Оңтүстік Африкадағы валюта бақылауларының тарихы және қаржылық ранд жүйесі
Financial rand
Оңтүстік Африкадағы қаржылық ранд, капитал бақылау жүйесінің бір бөлігі. Қазіргі күйде валюта операцияларын бақылау күшейді, бірақ толық бақылау жойылған жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Оңтүстік Африканың қаржылық раны капитал бақылау жүйесінің ең көзге түсетін бөлігі болды. 1995 жылғы наурыз айында қаржылық ранд жойылғанымен, кейбір капитал бақылаулары күшінде қалды. Бұл капитал бақылаулары жергілікті жерде «валюталық бақылау» деп аталады, бірақ 1995 жылдан бері жүйе бақылаудан – шетелдік валюта операцияларын тіркеу және олар туралы хабарлаудан – капиталды бақылаудан ауысты. Оңтүстік Африкада капитал бақылаулары Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан бері үздіксіз түрде, әртүрлі нысандарда сақталып келеді, сол кезде Ұлыбритания және оның доминиондары стерлинг аймағын құрған болатын. 1960 жылғы Шарпвилл қырғынынан кейін Оңтүстік Африка төлем балансының капитал есебінен шетелдік валютаның айтарлықтай шығынын бастан өткерді және «Блоктаулы ранд» жүйесі деп белгілі капитал бақылауының қосымша деңгейін енгізді. Бұл жүйе негізінен стерлинг аймағындағы басқа елдерге, әсіресе Ұлыбританияға капиталдың ағынын тоқтатуға бағытталған. Блоктаулы ранд жүйесі шамалы дәрежеде 1937 жылы Хьяльмар Шахт басқаруымен Германияда енгізілген Рейхсбанк жүйесіне ұқсас болды, ол «аски» шоттары деп аталды – «Ішкі төлемдерге арналған шетелдік ерекше шоттар» деген сөздің қысқартылған түрі. Басқаша айтқанда, үшінші рейхтің немесе осы жағдайда Оңтүстік Африканың шетелдік валюта резервтеріне талап қоймайтын жабық жүйе құру. 1978 жылғы қарашада Де Кок комиссиясының валюталық бақылау туралы баяндамасында валюталық бақылауды кезең-кезеңімен жеңілдету ұсынылды. Бұл 1979 жылдың басында Блоктаулы рандты Қаржылық рандпен алмастыруға әкелді. Осы саясатқа сәйкес, 1983 жылы Қаржылық ранд та жойылды және резидент емес тұлғалар Оңтүстік Африкадағы инвестицияларының көп бөлігін Коммерциялық ранд арқылы елге қайтара алды. Алайда, бұл жеңілдету ұзаққа соқпады және 1985 жылдың 1 қыркүйегінде Қаржылық ранд жүйесі қайтадан енгізілді. 1984–1985 жылдардағы капиталдың ағыны негізінен апартеид саясатына жауап ретінде экономикалық санкциялардың салдары болды. Сонымен қатар, үкімет валюталық бақылауды қабылдады. Шетелдіктердің Оңтүстік Африкадағы инвестицияларын тек қаржылық рандқа сатуға болады. Қаржылық ранд жүйесі резидент емес тұлғалар үшін рандтың екі айырбас бағамын қарастырды – біреуі ағымдағы шот операциялары үшін, екіншісі капитал шот операциялары үшін. Резидент емес тұлғалардың Оңтүстік Африкада жасаған инвестицияларын тек қаржылық рандқа сатуға болады және қаржылық рандты шетелдік валютаға айырбастауға шектеулер қойылды. Қаржылық рандтың ISO 4217 валюта коды ZAL болды. Қаржылық рандтың 1979 жылғы қаңтардан 1983 жылғы ақпанға дейінгі тарихы бар. 1985 жылғы дағдарыс апартеид үкіметінің сыртқы қарыз бойынша төлемді тоқтатуымен (сол кезде «жабылу» деп аталған) бірге келді.
The South African financial rand was the most visible part of a system of capital controls. Although the financial rand was abolished in March 1995, some capital controls remain in place. These capital controls are locally referred to as "exchange controls", although the system has since 1995 moved towards surveillance — recording and reporting to the authorities of foreign currency transactions — rather than control. Capital controls have been in place in South Africa in various guises on an uninterrupted basis since the outbreak of World War II, when Great Britain and its dominions implemented the Sterling area. Following the 1960 Sharpeville massacre, South Africa experienced significant outflows of foreign exchange on the capital account of the balance of payments and instituted an additional level of capital controls, known as the Blocked Rand system. This had the principal effect of blocking outflows of capital to the other countries in the Sterling Area, notably Britain. To some extent the Blocked Rand system mirrored Germany's Reichsbank system introduced under Hjalmar Schacht in 1937, called "aski" accounts — short for Ausländer Sonderkonten für Inlandszahlungen ("foreigners' special accounts for inland payments"). In other words, creating a closed loop system that did not create a claim on the foreign exchange reserves of the Third Reich, or in this case South Africa. The report of the De Kock Commission on Exchange Controls tabled in November 1978, proposed a gradual easing of exchange controls. This saw the replacement of the Blocked Rand by the Financial Rand in early 1979. In line with this policy, the Financial Rand itself was abolished in 1983 and non residents could repatriate the majority of their South African investments via the Commercial Rand. This easing was, however, short lived and the Financial Rand system was re introduced on 1 September 1985. The outflows during 1984–1985 were largely the result of economic sanctions in response to apartheid. At the same time, the government enacted the exchange controls. Investments in South Africa by foreigners could only be sold for financial rand. The financial rand system provided for two exchange rates for the rand — one for current account transactions and one for capital account transactions for non residents. Investments made in South Africa by non residents could only be sold for financial rand, and limitations were placed on the convertibility of financial rand into foreign currencies. Financial rand had the ISO 4217 currency code ZAL. Financial rand had a previous life, from January 1979 to February 1983. The 1985 crisis coincided with a default (then called a "standstill") on foreign debt by the apartheid government.