Адам-машина арақатынасы интерфейсі

Кіріспе

Пайдаланушы машинамен өзара әрекеттесетін және оны басқаратын құралдар. Адам-компьютерлік өзара әрекеттесудің индустриалдық дизайн саласында, пайдаланушы интерфейсі (UI) – адамдар мен машиналар арасындағы өзара әрекеттесу жүзеге асатын кеңістік. Осы өзара әрекеттесудің мақсаты – машинаны адамның тиімді пайдалануы мен басқаруына мүмкіндік беру, ал машина бір мезгілде операторлардың шешім қабылдауына көмектесетін ақпаратты кері байланыс ретінде ұсыну. Пайдаланушы интерфейсінің кең ұғымына компьютерлік операциялық жүйелердің, қол құралдарының, ауыр техниканың операторлық басқару элементтері мен процестерді басқарудың интерактивті аспектілері кіреді. Пайдаланушы интерфейсін құру кезіндегі жобалау шаралары эргономика және психология сияқты ғылымдармен байланысты немесе оларды қамтиды. Жалпы алғанда, пайдаланушы интерфейсін жобалаудың мақсаты – машинаны қажетті нәтижеге (яғни, максималды пайдаланушылыққа) жету үшін оңай, тиімді және ұнамды (пайдаланушыға ыңғайлы) етуге мүмкіндік беретін интерфейсті жасау. Бұл әдетте оператордың қажетті нәтижені алу үшін ең аз мөлшерде деректер енгізуі және машинаның пайдаланушыға арналмаған нәтижелерді азайтуын білдіреді. Пайдаланушы интерфейстері бір немесе бірнеше қабаттардан тұрады, оның ішінде адам-машина интерфейсі (HMI), ол әдетте машиналарды физикалық кіріс құрылғыларымен (мысалы, пернетақталар, тышқандар немесе ойын контроллерлері) және шығыс құрылғыларымен (мысалы, компьютер мониторлары, динамиктер және принтерлер) байланыстырады. HMI-ді іске асыратын құрылғы адам интерфейсі құрылғысы (HID) деп аталады. Дене мүшелерінің физикалық қозғалысын қажет етпейтін пайдаланушы интерфейстері, ми мен машина арасындағы аралық қадам ретінде электродтардан басқа ешқандай кіріс немесе шығыс құрылғыларын қолданбайды; олар ми-компьютер интерфейстері (BCI) немесе ми-машина интерфейстері (BMI) деп аталады. Адам-машина интерфейстері үшін қолданылатын басқа терминдер – адам-машина интерфейсі (MMI) және, егер машина компьютер болса, адам-компьютер интерфейсі. Қосымша UI қабаттары адамның бір немесе бірнеше сезімдерімен өзара әрекеттесуі мүмкін, соның ішінде: тактильді UI (сезіну), визуалды UI (көру), аудиторлық UI (есту), иіс сезу UI (мұрт), тепе-теңдік UI (дене күйі) және дәмді UI (талғам). Композиттік пайдаланушы интерфейстері (CUI) – екі немесе одан көп сезіммен өзара әрекеттесетін UI. Ең көп таралған CUI – графикалық пайдаланушы интерфейсі (GUI), ол графикалық бейнелерді көрсетуге қабілетті тактильді және визуалды UI-ден тұрады. GUI-ге дыбыс қосылғанда ол мультимедиялық пайдаланушы интерфейсіне (MUI) айналады. CUI үш негізгі санатқа бөлінеді: стандартты, виртуалды және толықтырылған. Стандартты CUI стандартты адам интерфейсі құрылғыларын, мысалы, пернетақта, тышқан және компьютер мониторларын пайдаланады. CUI нақты әлемді жасырып, виртуалды шындық құрғанда, CUI виртуалды болып табылады және виртуалды шындық интерфейсін пайдаланады. CUI нақты әлемді жасырмай, толықтырылған шындық құрғанда, CUI толықтырылған болып табылады және толықтырылған шындық интерфейсін пайдаланады. UI барлық адам сезімдерімен өзара әрекеттескенде, ол qualia интерфейсі деп аталады, бұл атау qualia теориясынан алынған. CUI сонымен қатар олардың қанша сезіммен өзара әрекеттесетіндігіне қарай X сезімді виртуалды шындық интерфейсі немесе X сезімді толықтырылған шындық интерфейсі ретінде жіктелуі мүмкін, мұнда X – интерфейстелген сезімдердің саны. Мысалы, Smell O Vision – 3 сезімді (3S) стандартты CUI, визуалды дисплейі, дыбысы және иісі бар; виртуалды шындық интерфейсі иіс пен сезінумен байланысқанда, ол 4 сезімді (4S) виртуалды шындық интерфейсі деп аталады; ал толықтырылған шындық интерфейсі иіс пен сезінумен байланысқанда, ол 4 сезімді (4S) толықтырылған шындық интерфейсі деп аталады.

