Кіріспе

Ирандық актер Мұхаммед Әли Фәрдин (محمدعلی فردین, 4 ақпан 1931 – 6 сәуір 2000) – көрнекті ирандық актер, кинорежиссер және еркін күреспен айналысушы, әлем чемпионаттарында күміс жүлдегер. [1] Ол кінодағы мансабын 1950 жылдардың соңында бастады және 1960 жылдардан бастап екі онжылдық бойы иран киносының аса танымал жұлдызы болды. Ол парсы фильмдерінде ерлік пен қайсарлықты бейнелеген рөлдерімен әйгілі болды. Заманының сөзсіз кассалық чемпионы Фәрдин 25 жылдық мансабында миллиондаған көрерменді баурап алды. 1961-1976 жылдар аралығында иран киносының ең танымал фильмдерінде түсті. Ол күреспен де шұғылданды және 1954 жылғы әлем чемпионатында күміс медаль жеңіп алды. Алғашқы кәсіби түсіріліміне Исмаил Кушан шақыруымен "Чешме Әб-Хайят" (1959) фильміндегі рөлмен қадам басты. "Солтән Ғалба", "Адамдар аллеясы", "Ганж е Қарун", "Түн ортасындағы айқай", "Мистер 20-шы ғасыр", "Үлкен ағаштың құпиясы", "Күту жағажайы", "Баба Шамал", "Хашм кездесуі", "Крукс" (фильм), "Әйюб", "Барзахи", "Hell + Me" және "Джабар капрал қашып кетеді" – оның ең танымал фильмдерінің кейбірі. Фәрдиннің актер ретіндегі танымалдығының басты себебі – оның фильмдердегі сомдаған кейіпкерлері.

Ерте өмір

Фардин Тегеранның оңтүстігіндегі кедей ауданда туып өскен. Ол үш баланың ағасы еді. Орта мектепті бітіргеннен кейін Фардин Әуе күштеріне қабылданып, жиырма жасында еркін күреспен айналысты; 1954 жылғы Әлем чемпионатына күміс жүлде алды және 1957 жылы төртінші орынға ие болды. (1972) Вахида Рехман, Санджив Капур, Симин Гаффари және Азармен бірге түсірілді. Фильмді Тапи Чанакья режиссерлік еткен. Оның дауысын фильмде Сатьен Каппу дубляждаған.

Революциядан кейінгі шектеулер

Фардин революциядан кейінгі кезеңнің көбісінде жұмыс істеуге тыйым салынды. Ол 1982 жылы шыққан "Барзахи ха" ("The Imperilled") атты бір ғана фильмде ойнай алды, бұл фильм оның өмір бойына жұмыс істеуге тыйым салуына себеп болды. "The Imperilled" фильмінің режиссері Ирадж Гадери болды, ал басты рөлдерде революцияға дейінгі төрт белгілі актер ойнады. Шетелдік басқыншылыққа қарсы тұру туралы патриоттық әңгімесі бар бұл фильм Фардин, Малек Мотией, Гадери және Рад үшін революциядан кейінгі жағдайда актерлік мансабын қайта жаңарту мүмкіндігі болды. Фильм сәтті болды және кинотеатрларда көрсетілген қысқа мерзімінде барлық уақыттағы ең табысты ирандық фильмге айналды. Бірақ көп ұзамай оған тыйым салынды, нәтижесінде төрт актерге де жұмыс істеуге тыйым салынды. Фильмнің сценарийін революцияға дейінгі кезеңде танымал жазушы және режиссер Саид Моталеби жазды. Ол фильмнің және актерлердің тыйым салынғандығы туралы көп рет айтқан адамдардың бірі. Фильмнің табысы қалай апатқа ұласқандығы туралы Моталеби былай дейді: Бір күні жұма Мұхсен Махмалбаф бірнеше адамды жинап, Тегеран университетінің жанындағы Революция алаңындағы театрдың алдында қол жинауға кірісті, олар шиыршыққа жазылған петицияға қол қойды, онда "Біз революция жасадық, ал осы актерлер заңбұзушылар" делінген. Олар: "Театрлар толған, ал жұма намазына ешкім келмейді" деді. Сөйтіп олар менің фильмімді тоқтатты. Содан кейін біздің фильм туралы бір сұрақ қоюға кезекте тұрған тілші сол кездегі премьер-министрге (Мир Хосейн Мусави) барып: "Кинотеатрларда көрсетіліп жатқан фильмнің авторы майданға барған жауынгерлердің мәселелі екенін жеткізгісі келеді" деді. Премьер-министр: "Бұл - ескі интеллигенцияның қалдықтары, олар көп ұзамай тарих қоқысқа тасталады" деп жауап берді. Малек Мотией жұмыссыз қалды және гаражын кондитерлік дүкенге айналдырды. Гадери кеңсесіне күріш қаптарын салып, күріш сатушы болды. Фардин де кондитерлік дүкен ашты, мен оны көруге барғанда, ол мені көргенде ұялмасын деп, сыртта тұрып, клиенттер келмейінше күтетінмін. Бұлардың бәрі мен ешқашан кешірмейтін ақылға сыймас әрекеттердің нәтижесінде болды.

Өлім

Фарддин 2000 жылғы 6 сәуірде 69 жасында жүрек тоқтауынан қайтыс болды. Оның өлімі туралы хабарды 1979 жылғы революциядан кейін оның актерлік өнерін жақтырмаған және фильмдеріне тыйым салған ислами үкімет бағынышты мемлекеттік радио мен теледидар көп жағдайда назарға алмады. Ол Тегерандағы Бехешт-э-Захра зиратында жерленді. Оның жаназасына 20 000-нан астам адам қатысты.