Кіріспе
Графикалық басқару элементі Мәзір жолағы - төмендегі төмендегі мәзірлерді қамтитын графикалық басқару элементі. Мәзір жолағының мақсаты - терезе немесе қосымшаға тән мәзірлерге арналған ортақ корпус ұсыну, олар файлдарды ашу, қосымшамен өзара іс-қимыл жасау немесе көмек құжаттамасын немесе нұсқаулықтарды көрсету сияқты функцияларға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Мәзірлер панелі әдетте терезелер мен терезелік жүйелерде құжаттарды және файлдарды бейнелейтін графикалық пайдаланушы интерфейстерінде болады, бірақ мәзірлер мәтін редакторлары немесе файл менеджерлері сияқты командалық желі интерфейс бағдарламаларында да қолданылуы мүмкін, онда төменгі мәзір тіркесіммен немесе комбинациялық пернемен іске қосылады.
A menu bar is a graphical control element which contains drop down menus. The menu bar's purpose is to supply a common housing for window or application specific menus which provide access to such functions as opening files, interacting with an application, or displaying help documentation or manuals. Menu bars are typically present in graphical user interfaces that display documents and representations of files in windows and windowing systems but menus can be used as well in command line interface programs like text editors or file managers where drop down menu is activated with a shortcut or combination key.
Қолданылу
Пайдаланушы интерфейстерінің эволюциясы арқылы мәзір жолағы әр түрлі пайдаланушы интерфейстері мен қолданба бағдарламалары арқылы әртүрлі жолдармен жүзеге асырылды.
Макинтош
Macintosh операциялық жүйелерінде мәзір жолағы экранның жоғарғы жағына бекітілген көлденең "жарық" болып табылады. MacOS-та сол жақта Apple мәзірі, Қолданба мәзірі (оның атауы ағымдағы қолданбаның атына сәйкес келеді) және қазіргі уақытта назар аударылған қолданбаның мәзірлері (мысалы, Файл, Өңдеу, Көрініс, Терезе, Көмек) болады. Оң жағында, ол мәзірлік қосымшаларды (мысалы, жүйелік сағатты, дыбысты басқаруды және жылдам пайдаланушыны ауыстыру мәзірін (егер рұқсат етілсе) және Spotlight белгішесін қамтиды. Бұл қосымша мәзірлерді команданы басып, солға немесе оңға сүйреп, көлденең жылжытуға болады. Егер иконаны тік сүйреп тастасақ, ол түтінмен жоғалады, мысалы, тежеушілердің айдынында. Классикалық Mac OS (7-ден 9-ға дейінгі нұсқаларда) оң жағында қолданба мәзірі бар, ол пайдаланушыға ашық қолданбалар арасында ауысуға мүмкіндік береді. Mac OS 8.5 және одан кейінгі нұсқаларда мәзірді төмен қарай сүйреуге болады, бұл экраннан жылжымалы палитра ретінде көрінеді. Бір ғана мәзір жолағы бар, сондықтан көрсетілген қолданба мәзірлері қазіргі уақытта назар аударылған қолданбаның мәзірлері. Сондықтан, мысалы, егер Жүйелік қалаулар бағдарламасы назарда болса, оның мәзірлері мәзір жолағында болады, ал егер пайдаланушы Finder бағдарламасының бір бөлігі болып табылатын үстелді басса, мәзір жолағында Finder мәзірлері көрсетіледі. Apple компаниясының Lisa жобасының графикалық интерфейс дизайнында алғашқыда терезелердің төменгі жағына бекітілген бірнеше мәзір жолақтарын қолданған, бірақ бұл жылдам қолданылуды баяулатқандықтан (Фитс заңы бойынша) қазіргі тәртіпке ауыстырылды. Әр терезеде немесе құжатта бөлек мәзірлер идеясы кейіннен Windows-та іске асырылды және Linux жұмыс үстелінің көпшілігінде әдетті көрініс болып табылады. Macintosh пайда болғанға дейін, 1983 жылы Apple Lisa-да әмбебап графикалық мәзір жолағы пайда болды. Бұл 1984 жылы Macintosh-тің алғашқы нұсқасы шыққаннан бері Mac OS Classic-тің барлық нұсқаларының бір ерекшелігі болды және әлі күнге дейін MacOS-та қолданылады.
