Кіріспе

Quilalí – Никарагуаның Nueva Segovia департаментіндегі қала және муниципалитет.

Қоғамдық ахуал

Никарагуаның биік таулы аймағында орналасқан Килали – Ньюэва-Сеговия департаментінің ірі, шалғайдағы орталығы. Манагуадан 264 км солтүстікке, ал департамент орталығы Окотальдан 80 км шығысқа қарай орналасқан. Қаланың халқы 13 000-нан астам, ал муниципалитетте барлығы 30 600-ге жуық адам тұрады. Килали 17 бариодан тұрады, олар орталық саябақ төңірегінде тас төселген көшелермен құрылған, сондай-ақ 54 ауылдық қауымдастық бар. Килали тұрғындары негізінен дәнді дақылдар (жүгері мен бұршақ) өндіріп, кофе шаруашылығымен айналысады. Жерінің байлығына қарамастан, Килали халқы кедейлікте өмір сүреді. Жұмыссыздық пен толық емес жұмыспен қамту жоғары деңгейде, және әлемдік экономиканың төмендеуі салдарынан бұл көрсеткіштер одан әрі өсуде. Көптеген адамдар басқалардың үйінде күніне бір долларға жұмыс істейді, себебі басқа отбасылар оларға одан көп төлей алмайды. Мемлекеттік қызметкерлердің тіпті жалақысы да айлар бойы төленбейді, себебі үкіметте төлеуге қаражат жоқ. Бұл жерде тауарлардың бағасы елдің басқа аймақтарына қарағанда жоғары. Қала таулар мен өзендердің қиын-қыстау жер бедері арқасында экономикалық жағынан дамыған көршілерінен оқшауланған. Жаңбыр маусымында өзендер тасып, жолдарды жауып тастайды, бұл тауарларды қалаға тасымалдауды қымбатқа айналдырады. Отбасылардың мүшелері көбінесе көп болады. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, халықтың шамамен 20 пайызы бала тудыру жасындағы әйелдерді құрайды. Бұл, басқа факторлармен қатар, жұмыс орындарының жетіспеуі және мәдени ерекшеліктерге сай отбасылық жоспарлау әдістерінің болмауы салдарынан көптеген отбасыда 5-тен астам бала болады, ал олардың арасында жұмыс істейтін тек бір ғана адам болады. Ахуалдың қиындығынан көптеген балалар отбасына көмектесу үшін мектепті ерте тастап, кез келген жұмыс іздейді. Бірақ Килалидегі барлық отбасылар да қиын жағдайда емес. Ұлттық үкіметтік партия, яғни Сандинистерге жататын адамдардың жұмысқа орналасу мүмкіндігі жоғары. Бұл маңызды, себебі Килалидегі жергілікті билік партиясы – Конституциялық Либералдық партия (Никарагуа). Яғни, жергілікті билік бір саяси партияға, ал ұлттық билік екінші партияға жұмыс орындарын ұсынады. Сондықтан Килали – Сандинистердің жергілікті саясатты бақыламайтын сирек қалалардың бірі. Мұның себебі – Килали тұрғындарының көпшілігі Сандино мен оның әскерлерінің 1930 жылдардағы қатыгездіктерін есінде сақтайды.

Фестивальдар

Килали барлық никарагуалық мерекелерді, сондай-ақ Килалиге тән ерекше шараларды тойлайды. Никарагуаның басқа қалалары сияқты, Килалиде де 19 наурызда өздерінің қасиетті қамқоршысы – Әулие Жозефті тойлайды. 19 наурызға дейінгі апта бойы және одан кейінгі демалыс күндері қала тұрғындары Килали аудандарына қажылыққа шығып, дәстүрлі ат шеруін (hípica) өткізеді. Әдетте, ат шеруі 19 наурыздан кейінгі жексенбіде өтеді. 19 наурызға таяу күндері Килали жәрмеңкесінде бұқа сақиналары, аттракциондар мен уақытша дәмханаларды кездестіруге болады. Тағы бір Килали мерекесі муниципалитеттегі ең ірі ауылдық қауымдастық – Сан-Бартолода өтеді. Сан-Бартоло жыл сайын жүгері фестивалін өткізеді, онда жүгерінен жасалған барлық тағамдар – тамале, пудингтер және әрине, жүгері спирті тойланады. Бұл тағамдардың барлығын жергілікті аспазшылар сатады және оларды екі немесе одан көп судья (оның ішінде мен, Бейбітшілік корпусының еріктісі) бағалайды. Алкогольді әдетте барлық еркектер талқылайды. Фестивальде сондай-ақ жергілікті орта мектеп оқушылары дайындаған шерулер, футбол турнирі және бітірушілерге көмек көрсету мақсатындағы би өтеді.

Спорт

Бейсбол да кеңінен танымал, әсіресе Килали қалалық чемпионат кезінде.