Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тимнат немесе Тимнах – Ханаандағы филистин қаласы, Еврей Киелі кітабында Билер кітабының 14-тарауында және Самсонмен байланысты айтылған. Қазіргі археологтар ежелгі орны Сорек аңғарындағы, жазық аллювиалды жазықта орналасқан төбе (tell) екенін анықтады. Бұл төбе Бейт-Шемештің солтүстік-батысында, Израильдегі Тал Шахар мошавының жанында орналасқан. Еврейше Тель-Баташ (תל בטש) немесе Телулиот-Баташи (көпше түрі), ал арабша Тель-Буташи немесе Телеилат-Баташи (көпше түрі) деп аталады. Бұл жерді Яһуда таулы аймағындағы әлі анықталмаған Тимнамен не Эйлатқа жақын Арабадағы оңтүстік Тимна мыс қорыту орнымен шатастыруға болмайды. Тель-Баташ төбесін 19 ғасырда К. Клермон-Ганно тапқан және оны римдік әскери лагерь деп атаған. Кейіннен, 1977–1989 жылдары Амихай Мазар мен Джордж Л. Келм 12 маусымдық қазба жұмыстарын жүргізіп, осы орынды ашты. Келм сол кезде Оңтүстік-Баптист теологиялық семинариясында Киелі кітап негіздері мен археология профессоры болып жұмыс істеген және семинария демеушілік еткен экспедицияға қатысқан. Ал кейбіреулер бұл оқиға арабша Хирбет эт-Тиббане деп аталатын Тимнат қаласында болған болуы мүмкін деп санайды. Ешуа кітабының 15:10-тарауында (ЖД) осы аттас жер Яһуда тайпасының шекарасындағы нүкте ретінде көрсетілген, ал Билер кітабының 14:5-тарауында (ЖД) Тимнаның жүзімдіктері туралы айтылған. Билер кітабының 14:1–20-тарауында (ЖД) Самсон әйел табу үшін Тимнаға барады. Жолда ол арыстанды өлтірген. Самсон Тимнадан "филистин қызына" үйленді және Тимна халқына жұмбақ қойды, оны олар әйелі араласуынан кейін ғана шеше алды.
Timnath or Timnah was a Philistine city in Canaan that is mentioned in the Hebrew Bible in Judges 14 (HE) and in connection with Samson. Modern archaeologists identify the ancient site with a tell lying on a flat, alluvial plain, located in the Sorek Valley ca. north west of Beit Shemesh, near moshav Tal Shahar in Israel, known in Hebrew as Tel Batash (תל בטש) or Teluliot Batashi (plural), and in Arabic as Tell Butashi or Teleilat Batashi (plural). The site is not to be confused with either the as yet unidentified Timna from the hill country of Judah , nor with the southern copper smelting site of Timna in the Arabah near Eilat. The Tel Batash mound was discovered in the 19th century by C. Clermont Ganneau, who identified it as a Roman military camp. In subsequent years, the site was uncovered through 1977–1989, in 12 seasons of excavations, by Amihai Mazar and George L. Kelm while Kelm was serving as professor of Biblical backgrounds and archaeology at Southwestern Baptist Theological Seminary, on a dig sponsored by the Seminary. while others suggest that this would have happened in the Timnath now known in Arabic as Khirbet et Tibbaneh. In Joshua 15:10 (HE), a place with this name is mentioned as a point on the border of the Tribe of Judah, and Judges 14:5 (HE) refers to Timnah's vineyards. In Judges 14:1 20 (HE), Samson went down to Timnah in order to find a wife. On his way there, he tore apart a lion. Samson married a "girl of the Philistines" from Timnah and posed a riddle for the men of Timnah, which they were only able to resolve following the intervention of his wife.
Тарих
Мазар мен Келмнің басшылығымен 1970-1980 жылдары жүргізілген қазба жұмыстары нәтижесінде, эллинистік кезеңге дейін жалғасқан 12 қабатты үнемі қоныстанған жерлер анықталды, ал византиялық кезеңде осы жерге жақын жерде сирек қоныстану болған.
Excavations under the leadership of Mazar and Kelm during the 1970s–1980s uncovered twelve strata of continuous settlement at the site through the Hellenistic period, with sparse settlement nearby during the Byzantine period.