Means by which a user interacts with and controls a machine

In the industrial design field of human–computer interaction, a user interface (UI) is the space where interactions between humans and machines occur. The goal of this interaction is to allow effective operation and control of the machine from the human end, while the machine simultaneously feeds back information that aids the operators' decision making process. Examples of this broad concept of user interfaces include the interactive aspects of computer operating systems, hand tools, heavy machinery operator controls and process controls. The design considerations applicable when creating user interfaces are related to, or involve such disciplines as, ergonomics and psychology. Generally, the goal of user interface design is to produce a user interface that makes it easy, efficient, and enjoyable (user friendly) to operate a machine in the way which produces the desired result (i. e. maximum usability). This generally means that the operator needs to provide minimal input to achieve the desired output, and also that the machine minimizes undesired outputs to the user. User interfaces are composed of one or more layers, including a human machine interface (HMI) that typically interfaces machines with physical input hardware (such as keyboards, mice, or game pads) and output hardware (such as computer monitors, speakers, and printers). A device that implements an HMI is called a human interface device (HID). User interfaces that dispense with the physical movement of body parts as an intermediary step between the brain and the machine use no input or output devices except electrodes alone; they are called brain–computer interfaces (BCIs) or brain–machine interfaces (BMIs). Other terms for human–machine interfaces are man–machine interface (MMI) and, when the machine in question is a computer, human–computer interface. Additional UI layers may interact with one or more human senses, including: tactile UI (touch), visual UI (sight), auditory UI (sound), olfactory UI (smell), equilibria UI (balance), and gustatory UI (taste). Composite user interfaces (CUIs) are UIs that interact with two or more senses. The most common CUI is a graphical user interface (GUI), which is composed of a tactile UI and a visual UI capable of displaying graphics. When sound is added to a GUI, it becomes a multimedia user interface (MUI). There are three broad categories of CUI: standard, virtual and augmented. Standard CUI use standard human interface devices like keyboards, mice, and computer monitors. When the CUI blocks out the real world to create a virtual reality, the CUI is virtual and uses a virtual reality interface. When the CUI does not block out the real world and creates augmented reality, the CUI is augmented and uses an augmented reality interface. When a UI interacts with all human senses, it is called a qualia interface, named after the theory of qualia. CUI may also be classified by how many senses they interact with as either an X sense virtual reality interface or X sense augmented reality interface, where X is the number of senses interfaced with. For example, a Smell O Vision is a 3 sense (3S) Standard CUI with visual display, sound and smells; when virtual reality interfaces interface with smells and touch it is said to be a 4 sense (4S) virtual reality interface; and when augmented reality interfaces interface with smells and touch it is said to be a 4 sense (4S) augmented reality interface.

