Кіріспе

1986–1990 АҚШ армиясы бағдарламасы

Advanced Combat Rifle (ACR) – 1986 жылы басталган, АҚШ армиясының M16 шабуыл мылтығын жаңару мақсатындағы бағдарламасы. Ұрыс жағдайында M16 мылтығымен қаруланған орташа әскер 45 метр қашықтықта нысананы атуға шамасы жетеді, бірақ 220 метрде нысанаға тигізу мүмкіндігі он атудың біреуіне дейін төмендейді. Осы себепті, 1980-жылдардың аяғында ACR бағдарламасы қарудың тигізу мүмкіндігін екі есе арттыру үшін қолға алынды. ACR бағдарламасына дейін, Арнайы мақсаттағы жеке қару сияқты бұрынғы бағдарламалар да жүзеге асырылған. Бағдарлама шамамен 300 миллион АҚШ доллары жұмсалып, 1990 жылы аяқталды.

I және II кезең

Бағдарламаның І кезеңі 1986 жылдың ақпан айында алты компаниямен дамыту шарты жасалған кезде басталды: AAI Corporation, Ares Incorporated, Colt's Manufacturing Company, Heckler & Koch (H&K), McDonnell Douglas Helicopter Systems (MDHS) және Steyr Mannlicher. Екінші кезең басталғанға дейін тізімнен екі қару алынып тасталды. Компаниялар шағымдану рәсімін бастады және ақырында қайта жаңартылды, бірақ ACR бағдарламасы аяқталғанға дейін сынақтарды көруге үлкермеді. Юджин Стоунердің Ares Incorporated компаниясы 5 мм-лік іздеу оғын қолданған Advanced Individual Weapon System (AIWS) жүйесін ұсынды, бірақ ағымдағы мәселелерге байланысты одан бас тартуға мәжбүр болды. AIWS Steyr ұсынған нұсқамен бірнеше ерекшеліктерді бөлісті, атап айтқанда "көтерілетін патрон ұясы" механизмі және "телескоптық" патрон. McDonnell Douglas Helicopter Systems, бұрын Hughes Helicopters деп аталған, пластик қаптамалы патронды қолданатын өзінің дизайнын ұсынуды жоспарлады, оны қорап тәрізді пішініне байланысты "чиклет" деп атады. Олардың алғашқы зарядтары дуплекстік немесе триплекстік зарядтарды пайдаланды, бірақ кері соққысы тым күшті болғандықтан, олар флешеткалармен ауыстырылды – алдымен бір патронға бесеу, кейіннен үшеуден.

ІІІ кезең

III кезең 1989 жылдың тамызында басталды, AAI, Colt, HK және Steyr компаниялары қару-жарақ сынақтарына қатысты.

ААИ

AAI корпорациясы өздерінің ұзақ тарихы бар эксперименталды флешетті мылтықтарының ең соңғы нұсқасын ұсынды. Олардың ұсынысы стандартты 5.56×45 мм НАТО патрон корпусын пайдаланып, 1.6×41.27 мм флешеттаны 1402 м/с жылдамдықпен 0,66 грамм салмақта атып шығарды. Олардың бұрынғы әрекеттеріне қатысты ең ірі шағымдардың бірі – қатты ұшқынды жарылыс еді, саботаждық оқтарда осы мәселені болдырмау қиын. Соның салдарынан, AAI жарық шығаруды және дыбысты басу құрылғысын қосты, ол тұмсықтың жарылысын M16A2 мылтығынан аздап ғана үнсіз етті. Стандартты 5.56×45 мм патрон корпусы қолданылғанымен, газ жүйесінің құрылысынан туындаған себепті, мылтықты стандартты оқ-дәрілермен ату қауіпсіз болмады. Арнайы дүңгіршек солдаттардың стандартты 5.56×45 мм НАТО оқ-дәрілерін дүңгіршекке салуына жол бермеу үшін қолданылды, бірақ оқтарды қолмен патрон ұясына салу мүмкін еді. Қару үш оқтың тізбегімен ғана атылатын, флешеттаны пайдаланудың басты себебі – кері соққының аздығы болғанымен қатар. Бұл ерекше үлгі олардың бұрынғы модельдерінен қарапайым болды, олар жылдам ату үшін флешеттік оқ-дәрілер мен ұзақ қашықтықта жартылай автоматты ату үшін стандартты 5.56 НАТО оқтары арасында ауыса алатын еді.

