті. Жарықтандырылған көкжиегінің жарығы жұмсақ болғанымен, Дж. Картер Браун олардың Гемициклді басып, Арлингтон үйі мен Линкольн мемориалын (екеуі де түнде жарықтандырылған) жоғары қоятынын мәлімдеді. CFA жарықтандыру мәселесі шешілгенін сенгеннен кейін, Вайс пен Манфреди Солтүстік Американың жарықтандыру инженерлік қоғамының мүшесі, жарықтандыру маманы Говард Брэндстонды таныстырды. Брэндстон шатырдың өзіне жарық берудің қажеті жоқ екенін айтты, жарық беру тек төменнен, жарықпен жарықтандырылған мемориалдық галереялардан ғана келеді. Оның айтуынша, Гемициклдің алдыңғы жағындағы балюстрададан тек "мұздай жарқыраған жарық" көрінеді. Бұл CFA-ны өз қарсылығын қайтарып алуға көндірді. CFA мүшелері сонымен қатар мемориалдың солтүстік және оңтүстік жағындағы шыны есіктердің көрінуіне алаңдады, сондықтан Вайс пен Манфреди оларды одан да тереңдетуге келісті. Бірақ CFA-ның талқылауының көп бөлігі Гемициклдің өзіне және оның қазіргі архитектурасына қаншалықты нұқсан келтірілуі мүмкін екеніне қатысты болды. Вайс пен Манфреди алаңның екі жағында американдық липа ағаштарының екі қатарын сақтап қалды. Олар орталық сызықтан артқа жылжытылған, бірақ әлі де зираттың басты қақпаларын жасырып тұрды. CFA оларды одан да артқа жылжытуды және плечингті алып тастауды қалады, сонда ештеңе жасырылмауы керек еді. Ағаштар мемориалға кіреберіс құрауы тиіс еді, бірақ CFA бұл тәсілді ұнатпады. Браун бұлақтың эстетикалық мәселесі жоқ екенін және ол дизайнға "еске алу" сипатын қосатынын айтты. Кеңес соңында CFA мемориалдың дизайнын мақұлдады, бірақ алаңға қатысты алаңдарын одан әрі қарастыруды сұрады. CFA енді Гемициклге қанағаттанды, бірақ зират қақпаларының алдындағы ағаштарға қатысты әлі де наразылықтары болды. Вайс пен Манфреди қақпалардың толық масштабты макетін жасап, мәселені шешу үшін CFA-ға көрсетуге келісті. Әйелдерге арналған әскери қызмет мемориалының құрылысы 1995 жылдың 22 маусымында басталды. Құрылыс жұмыстарын бастау үшін мемориалды салуға қажетті 15 миллион доллар АҚШ Қаржы министрлігіне депозит ретінде салынды. Әйелдер клубының жалпы федерациясынан жарты миллион доллар түсті. Дегенмен, қолда 6,5 миллион доллар ғана болды. Барлық қаржы жиналмағандықтан, мемориалдық қор NationsBank-тен кредит алып, қалған ақшаны толтырды. AT&T-ның Бизнес коммуникациялары бөлімі құрылыс кешіне жартылай демеушілік етіп, 1 миллион доллар сыйлады, сондай-ақ шамамен 6 000 әйелдер ветерандары мен олардың отбасылары да демеушілік етті. 6 миллион доллар жинау қажет болғанымен, Әйелдерге арналған әскери қызмет мемориалының қоры 1997 жылдың қазанында мемориалды ашуға жоспарлап отырды. Кларк қазба жұмыстарын Kalos Construction Co. компаниясына тапсырды. Кларк жақында Арлингтон ұлттық зиратының Естелік амфитеатрын жөндеп, зираттың талаптарына сәйкес жұмыс істеу тәжірибесіне ие болды. Кішкентай алаң болғандықтан, құрылыс жабдықтары мен кеңселерге орын жетпегендіктен және нысанға қол жеткізу қиын болғандықтан құрылыс басқарушысы қажет болды. Қазылым жұмыстары мен қазықтар қағу жүргізілетін болғандықтан, мемориал орналасқан жердегі қабірлерге зиян келтірмеу үшін ерекше сақтық қажет болды. және негіз үшін жерге қағылған қазықтар. 1 қазанға дейін көкжиегіндегі шыны панельдер орнатылды. Дегенмен, аудиториядағы орындықтар мен алаңдағы шөптер орнатылмады. Құрылыс басқарушыларының көп бөлігі әйелдер болды. Оларға нысандық жоба менеджері Маргарет Ван Воаст, нысандық жоба менеджерінің көмекшісі Мишель Стакки, жоба менеджері Джоан Гернер және тарихи ескерткіштерді сақтаушы Бет Лихи кірді. Қаржы жетіспеуіне байланысты, ашылу күні тек үш экспонат (соғысқа қатысқан әйелдерге арналған) дайын болды. Мемориалдың архитектуралық және құрылыс бағдарламасының директоры Джон Д. Карр баспасөз құралдарына тұрақты экспонаттарды орнатуға тағы алты ай қажет екенін айтты. Әскери қызметте болған әйелдер туралы экспонаттар...

