Кіріспе
Венгрияның орталық банкі Венгрияның Ұлттық банкі (Magyar Nemzeti Bank, MNB) Венгрияның орталық банкі болып табылады және ол Еуропалық орталық банктер жүйесінің (ЕЦБ) бөлігі болып табылады. Ол 1924 жылы Аустрия-Мажарстан банкінің жалғастырушысы ретінде, Ұлттар Лигасының Экономикалық және Қаржы ұйымы Мажарстанға берген экономикалық көмек аясында құрылды. Банк өзін ағылшын тіліндегі хабарламаларында Magyar Nemzeti Bank деп атайды және кейде бұл атауды Венгрияның орталық банкі деген сөзбен анықтайды. Банк өзін ағылшын тілінде Венгрия Ұлттық Банкі деп атамайды. Венгрия Ұлттық Банкі халықаралық қатынастарға және халықаралық экономикалық институттар мен қаржы ұйымдарының (ЕО, ХВҚ, ЭЫДҰ, ХҚБ) кәсіби форумдарына қатысуға ерекше мән береді. Оның басты мақсаты - баға тұрақтылығы, бірақ ол ұлттық валютаны, Венгрия форинтін шығару, айналыстағы ақшаны бақылау, Орталық банктің базалық бағамын белгілеу, ресми валюталық бағамдарды жариялау және валюталық резервтер мен алтынды басқару үшін валюталық бағамдарға әсер ету үшін жауапты.
The Hungarian National Bank (Magyar Nemzeti Bank, MNB) is the central bank of Hungary and as such part of the European System of Central Banks (ESCB). It was established in 1924 as a successor entity of the Austro Hungarian Bank, under the economic assistance provided to Hungary by the Economic and Financial Organization of the League of Nations. The bank calls itself the Magyar Nemzeti Bank in its English communications and occasionally clarifies that name with the expression the central bank of Hungary. The bank doesn't call itself the Hungarian National Bank in English. The Hungarian National Bank lays special emphasis on its international relations and on participation in the professional forums of international economic institutions and financial organisations (EU, IMF, OECD, BIS). Its principal aim is price stability, but it is also responsible for issuing the national currency, the Hungarian forint, controlling the money in circulation, setting the Central Bank base rate, publishing official exchange rates, and managing the foreign exchange reserves and gold to influence exchange rates.
Өмірбаян
1848 жылғы Венгрия революциясы кезінде қысқа уақытқа революциялық үкімет орталық банк ретінде жақында құрылған Венгрияның Пешт коммерциялық банкін қолданды. Бұрынғы Австрия Ұлттық Банкінің монархияның жаңа саяси құрылымына бейімделуі 1878 жылы ғана аяқталды, ол өзінің атауы Аустро-Венгрия банкіне өзгертілді. Соңғысына генерал-губернатор төрағалық ететін жалпы жиналыс (Generalversammlung) және басқарушы кеңес (Generalrat) арқылы бірыңғай басқару берілді, бірақ Вена мен Будапештте екі бөлек атқарушы топтар (Direktionen) және бас кеңселер (Hauptanstalten) бар қос операциялық құрылым. Банктің басқарушысын Австрия мен Венгрияның қаржы министрлері бірлесіп тағайындады, ал банк Габсбург монархиясының екі бөлігінде де тең негізде жаңа филиалдар ашуға міндеттенді. Венгриялық ұлтшылдар бұл келісімдерге қанағаттанбай, бөлек Венгрияның орталық банкін қолдады, бірақ олардың күш-жігері бірлескен монархияның соңына дейін сәтсіз болды. 1905 жылы Аустрия-Мажарстан банкінің Будапешттегі жаңа бас кеңсесі ашылды. Мұны архитектор Игнац Альпар жобалаған, мүсіншілері - Йозеф Рона мен Сеньей Кароли. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірден басталған қақтығыстан кейін, венгр билігі 1918 жылы Корольдік венгрлік мемлекеттік банкноталар шығару институтын (Магяр Киралы Аллами Жегиинтезе) құрды, ол жаңа тәуелсіз елдің валютасы ретінде австро-венгрлік кронаның орнын толтыру үшін венгрлік короналарды шығарды. 