Кіріспе

1885 жылы Фукузава Юкичидің "Датсу А Рон" (японша Kyūjitai: 脫亞論, Shinjitai: 脱亜論) атты мақаласы 1885 жылғы 16 наурызда жапондық "Джижи Шимпо" газетінде жарияланған редакциялық туынды болды. Онда Мэйдзи Жапониясы Цинь Қытайы мен Жосон Кореясының "консервативті үкіметтерінен" бас тартып, Батыспен байланыс орнатуы керек екені айтылды. "Datsu A Ron" атауы түрліше аударылған, мысалы, "Азияға сау бол" және "Азияны тастау" деп. Бұл идея сол кездегілер үшін күмәнді болғандықтан, оны анонимді түрде жазған, автор және педагог Фукузава Юкичи болған болуы мүмкін, себебі редакциялық мақала 1933 жылы Фукузаваның толық жинағының екінші томына енгізілді. Дегенмен, мақалаға көп көңіл бөлмеді және жарық көрген кезде ешқандай пікір тудырмады.

Тарихи негіздер

"Датсу А Рон" – Фукузаваның корейлердің тиімді реформалық топты құруға жасаған сәтсіз әрекетіне жауап ретінде туды деген пікір бар, бұл әрекетке ол қолдау көрсеткен болатын. Ол жас корей аристократтарын өз мектебіне шақырған. Кореяның алғашқы шетелдік студенті Ю Гилжунды қолдады, ал оның шәкірттерінің бірі Ким Окгюн 1884 жылы төңкеріс жасауға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Осы сәтсіздіктер Фукузаваны "Азияны тастау" идеологиясын қалыптастыруға итермеледі. Дегенмен, осы кезеңде радикалды корейлерге көрсетілген көмек көбінесе жарты аралының толық тәуелсіздігіне жеткізу мақсатын көздемеді, егер де Кореядағы жапондық ықпалды одан әрі кеңейтуге бағытталды. Бұл Бірінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Фукузава мен Жапон императорлық армиясының қолдауымен корейлер жасаған цинизмге толы билік ойындарына әкеп соқты. Фукузаваның соғысты ынтамен қолдауының себебі оның модернизация жөніндегі көзқарастарымен байланысты болды. Үкіметтегі көптеген әріптестері сияқты, Фукузава Азиядағы жаңғыруды қару күшімен жетістіруге болатынына сенді. Ол Қытайдың архаикалық және өзгермейтін қағидалармен ауырған деп есептеді. Соғыс кезінде Қытайда аяқ байлау әлі де кең таралған, опиумды қолдану жиі болды, ал Цин үкіметі шетелдік басқыншылықтарға тойтарыс бере алмады. Темір жолдар мен салықтар қарызды өтеу үшін сатылды. Жапония да Батыс державаларымен тең емес шарттарға келісудің ұятты жағдайын бастан өткерді, ал Фукузава әскери күш көрсету арқылы Батыстағы пікірді шартыларды қайта қарауға ықпал ете алады деп үміттенді. Жапонияны күшті ету арманымен Фукузава Жапонияның төңірегіндегі Азия елдерін бағыт-бағдарға мұқтаж, әлеуетті қарсылық күші ретінде қарастырды.