Терезелер
Windows-тағы мәзір жолағы әдетте терезенің жоғарғы жағына, атау жолағының астына бекітіледі; сондықтан бір уақытта экранда көптеген мәзір жолақтары болуы мүмкін. Мәзір жолағындағы мәзірлерге Alt пернесі мен мәзір атауында сызылған мнемоникалық әріпті қамтитын қысқартулар арқылы кіруге болады. Сонымен қатар, Alt немесе F10 пернесін басып, бірінші мәзірге назар аударады.
Linux және UNIX
KDE және GNOME пайдаланушыларға Macintosh стилі мен Windows стилі меню жолақтарын қосуға және өшіруге мүмкіндік береді. KDE-де екі түрі бір уақытта қолданылуы мүмкін. Стандартты GNOME үстелі экранның жоғарғы жағында мәзір жолағын пайдаланады, бірақ бұл мәзір жолағында тек Қолданбалар мен Жүйелік мәзірлер және жай-күй ақпараты (күннің уақыты сияқты) бар; жеке бағдарламалардың да өз мәзір жолақтары бар. Ubuntu Linux 11.04 - 17.04 нұсқаларымен бірге жеткізілген Unity үстелінің қабығы Macintosh стилідегі мәзір жолағын қолданады; алайда, мысықтың меңзері оның үстінде жүретін болса, ол жасырылады, төмендегі Amiga мысалы сияқты. 17.10-дан бастап, ол өзінің мәзір жолағын пайдалана отырып, GNOME үстел ортасына ауысады. Басқа терезе менеджерлері мен үстел орталары ұқсас схеманы қолданады, онда бағдарламалардың өз мәзірлері болады, бірақ түбір терезедегі бір немесе бірнеше тышқан батырмаларын түртіп, мәселен, әртүрлі бағдарламаларды іске қосу немесе жүйеден шығу командалары бар мәзір пайда болады. Linux-тағы терезе менеджерінің мәзірлері әдетте мәтіндік файлдарды өңдеу арқылы немесе үстел ортасына тән Басқару панелі апплеті арқылы конфигурацияланады.
Amiga (Амига)
Amiga Macintosh-қа ұқсас мәзір жолағын қолданды, бірақ машинаның жеке графикалық микросхемалары әр бағдарламаның өз "экран" болуына мүмкіндік берді, оның өз ажырату қабілеті мен түстер параметрлері бар, оларды басқа бағдарламалардың экрандарын ашу үшін төмен сүйреуге болады. Атау / мәзір жолағы әдетте экранның жоғарғы жағында орналасады және мыстың оң батырмасын басып, әртүрлі мәзірлердің атауларын аша алады. Оң жақ мәзір батырмасы баспаған кезде мәзір / атау жолағы әдетте экранға ие бағдарламаның атын және басқа да ақпаратты, мысалы, жад көлемін көрсетеді. Мәзірлерге тышқанның оң жақ батырмасын басып кіргенде, сол жақ батырмасын басып бірнеше мәзірді таңдауға болады, ал тышқанның оң жақ батырмасы босатылған кезде мәзірлерде таңдалған барлық әрекеттер олар таңдалған тәртіппен орындалады. Бұл көп таңдау деп аталды. Workbench экранның атау жолағы әдетте Workbench нұсқасын және тегін Чип RAM және Fast RAM мөлшерін көрсетеді. Amiga мәзір жүйесінің ерекшелігі Workbench экранында "Файл" немесе "Apple" мәзірінің орнына "Workbench" мәзірін көрсетеді, ал сәйкес келетін қосымшалар "Проект" және "Қолжапқыштар" мәзірлерін көрсетеді (жобалар мен құралдар, тиісінше, басқа жүйелерде файлдар немесе құжаттар деп аталатын Amiga терминдері және бағдарламалар немесе қосымшалар). Пернетақтаның қысқа қапшықтарын "оң Amiga" пернесімен қатар кәдімгі әріптік-сандық пернелерді басып алуға болады. (Бірнеше ертедегі пернетақталарда "сол Amiga" пернесі орнына бос орынның сол жағында Commodore пернесі болды.) Amiga (немесе Commodore және Amiga) пернелерінің сол және оң пернелерінің толтырылған және қуыс дизайны кейінгі Apple II пернелерінің жабық Apple және ашық Apple пернелеріне ұқсас.
