Кіріспе

Сен-Лоран (sɛ̃ lɔʁɑ̃) – Канаданың Монреаль қаласындағы, аралдың солтүстік бөлігінде орналасқан аудан. Бұл енді тәуелсіз қала болмаса да, оны әлі де Виль Сен-Лоран (Сен-Лоран қаласы) немесе VSL деп белгілі. Сен-Лоран – Монреальдің аудандары арасында ең ірісі, жер аумағы бойынша. 2016 жылы оның халқы 98 828 адамды құрады.

Тарих

Сен-Лоран тарихы 17 ғасырдың соңында Монреальдің алғашқы губернаторы Майсоннеув берген, кейін Монреаль аралының иелері болған Сулпициандардың Жан Декариге тапсырған жерлерге қоныстанудан басталады. Оның үш ұлы 1687 жылы Кот-Сен-Лоран жеріне алғашқы болып қоныс аударды. 1701 жылы Монреальдің Ұлы бейбітшілік шартына қол қойылғаннан кейін, тағы 19 қоныс аударушы оларға қосылып, келесі жылы шағын ғибадатхана салды.

Сен-Лоранс епархиясы

1720 жылдың 20 қыркүйегінде Сен-Лоран қауымы құрылды. 1722 жылдың 3 наурызында оның аумағы белгіленді, сол кезде онда 29 шашыраңқы үй болды. 1735 жылдың 10 тамызында Монте-Сен-Лоран (кейін Сен-Круа бульвары) және Шмин-де-ла-Кот-Вертю жолының қиылысында жаңа шіркеу салынды. Оның қауымның орталық орнында, Кот-Сен-Лоран мен Нотр-Дам арасындағы жарты жолда орналасуы, келуді жеңілдететін, ауылдың орталығына айналды. Шындығында, Виль-Мариді Солтүстік жағалаумен байланыстыратын Монте-Сен-Лоран бойында алғашқы бизнестер пайда болды, олардың ішінде саяхатшыларға қызмет көрсететін қонақүйлер мен ұсталар бар еді. 1740 жылға қарай сульпициандар басқарған барлық жерлер қоныс аударушыларға берілді. 1765 жылы онда 162 отбасы тұрды. Жаңа Франция Ұлыбританияға өткеннен кейін Сен-Лоран халықтың көшіп кетуін бастан өткермеді, және шотландтық отбасылар француз канадалықтарына қосылды. 1825 жылы қауым Монреаль қаласынан басқа Монреаль аралындағы ең көп халқы бар қауым болды. Ол кезде бұл ауыл шаруашылығымен айналысатын, бау-бақша шаруашылығы осы жердің ерекшелігі еді. 1837 жылы 1806 жылы молния осыған дейін зақымдаған Сен-Лоран шіркеуі қайта салынды. Сол жылдың 15 мамырында Луи Жозеф Папино алаңға жиналған қолдаушыларының алдында өзінің мансабындағы ең маңызды сөздерінің бірін айтты. Ауылдың өсуі 1847 жылы Сент-Круа діни қауымының әкелерінің келуімен басталды. Олар шіркеудің маңында Канададағы бас кеңселерін салып, содан кейін 1852 жылы білім беру мекемесін: Индустриалды академияны құрды. Бұл екі тілді мектеп, кейіннен Сен-Лоран колледжі деп аталды, ауылдың даңқын арттырды. 1885 жылы Сен-Лоран мен Монреаль арасындағы Гранд-Транк темір жолының келуі 1860 жылдан бері басты өнеркәсіп болып келген карьерлерді пайдалануға толықтыратын жаңа өнеркәсіптерді тартты.