Шолу

Пайдаланушы интерфейсі немесе адам-машина интерфейсі – машинаның адаммен өзара әрекеттесуін басқаратын бөлігі. Мембраналық түймелер, резеңке пернетақталар және сенсорлық экрандар – адам-машина интерфейсінің біз көріп, қолмен ұстай алатын физикалық бөлігі. Күрделі жүйелерде адам-машина интерфейсі көбінесе компьютерлендірілген. Адам-компьютер интерфейсі термині осы типтегі жүйелерге қатысты қолданылады. Компьютерлік технологиялар саласында бұл термин әдетте адам-компьютер өзара әрекеттесуі үшін қолданылатын физикалық элементтерді басқаруға арналған бағдарламалық қамтамасыз етуді де қамтиды. Адам-машина интерфейсін жасау эргономиканы (адам факторын) ескере отырып жақсартылады. Тиісті салалар – адам факторының инженериясы (АФИ) және жүйелік инженерияның бір бөлігі болып табылатын пайдаланушылық инженериясы (ПИ). Интерфейс дизайнына адам факторын енгізу үшін қолданылатын құралдар компьютерлік графика, операциялық жүйелер, бағдарламалау тілдері сияқты компьютерлік ғылымдар туралы білім негізінде жасалады. Бүгінде компьютерлердегі адам-машина интерфейсі үшін графикалық пайдаланушы интерфейсі термині қолданылады, себебі олардың көпшілігі графикалық интерфейстерді пайдаланады. Мультимодальды интерфейстер пайдаланушыларға бірнеше түрлі енгізу тәсілдерін қолдану арқылы өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді.

Терминология

Пайдаланушы интерфейсі мен оператор интерфейсі немесе адам-машина интерфейсі (АМИ) арасында айырмашылық бар. "Пайдаланушы интерфейсі" термині көбінесе (жеке) компьютерлік жүйелер мен электрондық құрылғылар контекстінде қолданылады. Егер құралдар немесе компьютерлер желісі MES (өндірістік орындау жүйесі) немесе хост арқылы байланысып, ақпаратты көрсетсе. Адам-машина интерфейсі (АМИ) әдетте бір машинаға немесе жабдыққа арналған, және ол адам мен жабдық/машина арасындағы байланыс тәсілі болып табылады. Оператор интерфейсі – хост басқару жүйесімен байланыстырылған бірнеше жабдықтарға қол жеткізу немесе оларды басқару тәсілі. Жүйе әртүрлі пайдаланушыларға қызмет ету үшін бірнеше пайдаланушы интерфейсін ұсынуы мүмкін. Мысалы, компьютерлік кітапхана дерекқоры екі пайдаланушы интерфейсін ұсынуы мүмкін: біреуі кітапхана оқырмандары үшін (шешімді функциялар жиынтығы, пайдаланудың қарапайымдылығы үшін оңтайландырылған), екіншісі кітапхана қызметкерлері үшін (кең функциялар жиынтығы, тиімділік үшін оңтайландырылған). Механикалық жүйенің, көлік құралының немесе өнеркәсіптік орналымның пайдаланушы интерфейсі кейде адам-машина интерфейсі (АМИ) деп аталады. АМИ – бастапқы MMI (адам-машина интерфейсі) терминінің өзгертілген түрі. Іс жүзінде, MMI аббревиатурасы әлі де жиі қолданылады. Қай аббревиатура қолданылса да, бұл терминдер машинаны басқаратын адамды машинадан бөліп тұратын "қабатты" білдіреді. Кейбір жағдайларда компьютерлер пайдаланушыны бақылап, оның әрекеттеріне нақты командаларсыз ден қоюы мүмкін. Дене бөліктерін қадағалау құралы қажет, және бас орналасуын, көздің бағытын және т.б. анықтайтын сенсорлар тәжірибелік түрде қолданылды. Бұл әсіресе толыққанды енгізілген интерфейстер үшін маңызды.