Келесі қадам
NeXT машиналары үшін NeXTstep OS экраның жоғарғы сол жағында "меню палитрасын" көрсетеді. Мәзірдегі тізімдегі жазуларды шерту арқылы мәзірдегі командалардың ішкі мәзірлері көрсетіледі. Мәзірдің мазмұны пайдаланушының жұмыс орнын басқарушымен немесе қолданбамен "қосылуына" байланысты өзгеріп отырады. Мәзірлер мен кіші мәзірлерді оңай алып тастап, экранның әр жеріне жеке палитра терезелері ретінде жылжытуға болады. Электрлік пайдаланушылар үнемі мәзірді өшіріп, оны тышқанның оң батырмасын басқан кезде тышқанның меңзерінің орналасуында көрсетеді. GNUstep және сәйкес келетін қолданбалар бірдей іске асыруды қолданады, бірақ хост операциялық жүйе немесе басқа құрал жиынтығы үшін жазылған қолданбалар сол ОЖ немесе құрал жиынтығына сәйкес мәзір схемасын қолданады.
Atari TOS (Жұмыс тәртібі)
Atari ST-тің TOS операциялық жүйесі Mac OS сияқты экранның жоғарғы жағында мәзір жолақтарын көрсетеді. Бұл үшін мысықтың батырмасын басып тұрып, "түсінікке" түсірудің орнына, меңзердің үстінен өткенде, мәзір пайда болады. Бұл Apple компаниясының төменге қарай тартқышты мәзірлерге патент беруін болдырмау үшін жасалды.
RISC ОЖ
RISC OS-де ортаңғы батырманы шерту тышқанның меңзері орналасқан жерде мәзір тізімін көрсетеді. RISC OS-тің мәзірлерді іске асыруы басқа жүйелердің контексттік мәзірлеріне ұқсас, бірақ мәзірлер мәзірді таңдау үшін тышқанның оң батырмасын қолданғанда жабылмайды. Бұл пайдаланушыға мәзірді жабу алдында бірнеше параметрлерді іске асыруға немесе сынап көруге мүмкіндік береді.
Пайдаланудың оңайлығы
Windows және Macintosh операциялық жүйелерінде, басқа ұқсас үстел орталарында және кейбір қолданбаларда жалпы функцияларға пернетақталық тіркесімдер беріледі (мысалы, Control C немесе Command C ағымдағы таңдауды көшіреді). Microsoft стиль жолақтары олармен байланысты мазмұнмен бірдей терезеде физикалық түрде орналасады. Алайда Apple Inc. компаниясының бұрынғы қызметкері және адаммен компьютер арасындағы қарым-қатынас жөніндегі маман Брюс Тогнаццини Mac OS-тің мәзір жолақтарына Фитт заңына байланысты бес есе жылдам қол жеткізуге болады деп мәлімдейді: өйткені мәзір жолағы экранның шетінде орналасқандықтан, оның биіктігі шексіз болады. Mac пайдаланушылары тышқанның меңзерін экранның жоғарғы жағына қарай "тасып" алады, өйткені ол мәзір жолағынан асып, жоғалып кетпейді. Бұл қажетті мәзір қазір қосылған деп болжайды. Егер басқа қолданбада "фокус" болса, мәзір сол қолданбаға тиесілі болады, бұл пайдаланушыдан тышқанды "тазалаудан" бұрын қай мәзірдің белсенді екенін тексеруді және көруді талап етеді, және көбінесе мәзірді пайдаланудан бұрын қажетті қолданбаны фокус етудің қосымша қадамын орындайды, ол ол басқаратын қолданбадан мүлдем бөлек. Бұл техниканың тиімділігі үлкен экрандарда немесе тышқанның жылдамдату қисықтары төмен болған кезде, әсіресе мәзірді пайдаланғаннан кейін терезенің мақсатына оралу үшін қажетті уақытқа байланысты төмендейді. Бірнеше дисплейі бар жүйелерде мәзір жолағы бір "негізгі" дисплейде немесе барлық қосылған дисплейлерде көрсетілуі мүмкін. Классикалық Mac OS және OS X Mavericks-ке дейінгі macOS нұсқалары негізгі дисплейде тек бір мәзір жолағын көрсетті; Mavericks барлық дисплейлерде жолақты көрсету опциясын қосты. Кейбір қолданбалар, мысалы Microsoft Office 2007, Internet Explorer 7 (әдеттегідей) және Google Chrome және Mozilla Firefox 4 Windows және Linux-та мәзір жолағын бір перне басылғанша (әдетте "alt" пернесі) жасырып, оны мүлдем алып тастады. Бұл қосымшалар пайдаланушыға іс-әрекеттерді таңдау үшін гипер сілтемелерді пайдалана отырып, контекст бойынша нұсқалар ұсынады.