Соқырлар үшін тактильді карталар және графикалар

Кіріспе

Қолмен сезу арқылы оқылатын сурет. Тактильді графика, оның ішінде тактильді суреттер, тактильді диаграммалар, тактильді карталар және тактильді графиктер – көру қабілеті нашар адамдардың сезінуі үшін көтерілген беттерді пайдаланатын суреттер. Олар карталар, кескіндер, графиктер және диаграммалар сияқты мәтіндік емес ақпаратты жеткізу үшін қолданылады. Тактильді графика қолжетімді суреттердің бір түрі саналады. Суреттерді көру қабілеті нашар адамдарға әр түрлі тәсілдермен қолжетімді етуге болады, мысалы, ауызша сипаттама, дыбыс немесе тиіндей (тактильді) кері байланыс. Тактильді графиканы қолданудың ең көп таралған мысалы – тактильді карталар жасау.

Тактильді карталар

Тактильді карталардың түрлері мен формалары ең көне және ең қарапайым немесе аралас медиа форматынан бастау алады. Бұл тактильді карта түрлі элементтер мен символдарды бейнелеу үшін субстратқа нысандарды тікелей бекіту арқылы жасалады. Заманауи тактильді карталар компьютерлер арқылы, әртүрлі құралдармен, мысалы, қапталды сиялы басу принтерлері арқылы өндіріледі. Термоформа – тактильді карталарды жасаудың ең көп таралған әдістерінің бірі. Бұл процесс вакуумдық қалыптау деп те аталады. Термоформалы карталар немесе жоспарлар пластик табақты қыздырып, модель немесе шешімді нұсқаның үстіне вакуум арқылы жабыстыру арқылы жасалады. Шешімді нұсқа көптеген материалдардан жасалуы мүмкін, бірақ кейбір материалдар басқаларына қарағанда берік. Бұл процесс қалып жасауды қамтитындықтан, уақытты көп алады. Ісіну қағазының арнайы, жылуға реакция жасайтын химиялық жабыны бар. Қағазға енгізілген спирт микрокапсулалары қыздырылғанда жарылып, қағаздың бетін көтеріледі. Қағазға қыздыру процесінен бұрын қара сияны жағу көтерілген беттік аймақтарды бақылауға мүмкіндік береді. Бұл типтегі карта термоформалы карта сияқты берік болмаса да, аз күш-жігер мен шығынмен жасалуы мүмкін. Модификацияланған Брайль басу машиналарын қолданып, тактильді қағаз карталарды да жасауға болады. Сиялы тактильді карталар арнайы жасалған сияны қабаттап жағу арқылы жасалады. Әрбір қабат келесі қабат жағылғанға дейін ультракүлгін сәулелену арқылы бекітіледі. Бұл технология басқа салалардан, мысалы, басылған платалар өндірісінен және биомедициналық қолданыстардан дамыған. Тактильді карталар үшін субстрат өте маңызды, өйткені әртүрлі материалдар оқуға қабілеттілікті және беріктікті арттыра немесе азайта алады. Тактильді карта жасау үшін бірнеше субстрат түрлерін пайдалануға болады: тегіс және жалпақ пластик, тегіс және жалпақ қағаз, микрокапсулалы қағаз, Брайлон және алюминий. Субстратты таңдағанда функция, беріктік және тасымалдау мүмкіндігі сияқты көптеген факторларды ескеру керек. Тактильді карта айнымалылары: Жак Бертиндің торлы айнымалылары визуалды карталардың қалай жасалатынын анықтауға көмектеседі, тактильді карталардың да формуласы бар. Зерттеушілер тактильді карта айнымалыларын стандарттамаса да, олардың тоғызы әдетте субстратқа байланысты қолданылады: діріл, қозғалыс, қысым, температура, өлшем, пішін, текстура/дәнділігі, бағдар және биіктік. Типтік тактильді биіктіктер: Термоформаланған карталардың биіктігі кемінде 1 мм болады. Ісіну қағазының орташа биіктігі 0,5 мм, ал Брайль басу машиналарындың биіктігі 0,25–1 мм аралығында. Сиялы басу принтерлері қажет болған жағдайда биіктікті өзгертуге мүмкіндік береді. Сандра Жоелдің (2009) жүргізген зерттеуі әртүрлі биіктік деңгейлерін сынап көрді және таңдалған тактильді биіктіктер субстраттың түсіне, нысанның пішініне және сызықтардың тегістігіне байланысты 40 мен 80 микрометр аралығында болады деп болжады. Үшбұрыш, шаршы және шеңбер сияқты символдарды дұрыс тану үшін олардың ең төменгі негіз сызығының ұзындығы тиісінше 6,4, 5,0 және 5,5 мм болуы керек. Аудиотактильді карталар немесе графикалық планшеттер – бұл интерактивті құрылғылар. Электрондық тактильді сөйлейтін сенсорлық тақталар соқыр немесе көру қабілеті нашар пайдаланушыға ақпарат беру үшін Macromedia Flash бағдарламалық жасақтамасын және аудио файлдарды пайдаланады. Пайдаланушының саусағы белгі немесе символға тигенде, жазба объект, символ немесе аймақ туралы ақпарат береді. Мысалы, өзендер мен мұхиттар сияқты аймақтар үшін су шашыраған дыбысын пайдалануға болады. Бұл формат Интернет арқылы ақпарат тарату үшін үлкен мүмкіндіктерге ие, оны компьютерге немесе қолға ұсталатын құрылғыға жүктеуге болады. Соқырлар мен көру қабілеті нашар адамдар компьютерлік графикалық бейнелермен өзара әрекеттесу үшін қолданатын көптеген құрылғылар бар. Дірілдейтін тышқан немесе басқа күшті кері байланыс құрылғыларын кез келген визуалды бағдарламалық жасақтамадан жасалған картаны гибридтік тактильді картаға айналдыру үшін бейімдеуге болады. Құрылғыға берілетін интерактивті сигнал шекарадан немесе символдан өткен кезде өзгеруі мүмкін. Қазір нарықта 1500-ден 12000 пикселге дейін ажыратымдылығы бар, жаңартылатын Брайль дисплейлері бар. Нарықта қол жетімді графикалық Брайль дисплейлері: DV 2 (KGS) – 1536 пикселмен, Hyperbraille – 7200 пикселмен және TACTISPLAY Table/Walk (Tactisplay Corp.) тиісінше 2400/12000 пикселмен. TACTISPLAY кестесінде 120x100 рет орналасқан 12000 пиксел бар. Zoom карталар – жақында жасалған тактильді карталар. Бұл карталар Брайльді оқи алатын және тактильді карталармен бұрын таныс болмаған адамдар үшін арнайы жасалған. Zoom термині интернеттегі масштабталатын визуалды растрлық картаға ұқсас. Бірінші картада ел аймақтарға бөлінеді, содан кейін келесі масштабталған карта аймақтарды толықтырады, осылайша қала деңгейіне жетеді. Бұл сәтті карталар карта масштабы өркендеген сайын сенімді текстураға сүйенеді. Бұл алдыңғы картадан масштабтағанда таныс болу сезімін тудырады. Бұл көптеген жағдайларда сызық бағдары, аудан және тұрақты пішінмен қамтамасыз етіледі. Картадағы Брайль мәтіні ауданды анықтау үшін тіктөртбұрышты текстуралы белгінің жанына орналастырылған.