1927 жылы Ұлттық банк венгрлік пенгенді коронаның орнына енгізді. 1930 жылы Венгрия Ұлттық Банкі Халықаралық есеп айырысулар банкіне құрылтайшы акционер болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін бірден МНБ пенгенің құнын ұстай алмады, ол 1945-1946 жылдары әлемдегі ең нашар гиперинфляция кезеңін бастан кешірді. MNB жаңа валютаны - Венгрия форинтін енгізді. MNB 1947 жылдың соңында мемлекет меншігіне берілді. Бұл жүйе бойынша МНБ Венгрия мемлекетінен тәуелсіз емес және коммерциялық банктік қызметпен айналысады. Венгрия 2010 жылы еврозонаға кіруі тиіс еді, бұл МНБ-ның ақша-кредит саясатына бақылаудан айырылуына әкеліп соқтырады, бірақ орталық банк басшылары бұл жоспарды сындап, фискалдық үнемдеу талаптары өсуді баяулатады деп мәлімдеді. 2011 жылдың желтоқсанында үш ірі кредиттік рейтингтік агенттіктердің екеуі Венгрияның ұзақ мерзімді валюталық борышын "жөн" мәртебесіне түсірді, бұл Венгрия Конституциясына енгізілген өзгерістерге байланысты болды, бұл орталық банктің тәуелсіздігіне күмән тудырды. 2016 жылдың 20 мамырында Fitch Ratings рейтингтік агенттіктері Венгрияның тиісті борыштық мәртебесін BBB-ке (инвестициялық сыныпқа) көтерді, бұл рейтингке тұрақты перспектива берді. Бұл жоғарылауды негізінен басқа факторлармен қатар ағымдағы шоттың жоғары артықшылығы, Еуропалық Одақтың (ЕО) жоғары қаржы ағыны, банктердің сыртқы қарызын азайтуы, орталық банктің өзін-өзі қаржыландыру бағдарламасы және шетелдік валютадағы ипотекалық несиелерді конвертациялау Венгрияның сыртқы борышын және қаржылық осаллығын азайтуы қозғады.
Hungary was supposed to join the eurozone in 2010, which would have resulted in the MNB losing control of monetary policy, but central bank leaders criticized this plan, saying that the fiscal austerity requirements would slow growth. In December 2011 two of the three major credit rating agencies downgraded Hungarian long term currency debt to "junk status", due in part to changes to the Constitution of Hungary, creating doubts about the independence of the central bank. On 20 May 2016, Fitch Ratings upgraded Hungary's corresponding debt status to BBB− (which is investment grade), assigning a stable outlook to the rating. The upgrade was mainly motivated by, among other factors, high current account surpluses, high European Union (EU) fund inflows, banks' external deleveraging, the central bank's self financing programme and foreign currency mortgage conversion reducing Hungary's external debt and financial vulnerability.
Операциялар
Венгрия Ұлттық Банкінің губернаторы Премьер-Министрдің ұсынысы бойынша Венгрия Президентімен алты жылға тағайындалады. Венгрия Ұлттық Банкінің ең маңызды шешім қабылдау органы - Валюталық кеңес. Оның ғимараты Бодапешттің ішкі қаласындағы Бостандық алаңында, АҚШ елшілігінің ғимаратының жанында орналасқан. MNB инфляция деңгейін орташа мерзімде 3% шамасында ұстап отыр. Бұл Еуропадағы баға тұрақтылығы үшін жалпы қабылданған инфляция деңгейінен біршама жоғары және ол Венгрияның Еуропаның қалған бөлігін "бағамен ұстап тұруын" қамтамасыз ету үшін қолданылады. Венгрияның Орталық банк туралы заңында былай делінген: "MNB-ның басты мақсаты баға тұрақтылығына қол жеткізу және оны сақтау. Өзінің негізгі мақсатына шек келтірмей, МНБ қолдағы ақша-кредит саясаты құралдарын пайдалана отырып, үкіметтің экономикалық саясатын қолдайды". Банкінің бас кеңсесінде және екі аймақтық кеңсесінде ақшасыз немесе зақымдалған валютаны айырбастауға болады.