19451968: Баталық интерфейс

Бапталмалық дәуірде есептеу қуаты өте тапшы және қымбат болды. Пайдаланушы интерфейсі өте қарапайым болды. Пайдаланушылар компьютерге бейімделуге тиіс болды, керісінше емес; пайдаланушы интерфейстері қосымша шығын ретінде қарастырылды, ал бағдарламалық жасақтама процессорды мүмкіндігінше аз қосымша шығынмен толыққанды пайдалану үшін жасалды. Бапталмалық машиналар үшін пайдаланушы интерфейсінің кіріс бөлігі негізінен перфокарталар немесе қағаз лентасы сияқты баламалы медиа болды. Шығару бөлігінде осы медиаға желілік принтерлер қосылды. Жүйе операторының консолінен басқа, адамдар бапталмалық машиналармен нақты уақытта өзара әрекеттеспеді. Бапталмалық машинаға жұмыс жіберу үшін, ең алдымен, бағдарлама мен деректер жиынтығын сипаттайтын перфокарталар жинағын дайындау қажет болды. Бағдарламалық карталарды перфорациялау компьютерде емес, арнайы машиналарда – ірі, кешірімсіз және механикалық бұзуға бейім клавиатураларда жасалды. Бағдарламалық интерфейс те сондай кешірімсіз болды, өте қатаң синтаксис ең кішкентай компиляторлар мен интерпретаторлармен талдау үшін жасалды. Карталар перфорацияланғаннан кейін, оларды жұмыс кезегіне салу керек еді және күту керек. Соңынан операторлар карталарды компьютерге жүктеді, мүмкін, басқа деректерді немесе көмекші бағдарламаны жүктеу үшін магниттік ленталарды орнатты. Жұмыс нәтижесінде соңғы нәтижелер немесе қателік журналымен бірге тоқтату туралы хабарламаны қамтитын басылған шығарылым пайда болды. Сәтті орындалған жұмыстар нәтижені магниттік лентаға жазуы немесе кейінірек есептеулерде пайдаланылатын деректер карталарын жасауы мүмкін. Бір жұмыстың орындалу уақыты көбінесе бірнеше күнге созылды. Егер өте жол тапса, бірнеше сағатқа созылуы мүмкін; нақты уақыт жауабы болған жоқ. Бірақ карта кезегінен де жаман жағдайлар болды; кейбір компьютерлерде екілік кодтағы бағдарламаларды консольдік коммутаторлар арқылы ауыстырудың одан да қиын және қатеге бейім процесі қажет болды. Ең алғашқы машиналарды бағдарламалық логиканы өздеріне енгізу үшін, плагбордтар деп аталатын құрылғыларды пайдалана отырып, жартылай қайта құруға тура келді. Алғашқы бапталмалық жүйелер қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған жұмыстың барлық компьютерін пайдалануына мүмкіндік берді; бағдарламалық жинақтар мен ленталар кіріс-шығыс құрылғыларымен байланысу және басқа да қажетті үй шаруасын жасау үшін қазіргі уақытта операциялық жүйе кодын қамтуы керек болды. Бапталмалық кезеңнің ортасында, 1957 жылдан кейін, әртүрлі топтар «жүктеу және жүру» жүйелерін тәжірибелеп бастады. Бұл жүйелер компьютерде әрқашан тұратын монитор бағдарламасын пайдаланды. Бағдарламалар қызметтер алу үшін мониторды шақыра алады. Монитордың тағы бір функциясы – жіберілген жұмыстардың қателіктерін жақсырақ тексеру, қателерді ертерек және ақылдырақ анықтау және пайдаланушыларға пайдалы кері байланыс беру болды. Осылайша, мониторлар операциялық жүйелерге және нақты жасалған пайдаланушы интерфейстеріне жасалған алғашқы қадамдарды білдірді.

