Кіріспе

Ресей суретшісі Андрей Петрович Рябушкин (Андре́й Петро́вич Ря́бушкин; 29 қазан 1861 [е.с. 17 қазан 1861] – 10 мамыр 1904 [е.с. 27 сәуір 1904]) – ресейлік суретші. Оның маңызды туындылары 17 ғасырдағы қатарлы ресейліктердің өміріне толы.

Өмірбаян

Андрей Петрович Рябушкин 1861 жылы Тамбов губерниясының Борисоглебск уезіндегі Станичная слобода ауылында дүниеге келді. Әкесі мен ағасы икона суретшілері болғандықтан, бала кезінен оларға көмектесе бастады. 14 жасында жетім қалды. Жаз бойы ауылда болған Мәскеу сурет, мүсін және сәулет мектебінің студенті А.Х. Преображенский баланың суреттерін көріп, қатты әсерленді. Ол оған сабақ бере бастады және Мәскеу сурет, мүсін және сәулет мектебіне түсуіне көмектесті. Рябушкин мектептің ең жас оқушыларының бірі болды. Рябушкин жеті жыл (1875–82) Мәскеу мектебінде оқыды, Василий Перов пен Илларион Прянишниковтан тәлім алды. Оның алғашқы ірі туындысы «Шарбақ тойы» 1880 жылы Павел Третьяков сатып алды. Василий Перов қайтыс болғаннан кейін, 1882 жылы Рябушкин Санкт-Петербургке көшіп, Императорлық өнер академиясына түсті. Алайда, сабақтар көп ұзамай оны көңілсіздікке түсірді, сондықтан ол академия кітапханасында немесе көшеде сурет салумен көбірек уақыт өткізе бастады. Академиядағы оқуы 1892 жылы аяқталды. Ол «Кресттен түсіру» дипломдық жұмысы үшін күткендей сыйлық алмады, себебі ол бекітілген жобаны орындамаған еді. Бірақ жұмысының сапасы соншалықты жоғары болғандықтан академия президенті, Ұлы князь Владимир Александрович, Рябушкинге шетелге саяхаттап оқу үшін жеке қаражатынан стипендия берді. Италияға немесе Парижге бармай, Рябушкин ежелгі орыс қалаларын (Новгород, Киев, Мәскеу, Углич, Ярославль) аралап көрді. Олардың тұрғындары оның алғашқы үлгілері мен сыншылары болды. Ол ежелгі сәулет өнерін, халық қолөнерін, ескі қару-жарақтарды, маталарды, кестелерді, иконаларды және т.б. зерттеді. Ежелгі кітаптар оқып, халық аңыздарын жинады. 1890, 1892 және 1894 жылдары «Көшпенділер» (Передвижники) көрмелеріне қатысты, бірақ кейіннен бұл қозғалыстан бөлініп кетті. 1890-жылдары Любань қаласындағы (Новгород губерниясы, қазіргі Ленинград облысы) досы В.Ф. Тименевтің имениесінде тұрып жұмыс істеді. 1901 жылы Любиноға және досы И. Беляевтың имениесіне жақын Дидвино ауылында студия салды. Оның суреттері көбінесе 17 ғасырға арналған. Сондай-ақ, Новгородтағы Киелі София соборының фрескалары мен Санкт-Петербургтегі Қан төгілген шіркеудің мозаикалары бойынша жұмыс істеді. Қан төгілген шіркеуінің қабырғаларында оның 24 мозаикасы бар (17-сі ішкі және 7-сі сыртқы) (1897–1900 жж.). 19 ғасырдың соңында ол қазіргі орыс шаруаларының өміріне қызығушылық танытты («Шәй ішу» және «Қыздар биіне басып кірген жас жігіт» сияқты суреттер). Тарихты терең зерттегендіктен, оның суреттері өте сенімді болды, бірақ олар замандастарының көңілінен шықпады. Василий Суриковтан айырмашылығы, ол 17 ғасырдың күнделікті өмірін суреттеді. Оның туындыларында демократтар ұнатарлық әрекеттер мен әлеуметтік қақтығыстар бейнеленбеген. Екінші жағынан, олар бай консерваторлардың талғамына сай емес еді. Рябушкиннің суреттерін қайда қою керектігін ешкім білмеді, оларды жай ғана қабылдамады. 1903 жылы Рябушкинге туберкулез диагнозы қойылды. Ол емделу үшін Швейцарияға барды, бірақ ол көмектеспеді. Ол 1904 жылдың 27 сәуірінде Дидвинодағы студиясында қайтыс болды. Ол Любань қаласында жерленген, ал оның қабірі мәдени ескерткіш ретінде қорғалады.