Сен-Лоран қаласы

1893 жылдың 27 ақпанында приходтың қалалық орталығы қала мәртебесін алды. Ол кезде 1225 тұрғынға 225 үй болды. 20 ғасырда приход бірнеше аумақтан бөлініп, Маунт-Рояль, Картьевиль қалаларына, сондай-ақ Дорвалдың бір бөлігіне айналды. Сен-Лоран қаласы мен Сен-Лоран шіркеуі 1954 жылға дейін және соңғысының толық қосылуына дейін бірге болды. 1896 жылы Монреаль паркі мен арал темір жолы компаниясының трамвайы Сен-Лоранға Гранде-Алле-де-Флоренс (қазіргі Декари бульвары) арқылы жетті. Сол жылы қала әкімі Эдуар Гойердің бастамасымен қала "City Beautiful" үлгісіндегі қызмет салаларын біріктіретін қала құрылысы жоспарын қабылдады. Монреаль отбасыларын елге тарту үшін кейбір зиянды өнеркәсіптердің (сойысханалар, дистилляциялық зауыттар, газ өндіруші кәсіпорындар) құрылысына тыйым салынды және муниципалдық аумақ кең көгалдармен шектелген терең учаскелерге бөлінді. Қала 1900 жылы электр жарығымен, ал келесі жылы толық су құбыры жүйесімен жаңартылды. 1912 жылы қазіргі Vieux Saint Laurent кітапханасы орналасқан жерде өрт сөндіру станциясы ретінде де қызмет еткен қалалық зал салынды. Он жылдан кейін аурухана ашылды. 1918 жылдың 21 қазанында Канаданың алғашқы электрленген темір жолы – Deux Montagnes желісі Сен-Лоранды Монреаль қаласының орталығымен тікелей байланыстырды. Муниципалдық аумақта үш станция салынды: Верту (кейін Монпелье деп аталды), Монкланд және Лазард (кейін Валь-Руа, содан кейін Буа-Франк деп аталды) – соңғы станция. 1911 жылы қаланың батысында Буа-Франк алаңы деп аталатын әуежай салынды. Ол Картьевиль әуежайына айналды. 1935 жылы Noorduyn Aviation кішкентай зауытымен әуе қозғалысы индустриясы осы жерге қоныстанды, ал 1942 жылы Vickers компаниясы қосылды, ол кейін Canadair атанды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның өсуі айтарлықтай болды. Он мыңдаған жұмысшылар соғысқа қатысып, алғашқы тұрғын үй маңындағы Норвик ауданы (Noorduyn-Vickers жиырылған түрі) олардың кейбіреулерін бақша қалаларының үлгісінде жақын жерде орналастыру үшін салынды. Соғыстан кейін Сен-Лоран бұрын-соңды болмаған экономикалық және демографиялық өсімді бастан өткерді. Ауыл шаруашылығы біртіндеп жойылып бара жатқанда, Дорвал әуежайының және метрополитен мен Декари тас жолдарының жанындағы кең аумақ өнеркәсіптік дамуға мүмкіндік берді, нәтижесінде Сен-Лоран Монреальдан кейін Квебектегі екінші өнеркәсіптік қалаға айналды. Зауыттармен қатар, тарихи орталықтан солтүстікке және батысқа қарай автомобильге бағытталған жаңа қала маңындағы аудандар дамыды. 1957 жылы қала әкімдігінің жаңа жерге, батысқа қарай қайта салынуы қаланың ауырлық орталығының орын ауысуын көрсетеді. 1968 жылы колледж Сежеп де Сен-Лоран болып өзгерді. Екі жылдан кейін ағылшын тілді мемлекеттік колледж ашылды: Ваниер колледжі. Бунгалолардан басқа, 1960 және 1970 жылдары қаланың шетінде үлкен модернистік тұрғын үйлер салынды. 1959 жылдың соңында Сен-Лоранда трамвайлар тоқтатылды және олардың орнына автобустар келді. 1984 жылдың 9 қаңтарында метро оларды Du Collège станциясының ашылуымен алмастырды. 1986 жылдың соңында екінші станция – Côte Vertu ашылды. Содан кейін тағы екеуі жоспарланған, бірақ 1990 жылдардағы бюджеттік шектеулерге байланысты олар іске аспады. 20 ғасырдың соңғы онжылдығында қала құрылысы жаңа урбанизмге сүйенген жобалармен жалғасты, олар жасыл кеңістіктер мен су объектілеріне басымдық берді. 1992 жылы жоғары технологиялық компанияларды тарту мақсатында Монреаль технопаркі ашылды. Бүгінде Технопарк Канаданың алғашқы ғылыми паркі болып табылады. Оны Монреаль қаласы басқарады және аэронавтика, биология, фармацевтика және технология салаларындағы жүзден астам компанияны біріктіреді. 1988 жылдың наурыз айында қала әкімдігі үлкен тұрғын үй құрылысы жобасын бастады: Жаңа Сен-Лоран. Сол жылы Bombardier тобы өзінің меншігіндегі Картьевиль әуежайын жабуды пайдаланып, оны тұрғын үй аумағына айналдыруды ұсынды. 1993 жылдың 6 тамызында Буа-Франк ауданында құрылыс ресми түрде басталды, бірақ сату күтілгеннен баяу болғандықтан, 2002 жылдың маусым айында сатылмаған жерге гольф алаңы салынды. Гольф алаңы 2011 жылдың қарашасында жабылды және құрылыс қайта басталды.

Сен-Лоран ауданы

Сен-Лоран қаласы немесе Виль Сен-Лоран 2002 жылдың 1 қаңтарында Квебек партиясы үкіметінің шешімімен Монреаль қаласына біріктірілді. 2004 жылдың 20 маусымында Сен-Лоранды жеке қала ретінде қайта құру мәселесі бойынша өткен референдумда бөлінуді жақтағандар жеңіліске ұшырады. Дауыс бергендердің 75% Сен-Лоранды бөліп шығаруды қолдағанмен, бұл жалпы дауыс беруге құқылы халықтың 28,5% құрады, ал провинция белгілеген талап бойынша кемінде 35% болуы керек еді. 2023 жылы Reseau Express Metropolitan желісінің құрылысы аясында ауданға бес жеңіл рельстік станция салынады, олардың үшеуі қазіргі қолданыстағы қала маңы пойыздары станцияларының орнын басады.