In the batch era, computing power was extremely scarce and expensive. User interfaces were rudimentary. Users had to accommodate computers rather than the other way around; user interfaces were considered overhead, and software was designed to keep the processor at maximum utilization with as little overhead as possible. The input side of the user interfaces for batch machines was mainly punched cards or equivalent media like paper tape. The output side added line printers to these media. With the limited exception of the system operator's console, human beings did not interact with batch machines in real time at all. Submitting a job to a batch machine involved, first, preparing a deck of punched cards describing a program and a dataset. Punching the program cards was not done on the computer itself, but on keypunches, specialized typewriter like machines that were notoriously bulky, unforgiving, and prone to mechanical failure. The software interface was similarly unforgiving, with very strict syntaxes meant to be parsed by the smallest possible compilers and interpreters. Once the cards were punched, one would drop them in a job queue and wait. Eventually, operators would feed the deck to the computer, perhaps mounting magnetic tapes to supply another dataset or helper software. The job would generate a printout, containing final results or an abort notice with an attached error log. Successful runs might also write a result on magnetic tape or generate some data cards to be used in a later computation. The turnaround time for a single job often spanned entire days. If one was very lucky, it might be hours; there was no real time response. But there were worse fates than the card queue; some computers required an even more tedious and error prone process of toggling in programs in binary code using console switches. The very earliest machines had to be partly rewired to incorporate program logic into themselves, using devices known as plugboards. Early batch systems gave the currently running job the entire computer; program decks and tapes had to include what we would now think of as operating system code to talk to I/O devices and do whatever other housekeeping was needed. Midway through the batch period, after 1957, various groups began to experiment with so called "load and go" systems. These used a monitor program which was always resident on the computer. Programs could call the monitor for services. Another function of the monitor was to do better error checking on submitted jobs, catching errors earlier and more intelligently and generating more useful feedback to the users. Thus, monitors represented the first step towards both operating systems and explicitly designed user interfaces.

1969 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Командалық желідегі пайдаланушы интерфейсі

Командалық желі интерфейстері (КЛИ) жүйелік консольға қосылған пакеттік мониторлардан пайда болды. Олардың өзара әрекеттесу моделі – сұраныс-жауап транзакцияларының тізбегі болды, сұраныстар арнайы лексикадағы мәтіндік командалар түрінде берілді. Кідіріс уақыты пакеттік жүйелерге қарағанда әлдеқайда төмен болды, күндер немесе сағаттардан секундтарға дейін қысқарды. Осыған байланысты, командалық желі жүйелері пайдаланушыға транзакцияның кейінгі кезеңдері туралы ойын өзгертуге, алдыңғы нәтижелерге нақты уақыт немесе дерлік нақты уақыт фидбегіне жауап ретінде мүмкіндік берді. Бағдарламалық құралдар бұрын мүмкін болмаған зерттеуші және интерактивті болуы мүмкін. Бірақ бұл интерфейстер пайдаланушыға салыстырмалы түрде үлкен есте сақтау жүктемесін жүктеді, оларды меңгеру үшін көп күш-жігер мен оқу уақыты қажет болды. Командалық желідегі ең алғашқы жүйелер телепринтерлерді компьютерлермен біріктіріп, адамдар арасында сымдар арқылы ақпарат алмасуда тиімділігін дәлелдеген жетілген технологияны пайдаланды. Телепринтерлер бастапқыда телеграф хабарларын автоматты түрде жіберу және қабылдау үшін ойлап табылды; олардың тарихы 1902 жылға дейін жетеді және 1920 жылға қарай жаңалықтар агенттіктерінде және басқа да жерлерде кеңінен таралды. Оларды қайта пайдалануда экономикалық фактор да маңызды болды, бірақ психологиялық аспектілер мен ең аз күтпеген нәрселер қағидасы да рөл атқарды; телепринтерлер көптеген инженерлер мен пайдаланушыларға таныс жүйемен байланыс құратын нүкте болды. 1970-ші жылдардың ортасында бейне дисплей терминалдарының (ВДТ) кеңінен қолданылуы командалық желі жүйелерінің екінші кезеңін ашты. Бұл кідіріс уақытын одан да қысқартты, себебі таңбаларды экранның фосфорлық нүктелеріне принтер басының немесе каретканың жылдамдығынан гөрі жылдам жіберуге болады. Олар сыя мен қағазды үнемдеу арқылы консервативті қарсылықты басуға көмектесті, ал 1950-ші және 60-шы жылдардың соңындағы алғашқы теледидар буыны үшін телепринтерлерге қарағанда 1940-шы жылдардағы компьютерлік пионерлер үшін одан да таныс және ыңғайлы болды. Ең маңыздысы, жылдам және қайтымды түрде өңдеуге болатын екі өлшемді мәтіндік дисплейдің болуы бағдарламалық құрал жасаушыларға мәтіндік емес, визуалды деп сипатталатын интерфейстерді енгізуді тиімді етті. Осы типтегі алғашқы қолданбалар компьютерлік ойындар мен мәтіндік редакторлар болды; rogue(6) және vi(1) сияқты кейбір алғашқы үлгілердің тікелей ұрпақтары әлі күнге дейін Unix дәстүрінің серпілісті бөлігі болып табылады.

