Кіріспе

Италиялық әнші, әнші-сазгер, музыкант және актер Лусио Далла (; 4 наурыз 1943 – 1 наурыз 2012) – итальяндық әнші-сазгер, музыкант және актер. Ол сонымен қатар кларинет пен клавишатурада да ойнаған. Далла итальяндық опера теноры Энрико Карузоға арналған "Карузо" (1986) және "L'anno che verrà" (1979) әндерінің авторы болды.

Басталуы

Далла Италияның Болония қаласында дүниеге келген. Ол ерте жасында Болоньядағы джаз тобында кларнет ойнай бастады және болашақ кинорежиссер Пупи Аватипен бірге «Rheno Dixieland Band» деп аталатын жергілікті джаз тобының мүшесі болды. Авати Далланың талантына тәнті болғандықтан, топтан кетуді шешкенін айтты. Сондай-ақ, ол «Македонияда қыздар келеді ме?» (2005) фильмінің Далламен достығынан шабыттанғанын мойындады. 1960 жылдары топ Францияның Антиб қаласында өткен алғашқы джаз фестиваліне қатысты. «Rheno Dixieland Band» дәстүрлі джаз тобы санатында бірінші орынды жеңіп алды және «Second Roman New Orleans Jazz Band» деп аталатын римдік топтың назарына ілікті. Олармен бірге Далла 1961 жылы өзінің алғашқы жазбасын жасады және болашақ музыкалық баспасы «RCA Records» компаниясымен алғашқы байланысын орнатты. Әнші-сазгер Джинно Паоли Далланың вокалдық қабілетін естіп, оған солист ретінде мансап бастауға кеңес берді. Алайда, 1965 жылы «Cantagiro» музыка фестивалінде Далланың дебюті сәтті болмады, мүмкін, оның сыртқы келбеті де, сол кездегі музыкасының тым эксперименталды саналғаны да себеп болды. Оның алғашқы синглы, американдық дәстүрлі стандарт «Careless Love» әнінің итальян тіліндегі орындалуы сәтсіз аяқталды, ал келесі жылы шыққан оның алғашқы альбомы «1999» болды. Оның келесі альбомы «Terra di Gaibola» (Болонияның маңындағы қаланың атынан) 1970 жылы жарық көрді және онда Далланың алғашқы хиттері жиналған. Оның алғашқы табысы «4/3/1943» әніне келді, ол Санремо фестивалінің арқасында белгілі бір деңгейде жетістікке жетті. Әннің бастапқы атауы «Gesù bambino» болуы керек еді, бірақ сол жылдары әндердің мазмұнына қатаң цензуралық бақылау болғандықтан, атау Далланың туған күнімен ауыстырылды.

Роберто Роверсимен бірге

Далланың солист ретінде алғашқы жазбасы 1964 жылы 45 айналымдық "Lei (non è per me)" (Б жағы: "Ma questa sera") синглінің жарық көруімен болды. 1970 жылдары Далла болониялық ақын Роберто Роверсипен ынтымақтастыққа түсті. Роверси Далланың келесі үш альбомының мәтінін жазды: Il giorno aveva cinque teste (Күннің бес басы болған) (1973), Anidride solforosa (Күкірт диоксиді) (1975) және Automobili (Автомобильдер) (1976). Бұл альбомдар көп сатылмаса да, сыншылар Роверсидің мәтінінің Далланың импровизацияларымен, сондай-ақ оның кейде эксперименттік ізденістерімен және композиторлық қабілеттерімен ерекше үйлесім тапқандығын атап өтті. "Automobili" концептуалдық альбомы жарық көргенге дейін бұл дуэт тарап кеткен еді. Альбомның шығуына қарсы болған Роверси, әндерді тіркеу кезінде "Нориссо" деген псевдонимді таңдады. Дегенмен, альбомда Далланың ең танымал әндерінің бірі, атақты 1930 жылдардағы итальяндық жарыскердің құрметіне "Nuvolari" деп аталған ән де бар.

Жеке мансап

Ынтымақтастықтың аяқталуына қатты әсер еткен Далла келесі альбомдарының өлеңдерін өзі жазуға шешім қабылдады. Бұл жаңа кезеңнің алғашқы альбомы – Com'è profondo il mare (1977) болды, онда Далла болашақ поп-топтың мүшелерімен бірге орындады. 1979 жылы оның танымалдылығы «Банан Республикасы» альбомының және «Лусио Далла» атты екі альбомының біріншісінің табысымен расталды, ал 1980 жылы «Dalla» альбомы жарық көрді. 1986 жылы шыққан «Caruso» әнін Лучано Паваротти және Хулио Иглесиас сияқты көптеген халықаралық әртістер орындап қайта жазды. Паваротти орындаған нұсқасы 9 миллионнан астам дана сатылды, ал тағы бір нұсқасы Андреа Бочеллидің әлем бойынша 20 миллионнан астам дана сатылған алғашқы халықаралық альбомы «Romanza»-ға енді. Мейнард Фергюсон да «Brass Attitude» альбомында осы әнді орындады, бұрын «Primal Scream» альбомында «Vesti la giubba» (Pagliacci деп аталды) әнімен Карузоға құрмет көрсеткен болатын. 1990 жылы шыққан «Attenti al lupo» синглі Даллаға Еуропада кең танылуға мүмкіндік берді. Ол Паваротти және достарымен бірге дуэтке шақырылып, Павароттимен бірге «Caruso» хитін орындады. 2010 жылы Далла «Work in Progress» турнесі мен альбомы аясында Франческо Де Грегоримен қайта жұмыстасты. Далланың негізгі шабыт көзі джаз болды, бірақ оның әндері халық музыкасынан («Attenti al lupo») және поптан («Lunedì») бастап, итальяндық әнші-күйшілердің туындыларынан (Com'è profondo il mare-ден Dalla-ға дейінгі альбомдар) классикалық музыка мен операға («Caruso») дейін әртүрлі жанрларды қамтыды.

Жеке өмір

Далланың жаназасынан кейін, ол ұзақ жылдар бойы серіктесі (және, мүмкін, отаулас серіктесі) Марко Алеманномен бірге тұрған үйінен жасаған сөзінен кейін гей екені белгілі болды; ол өмірінде мұны ашық мойындаған жоқ, 1979 жылғы сұхбатында "Non mi sento omosessuale" ("Мен өзімді гомосексуал сезінбеймін") деген еді. Бұл жағдай итальян қоғамының гомосексуализмге қатысты көзқарастары туралы пікірталас тудырды. Далла ашық солшыл болды, сонымен қатар діншіл католик те еді.

Өлім

2012 жылдың 1 наурызында, 69 жасқа толуына үш күн қалғанда, Далла Швейцарияның Монтрё қаласындағы қонақүйінде таңғы астан кейін жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол бұл қалада түні өткізіп, концерт берген еді. Ол қайтыс болған кезде Марко Алеманно оның жанында болды. Болоньядағы оның қоштасу рәсіміне шамамен 50 000 адам қатысты. Далланың 1986 жылғы "Caruso" әні, итальяндық тенор Энрико Карузоға арналған, оның өлімінен кейін Италия синглдер тізіміне еніп, екі апта бойы екінші орында тұрды. Бұл сингл Италия музыка индустриясы федерациясынан платина сертификатын алды.