География

Сен-Лоран – Монреальдің аралдың солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан сыртқы аудандарының бірі. Ол батысында Пьерфонд-Роксборо, солтүстігінде және шығысында Ахунтсик-Картьевиль, ал оңтүстігінде Коте-де-Нейж және Маунт-Рояль қаласымен шектеседі. Сен-Лоранда Бои-де-Лиесес табиғи паркі сияқты көптеген саябақтар бар. Белгілі аудандарға Bois Franc, Vieux Saint Laurent және Norgate кіреді.

Экономика

Сен-Лоран – Монреаль қаласының орталық аймағынан кейін екінші ірі жұмыспен қамту орталығы болып табылады. Air Canada Centre, сондай-ақ француз тілінде "La Rondelle" ("The Puck") деп аталатын, Air Canada бас кеңсесі, Монреаль Пьер Эллиотт Трюдо халықаралық әуежайының аумағында және Сен-Лоран қаласында орналасқан. 1990 жылы әуе компаниясы шығындарды азайту мақсатында бас кеңсесін Монреаль қаласының орталығынан әуежайға көшіру туралы хабарлады. Бұдан өзге, Air Transat бас кеңсесі және Air Canada Jazz өңірлік кеңсесі де Сен-Лоран қаласында және Трюдо әуежайының аумағында орналасқан. Jetsgo таратылғанға дейін бас кеңсесі Сен-Лоранда болған. Bombardier Aerospace компаниясының Сен-Лоранда амфибиялық ұшақтар бөлімшесі бар. Норгейт сауда орталығы (сауда галереясы) – Канададағы ең көне сауда орталығы. Ол 1949 жылы Сен-Лоранда салынды, қазірге дейін жұмыс істеп келеді және 2010 жылдары жаңартылды. 1974 жылдан 1979 жылға дейін General Motors Diesel Division автобустары Сен-Лорандағы зауытта құрастырылды. Decarie Hot Dog (; 1969 жылы құрылған) – Сен-Лоранда орналасқан дәстүрлі, қарапайым тамақхана.

Федералды

Федералды деңгейде, бүкіл аудан Сен-Лоран федералды сайлау округімен толық сәйкес келеді.

Инфрақұрылым

Сен-Лоранда үш өрт сөндіру станциясы және екі полиция бөлімі, бір қалалық сот ғимараты, екі кітапхана, бұрынғы қалалық әкімдік (қазіргі аудандық әкімдік) бар. Екі жабық хоккей аренасы бар: муниципалды Раймонд Бурк аренасы, бұл арена бұрынғы НХЛ ойыншысы және Хоккей даңқ залының мүшесі Раймонд Бурк есімімен аталады, сондай-ақ көп мақсатты спорт кешені бар. Бұған қоса, Bonaventure's Arena коммерциялық аренасында жалдауға қолжетімді хоккей алаңдары бар.

Көлік

Сен-Лоран қаласын екі метро станциясы – Du Collège және Côte Vertu қызмет көрсетеді, соңғысы ірі автобус терминалы болып табылады. Метроның Orange желісін Bois Franc REM станциясына дейін, Poirier станциясымен қоса ұзарту жоспарлануда. Сен-Лоранда Réseau express métropolitain желісінің үш жеңіл метро станциясы орналасқан: Bois Franc, Du Ruisseau және Montpellier. Автожолдарға Автожол 15 (Décarie шоссесі), Автожол 40 (Транс-Канада), Автожол 520 және Автожол 13, сондай-ақ қосалқы автожол (117-жол) жатады. Бұған қоса, ірі қалалық бульварлар бар (Марсель Лорин бульвары, Анри Бурасса бульвары, Кавендиш бульвары, Côte Vertu бульвары, Décarie бульвары, Thimens бульвары). Бұрынғы Cartierville әуежайы енді жоқ, оның орнына Bois Franc деп аталатын тұрғын үй ауданы салынған. Трюдо халықаралық әуежайының бір бөлігі де Сен-Лоран аумағында орналасқан.

Білім

Сен-Лоран аумағында екі CÉGEP бар, біреуі ағылшын тілінде (Vanier College), екіншісі француз тілінде (Cégep de Saint Laurent). Сен-Лоран өнер мұражайы Cégep de Saint Laurent кампусында, жабық хоккей алаңымен бірге орналасқан. Бұрын кампуста боулинг ойнайтын орын да болған. Маргарита Буржуа мектеп комиссиясы (CSMB) франкофондық мемлекеттік мектептерді басқарады.

Мамандандырылған

Сент-Лоран ересектер білім орталығы
Трансканада жүргізу мектебі Сент-Лоран курстары 1, 2, 3, 5 санаттары. 25 жылдан бері Декари бульвары бойынша автокөліктер, автобустар және ауыр жүк көліктеріне арналған.

Қоғамдық кітапханалар

Монреаль қалалық кітапханалар желісі Сен-Лорандағы Vieux Saint Laurent бөлімшесі және Du Boisé бөлімшесін басқарады.