Темір дәуірі
Археологтар б.з.б. 7 және 8 ғасырларға жататын Яһуда патшалығы кезеңіне қатысты бекіністер мен ғимараттарды тапты. Бір ғимараттың ішінде LMLK мөрі басылған керамикалық сынық табылды. Израиль Ұлттық кітапханасында сақталған 1928–1947 жылдарға арналған Палестина картасының зерттеуінде (Pal 1157), бұл орын картаның 14 12-бөлімінде, 144.1 / 127.9 [144/127 PAL] торлық сілтемесінде, 31o44'36.587" N / 34o56'12.72" E координаттары бойынша тізімделген. Moshav Sdot Micha-дан шамамен 2 километр солтүстік-шығысқа және Bîr el Leimûn-нан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Қазіргі таңдағы қол жеткізу шектеулі, себебі ол әскери аймақта, теңіз деңгейінен 225 метр биіктікте жатыр. Алғашқы зерттеушілер мен тарихи географтар Х. Тибна қиратысын Киелі кітаптағы Тимна қаласымен байланыстырды, оның Киелі кітаптағы Самсон туралы әңгімелермен (Соттар 14:1–5) байланысы бар деп есептеледі. Француз шығыстанушысы Клермон Ганно Тибнаның еврейше Тимна сөзінің бұрмалануы екенін де айтқан. Эдвард Робинсон 1838 жылы бұл аймаққа сапар шекті, сол кезде Тибна тастамалған елді мекен болған. Археолог У. Ф. Олбрайт 1924–25 жылдардың қысында бұл орынға барды және оны «Хирбет Тибне, Самсон әңгімесіндегі Тимнат» деп сипаттады. Ол бұл орын «грек-рим және византиялық қиратыстармен» жабылғанын жазды, бірақ еврей сынықтарын таба алмады. 1940 жылдары археолог Бенджамин Мазар аймақта, соның ішінде Телл Буташиде, қазба жұмыстары жүргізбей беттік зерттеулер жасады.
The archaeologists discovered fortifications and buildings from the Kingdom of Judah period, dating to the 7th and 8th centuries BCE. In one of the buildings, a ceramic potsherd bearing a written LMLK seal was found. In the Survey of Palestine Map of 1928–1947 (Pal 1157), preserved at the National Library of Israel, it is listed in map section 14 12, at Grid reference 144.1 / 127.9 [144/127 PAL], under coordinates 31o44'36.587" N / 34o56'12.72"E. The ruin lies ca. 2 kilometers north east of Moshav Sdot Micha and about south west of Bîr el Leimûn. Access to the site is now restricted, as it sits in a military area, at an elevation of 225 metres (740 ft) above sea level. Early explorers and historical geographers identified the ruin Kh. Tibna with the biblical town of Timnah, thought to be associated with stories of the biblical Samson (Judges 14:1–5). French orientalist Clermont Ganneau also thought Tibna to be a corruption of the Hebrew word Timnah. Edward Robinson visited the immediate area in 1838, and Tibna was already a deserted village. Archaeologist W. F. Albright visited the site in the winter of 1924–25, which he described as "Khirbet Tibneh, the Timnath of the Samson story." He wrote that the site was covered with "masses of Græco Roman and Byzantine débris," although he was unable to come up with Jewish potsherds. In the 1940s, archaeologist Benjamin Mazar conducted a surface survey in the region, including Tell Butashi, without digging.
Қазіргі заманғы сәйкестендіру (Телл Буташи)
Қазіргі заманғы археологтар Самсон туралы жырлармен байланысты библдық Тимнат (Тимна) қазіргі Буташи төбесі орналасқан жерде болғанын және 1970-1980 жылдар аралығында онда кең ауқымды археологиялық қазбалар жүргізілгенін санайды. Қаланың жойылуымен бірге "Тімна" атауы бірнеше километр қашықтықтағы Буташи төбесінен Хирбет Тибна деп белгілі болған жерге көшкен деп есептеледі.
Today, modern archaeologists think the biblical Timnath (Timnah) associated with the saga of Samson to have been situated where Tell Butashi is now located and where extensive archaeological excavations had been conducted during the 1970s–1980s. With the town's demise, the name "Timnah" is thought to have migrated to the site now known as Khirbet Tibna, a few kilometers away from Tell Butashi.