Қалғандары

Heckler & Koch G11 сериясы қабықсыз оқ-дәрілерді қолданды, онда жанар май оқ өзіне қалыптастырылған, бұл оқты кішірейтіп, әлдеқайда жеңілдетті. ACR сынақтарында қолданылған жаңа K2 нұсқасы, 45 оқтың бір ұзын шоғын барелінің үстінде орналастырды, нәтижесінде ерекше және сәл бұрышты сыртқы түрі пайда болды.

Штейн

Соңғы ұсынылған қару Steyr ACR, тағы бір флешетка атып шығаратын қару болды. Steyr, AAI-дан оқтың құрылымымен ерекшеленді, салмақты азайту үшін пластик корпусын пайдаланды. Оқ ату механизмі осының салдарынан өте күрделі болды, тек доңғалақты емес, бүкіл патрондық ұяны жылжытты. Оқ атылғанда, патрондық ұя төменге жылды, ал арт жағынан жаңа оқ салынып, пайдаланылған гильза патрондық ұядан алға қарай итеріліп, пистолет тұтқасының артындағы шығару тесігінен сыртқа шығарылды. Содан кейін патрондық ұя серіппе арқылы ату позициясына қайта оралды, онда ол бекітілген патрондық блогының алдында бекітілді. Оқ атылғанда, сабот флешеткамен бірге стволдан төмен жылды және тез арада шығысқа жеткенде "айрылды". Бұл жағдайда саботтар басқа әскерлерге тиіп немесе жатып ату кезінде жерге секіріп қауіп тудыратыны анықталды. AAI қаруы сияқты, Steyr да үш оқтың тізбегімен атылатын болды.

Ұяшық

ACR-дің ең дәстүрлі прототиптерінің бірі Colt ACR болды, ол қолданыстағы M16A2-нің күрт өзгертілген нұсқасы еді. Өзгерістерге жаңа оптикалық нысана алу жүйесі, автоматты атыс кезіндегі кері соққыны жұмсарту үшін гидравликалық буфер және M16 карабин нұсқаларында қолданылғанға ұқсас жиырылатын артқы бөлік кірді. Басты дизайндық өзгеріс – "қос оқты патрондар", яғни ішінде екі кішкентай оқ бар бір патрон. Olin Corporation сынақтар үшін үш түрлі патрондар жасады: біріншісі – ұзын мойынды корпуста екі вольфрамнан жасалған снаряд, екіншісі – екі вольфрам снаряды бар стандартты ұзындықтағы корпус, ал үшіншісі – екі снарядтан, біреуінен, екіншісінен тұратын стандартты ұзындықтағы корпус. Соңғысы ACR сынақтарына ұсынылу үшін таңдалды. Қос оқты патронның негізгі идеясы – атылған снарядтар санын арттыру, бұл майдан даласындағы жарақаттану деңгейін анықтайтын басты фактор. Дегенмен, бұл дәлдікті күрт төмендетті, сондықтан қолданушы алыс қашықтыққа оқу үшін дәстүрлі оқ-дәрілерді де алып жүруге мәжбүр болды.

Нәтиже

Барлық жобалар жақсы жұмыс істесе де, ешқайсысы бағдарлама талап еткен M16A2-ге қарағанда 100% жақсартуға жете алмады, тіпті оған жақындауға да мүмкіндік болмады. 1986/87 жылдары АҚШ Әскерінің жаяу әскер мектебі, мылтық қару ретінде өзінің максималды деңгейіне жеткенін және жағдайды жақсартудың жалғыз жолы – жарылатын снарядтарды пайдалану екенін мәлімдеген есеп жариялады. Осының нәтижесінде 1990 жылдың сәуірінде ACR бағдарламасы тоқтатылды және Objective Individual Combat Weapon бағдарламасына жол ашылды. Бағдарламаның жалпы құны шамамен 300 миллион АҚШ долларын құрады.