Кіріспе

Американдық балет бишісі және хореограф

Роберт Джоффри (24 желтоқсан 1930 жыл - 25 наурыз 1988 жыл) – американдық биші, педагог, продюсер, хореограф және «Жоффри балетінің» құрылтайшысы, өте қиялдағыш заманауи балеттерімен әйгілі болған. Ол Вашингтон штатының Сиэтл қаласында Ауғанстаннан шыққан паштун әкесі мен Италиядан келген анасының отбасында дүниеге келген.

Өмір және жұмыс

Джоффри өзінің би жаттығуларын тоғыз жасында Сиэтлде, мұғалім Мэри Энн Уэллспен астманы емдеу үшін бастады. Кейін Нью-Йоркте балет және заманауи биді оқыды, ал 1949 жылы француз хореографы Роланд Пети мен оның Балет де л'Опера Националь де Пари балетімен дебют жасады. 1950-1955 жылдары ол Нью-Йорк сахналық өнер орта мектебінде сабақ берді, онда ол өзінің алғашқы балеттерін қойды. 1953 жылы Нью-Йоркте Джоффри балет мектебін құрды, ол Чикагодағы Джоффри би академиясынан бөлек ұйым ретінде сақталды, бұл Джоффри балет компаниясының ресми мектебі. Қазіргі заманғы би мен балетті бірдей зерттеген алғашқы хореографтардың бірі ретінде, оның хореографиясы қазіргі заманғы би мен балеттің бүгінгі күнде кең таралған қоспасын жасауға бастады. Оның хореографиясы классикалық балеттің нақты аяқ қозғалыстарын, дәлдігі мен әдемілігін заманауи бидің едендегі қимылдарымен, дене шеберлігімен және терең сезімдерімен үйлестіреді. 1954 жылы ол өзінің жеке компаниясын құрды, ол Le bal masqué (Маскалы бал, 1954; француз композиторы Франсис Пуленктің музыкасы) және Pierrot Lunaire (1955; австриялық композитор Арнольд Шенбергтің музыкасы) қойылымдарын ұсынды. Джоффридің басқа да туындыларына Гамелан (1962) және Астарта (1967) кіреді, ол арнайы жарық және кино эффекттерімен рок музыкасына қойылған. Pas de deux-де көрермендер қатарындағы бір ер адам орынды тастап, "татуировкаланған махаббат құдайымен" эротикалық би үшін сахнаға шығады. 1958 жылы ол Роберт Курканың "Жақсы солдат Швейк" операсының әлемдік премьерасын Нью-Йорк опера театры үшін Линкольн орталығында хореографиялық тұрғыдан безендірді. Роберт Джоффри балеті 1966 жылы Нью-Йорк Сити Центрінде орналасып, Нью-Йорк Сити Балетінің орнын басып, атын Сити Центр Джоффри Балеті деп өзгертті. 1982 жылы ол негізгі қызметін Лос-Анджелеске, ал 1995 жылы Чикагоға көшірді. Эксперименталды репертуарымен танымал болған компания көшкеннен кейін Чикагоның Джоффри балеті деп аталды, бірақ кейіннен қарапайым Джоффри балеті деп атала бастады. Джоффридің туындыларынан басқа, репертуарында оның ұзақ жылдар бойы режиссері, романтикалық серіктесі және кейіннен 2008 жылы қайтыс болғанға дейін көркемдік директоры болған Джеральд Арпиноның көптеген туындылары, сондай-ақ Джоффри тапсырыс берген жаңа хореографтардың балеттері мен Джордж Баланчин, Альвин Эйли және Твила Тарп сияқты белгілі хореографтардың туындылары бар. Ол динамикалық және әртүрлі репертуар жасаумен мақтанды, Тарп және Эйли сияқты заманауи би хореографтарын алғаш рет балет аудиториясына әкелді, классикалық Балеттер балеттерін қайта қойды, ал Джоффри балеті – даниялық хореограф Август Борнвиллдің туындыларын орындаған алғашқы американдық компания болды. Роберт Джоффри балет топтарындағы көптеген бишілер рөлдердің деңгейін білетін дәстүрлі рейтингтік жүйеден де бас тартты. Оның орнына ол басты рөлдерді оңай алмастыра алатын, бірлік сезімін күшейтетін ансамбль тобын таңдады. 1988 жылдың 25 наурызында 57 жасында қайтыс болды. Ол Қасиетті Иоанн соборында жерленген. Компаниясының беделін сақтау үшін, алғашқы некрологтарда өлім себебі орган жетіспеушілігі деп көрсетілді. Джоффри 2000 жылы Ұлттық би мұражайының Корнелиус Вандербильт Уитни мырза мен ханымның атақ-даңқ залына енгізілді.