Сыни қабылдау

Көптеген сыншылар Америка әскери қызметтегі әйелдер ескерткішін жоғары бағалады. «Атланта Журнал-Конституция» газеті оны «Вьетнам ардагерлері ескерткіші 1982 жылы жасағандай, АҚШ әскери қызметшілеріне құрмет көрсетуде жаңа тұжырымдамалық қадам» деп сипаттады. «Христиандық ғылым мониторы» үшін жазған Гейл Рассел Чаддок бұл ескерткішті қаладағы басқа ескерткіштер мен монументтерден өзгеше деп атап, әйел ардагерлердің компьютерлік дерекқорын оның ең үлкен артықшылығы деп көрсетті. «Вашингтон пост» газетінің жазушысы Бенджамин Форгей оны «керемет табыс» деп атады, ол «бұрыннан бар сұлу орынды әртүрлі жақтан жақсартады». Оның пікірінше, ең бастысы – ол «Ерлік шеңберіне» және Арлингтон ұлттық зиратына «сындарлы құрметпен» қарауы. Сондай-ақ ол «мұқият», «әдемі және көзге түспейтін» интерьерді бөліп көрсетті. Оның толық шолуының қорытындысында ескерткіш «тамаша, сезімтал жоба» және «есте қаларлық қоғамдық орын» деп танылды. Дегенмен, кейбір сын-ескертпелер де болды. «Лос-Анджелес Таймс» газеті ескерткіштің атын «қиын» деп сипаттады. «Чикаго Трибьюн» газетінің тілшісі Майкл Килиан кейбір ардагерлердің көңілі қалуы мүмкін деп ойлады, себебі Ерлік шеңбері мен алаңында әскери әйелдерге арналғанын көрсететін мүсіндер, белгілер немесе жазулар жоқ. Әйел ардагерлердің компьютерлік дерекқоры жұртшылық тарапынан тез қабылданып, ашылу күні адамдар терминалға бірнеше минутқа ғана кіру үшін ескерткіш бойына кезекке тұрды. Ашылғаннан кейінгі екі апта ішінде Арлингтон ұлттық зиратының қызметкерлері Америка әскери қызметтегі әйелдер ескерткіші зиратқа келушілердің санын едәуір арттырғанын мәлімдеді.

Америка үшін әскери қызметтегі әйелдер мемориалының сипаттамасы

Американың әскери қызметтегі әйелдерінің ескерткіші Арлингтон ұлттық зиратының кіреберісіндегі жерде орналасқан (бірақ ол техникалық тұрғыдан Ұлттық саябақтар қызметінің жерінде). Ескерткішке негізгі жол Мемориал даңғылы арқылы өтеді. Келуші алдымен 1932 жылы салынған Арлингтон ұлттық зиратының салтанатты қақпасы – Гемициклмен кездеседі. Гемициклдің биіктігі 9 метр, ал диаметрі 69 метр. Гемициклдің ортасында 6 метр ені және 9 метр биіктігі бар апсида орналасқан. Апсидалық арканың ортасында АҚШ-тың Ұлы мөрі гранитке қашалған, ал оңтүстігінде АҚШ Армия департаментінің мөрі, солтүстігінде АҚШ Әскери-теңіз күштері департаментінің мөрі орналасқан. Фасад бойында алты дөңгелек ниша (үш оңтүстікке және үш солтүстікке) 1 метр тереңдікте орналасқан. Бұл нишалар мен апсида Техас штатынан әкелінген қызыл гранитпен қапталған. Бұл нишалардың артқы қабырғасына батырлық пен жеңістің символы – емен немесе лавр жапырақтары бейнеленген. Бұл нишалардың арасында Гемициклдің қабырғасын тесіп өтетін және ішкі бөлмеге апаратын баспалдаққа кіруге мүмкіндік беретін тіктөртбұрышты есіктер бар. Апсиданың ортасында 200 су сорғысы бар фонтан орнатылған. Фонтан Вирджиния штатының Калпепер қаласынан алынған қара гранит таспен қапталған және толығымен жер астында орналасқан. Галереяның батыс қабырғасы нәзік өрнектелген мрамормен қапталған. 2020 жылдың 17 қазанында ескерткіштің вестибюлінің ортасында "АҚШ әскери қызметіндегі барлық әйелдерді" құрметтеу мақсатында жасалған "Серті" атты қола монумент ашылды.