The types and forms of tactile maps began with the oldest and most rudimentary or a mixed media format. This tactile map is produced by simply attaching objects to a substrate to represent different items or symbols. More recent tactile maps are produced by computers through different means such as an ink jet printers. Thermoform is one of the most common methods of producing tactile maps. This process is also known as vacuum forming. Thermoform maps or plans are created from a process where a sheet of plastic is heated and vacuumed on top of a model or master. The master can be made from many substances, although certain materials are more durable than others. Since this process involves creating a mold, it is somewhat time consuming. Swell paper has a special coating of heat reactive chemicals. Microcapsules of alcohol implanted in the paper fracture when exposed to heat and make the surface of the paper inflate. Placing black ink on the paper prior to a heat process provides control over the raised surface areas. This type of map is not as robust as the Thermoform map, but can be produced with less effort and expense. Modified Braille embossers can also be used to produce tactile paper maps. Ink jet tactile maps are made by layering a specially designed ink. Each layer is cured by UV irradiation before the next layer is added. This technology is an offshoot of other industries, such as circuit board manufacturing and biomedical applications. The substrate for tactile maps is a very important attribute, since different materials can enhance or reduce legibility and durability. Several types of substrates can be used to produce a tactile map. These include rough and smooth plastic, rough and smooth paper, microcapsule paper, Braillon, and aluminum. Many factors should be considered when choosing a substrate; these include but are not limited to function, durability, and portability. Tactile map variables: Just as Jacques Bertin retinal variables help determine how visual maps are produced; tactile maps have a formula as well. Although researchers have not standardized tactile map variables, these nine are usually included depending on the substrate: vibration, flutter, pressure, temperature, size, shape, texture/grain, orientation, and elevation. Typical tactile elevations: Thermoformed maps usually have an elevation of at least 1mm. Swell Paper averages 0.5 mm and braille embossers have a range from 0.25–1 mm. Ink jet printers can be controlled to vary elevation as needed. A (2009) study conducted by Sandra Jehoel tested various height levels and estimated that preferred tactile elevations fall between 40 and 80 micrometres depending on the substrate background, shape of the object and smoothness of lines. Symbols such as a triangle, square and a circle should have a minimum base line length of 6.4, 5.0 and 5.5 mm respectively for proper recognition. Audio tactile maps or graphic tablets are interactive devices. Electronic tactile talking touch pad instruments use Macromedia Flash software with audio files to convey information to the blind or visually impaired user. As the user's finger engages a feature or symbol a recording provides information about the object, symbol or area. For example, the sound of splashing water can be used for areas such as rivers or oceans. This format has great potential for transmitting information over the Internet which can be downloaded to a computer or hand held device. A great deal of hardware already exists that can be used by the blind or visually impaired to interact with computer screen graphics. A vibrating mouse or other force feedback devices can be adapted to turn any visual software generated map into a hybrid tactile map. The interactive signal to a device can be varied when crossing a boundary or symbol. High resolution refreshable braille displays containing 1,500 to 12,000 pixels are already available in market. Graphic braille display available in the market is DV 2 (from KGS ) with 1,536 pixels, Hyperbraille with 7,200 pixels and TACTISPLAY Table/Walk (from Tactisplay Corp.) with 2,400/12,000 pixels respectively. TACTISPLAY table has total 12,000 pixels arranged in 120x100. Zoom maps are a recently developed tactile map. These maps are designed specifically for those who can read braille and have had no previous interaction with tactile maps. The term zoom is comparable to a zoom able visual raster internet map. A country is divided into regions on the first map then the next zoomed map will have a breakdown of the regions and so forth until a city level is reached. These successive maps rely on a dependable texture as the map zoom progresses. This produces a familiarity as one zooms from the proceeding map. This is achieved in many instances with line orientation, area and consistent shape. The Braille text on the map is placed next to a rectangular textured legend for area identification.