Америка үшін әскери қызметтегі әйелдер мемориалының құрылыстан кейінгі қаржысы

Кейінірек Вотт мемориалдық қордың Америкадағы әскери қызметтегі әйелдерге арналған мемориалды салуға және оның жұмыс істеуі мен күтілуіне қажетті қаражатты жинаудың қаншалықты қиын болатынын мойындады. Шамамен 38 000 монета сатылмады. WMSAMF ірі банк берген несие желісін пайдаланып, қалған 38 000 монетаны сатып алды және оларды $35-тан (түрлендірілген монеталар үшін) және $32-дан (айналымға түспеген монеталар үшін) сатуды бастады – бұл бағада монеталарды Ақша соғу орталығы сатқан. Бұл шара 380 000 долларлық кіріс әкелуге тиіс болды. Алайда, WMSAMF мемориалға тағы 250 000 доллар жинау мақсатында 6 долларлық өңдеу ақысын қосты. Әйел ардагерлерге жете алмау үлкен мәселе болды. Қор 500 000 ардагердің әрқайсысы мемориалды салуға 25 доллардан берсе деген үмітпен болған, бірақ жеткіліксіз жұмыс істеу салдарынан тек 200 000 ардагер ғана осылай істеді. Мемориал президенті Вилма Вотт қаржылық жағдайдың аса ауыр емес екенін айтты. Дегенмен, қор жинау сарапшылары оған «әйелдерге арналған жобаларға» ақша беруге ниет білдірген донорлардың азаз болғанын хабарлады. 2010 жылы мемориалдың дерекқорында 241 000 әйел ардагер тіркелген болса да, Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен әйелдердің шамамен 75 пайызы (ақшалай көмек көрсетуге болатын) осы уақытқа дейін қайтыс болған, ал қалғандары ауруға шалдыққан немесе кірісі шектеулі болған. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террористик шабуылдан кейін және 2007 жылы Ұлы дағдарыстың басталуынан кейін сувенирлік дүкендердегі сатудың күрт төмендеуі мемориалдың қаржылық жағдайына да зиян келтірді. 2012 жылдың 17 қазанында «Америкадағы әскери қызметтегі әйелдер» мемориалы өзінің 15 жылдығын тойлады. Мемориалды күтіп ұстауға қажетті 3 миллион долларлық қаражатты жинау әлі де қиындық тудырып келді. 2016 жылдың қарашасында «Америкадағы әскери қызметтегі әйелдер» мемориалы қаржылық жағдайының нашарлығына байланысты жабылуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2016 жылы 1,5 миллион доллар жинау мақсатымен басталган онлайн-қор жинау акциясы 2017 жылдың қазан айына дейін 110 000 доллар ғана жинады. Сот Монтгомери Мьючуалдың пайдасына шешім шығарды. «Хартфорд» қайта шағымданып, Монтгомери Мьючуалдың төлемін «Хартфорд» төлеуге міндетті емес «басқа сақтандыру» деп есептеді. Төртінші апелляциялық сот «Хартфорд» компаниясының талабын қабылдамады, себебі «Монтгомери Мьючуал» компаниясы «Хартфорд» компаниясы бас тартқандықтан ғана төлегенін атап өтті. Мэриленд немесе Вирджиния заңдарына сәйкес, сот Монтгомери Мьючуалдың жеңіске жетуі мүмкін екенін айтты. Апелляциялық сот аудандық соттың шешімін күшінде қалдырды.