Command line interfaces (CLIs) evolved from batch monitors connected to the system console. Their interaction model was a series of request response transactions, with requests expressed as textual commands in a specialized vocabulary. Latency was far lower than for batch systems, dropping from days or hours to seconds. Accordingly, command line systems allowed the user to change their mind about later stages of the transaction in response to real time or near real time feedback on earlier results. Software could be exploratory and interactive in ways not possible before. But these interfaces still placed a relatively heavy mnemonic load on the user, requiring a serious investment of effort and learning time to master. The earliest command line systems combined teleprinters with computers, adapting a mature technology that had proven effective for mediating the transfer of information over wires between human beings. Teleprinters had originally been invented as devices for automatic telegraph transmission and reception; they had a history going back to 1902 and had already become well established in newsrooms and elsewhere by 1920. In reusing them, economy was certainly a consideration, but psychology and the rule of least surprise mattered as well; teleprinters provided a point of interface with the system that was familiar to many engineers and users. The widespread adoption of video display terminals (VDTs) in the mid 1970s ushered in the second phase of command line systems. These cut latency further, because characters could be thrown on the phosphor dots of a screen more quickly than a printer head or carriage can move. They helped quell conservative resistance to interactive programming by cutting ink and paper consumables out of the cost picture, and were to the first TV generation of the late 1950s and 60s even more iconic and comfortable than teleprinters had been to the computer pioneers of the 1940s. Just as importantly, the existence of an accessible screen—a two dimensional display of text that could be rapidly and reversibly modified—made it economical for software designers to deploy interfaces that could be described as visual rather than textual. The pioneering applications of this kind were computer games and text editors; close descendants of some of the earliest specimens, such as rogue(6), and vi(1), are still a live part of Unix tradition.

1985: SAA пайдаланушы интерфейсі немесе мәтінге негізделген пайдаланушы интерфейсі

1985 жылы Microsoft Windows және басқа да графикалық пайдаланушы интерфейстерінің пайда болуымен IBM, ортақ пайдаланушы қатынасы (CUA) туындысын қамтитын Systems Application Architecture (SAA) стандартын жасады. CUA бүгін Windows-та біз танып, қолданатын нәрсені табысты құрды, сондай-ақ DOS немесе Windows Console қосымшаларының көпшілігі де осы стандартты пайдаланады. Бұл экранның жоғарғы бөлігінде түсірілетін мәзір жүйесі, ал төменгі бөлігінде күй жолағы болуын, сондай-ақ барлық негізгі функциялар үшін тағайындалған пернелердің (мысалы, F2 – Ашу) SAA стандартын қолдайтын барлық бағдарламаларда бірдей жұмыс істеуін анықтады. Бұл пайдаланушыларға бағдарламаны жылдам үйренуге көмектесті, сондықтан ол тез таралып, салалық стандартқа айналды.

Сапа қағидаттары

Жалпы алғанда, интерфейстерді әдетте пайдаланушыға қолайлы, тиімді, интуитивті сияқты деп есептейді және олар бір немесе бірнеше ерекше қасиеттерімен сипатталады. Мысал ретінде, мұндай сипаттамалардың толық емес тізімі төменде келтірілген:

Түсініктілік: Интерфейс тіл, ағын, иерархия және визуалды элементтер үшін метафоралар арқылы бәрін анық көрсетеді, түсініксіздіктен сақтайды. Ықшамдық: Қызық болғанымен, ақпаратты тым толық түсіндіру, мысалы, экранда бірден көрсетілген элементтердің көпшілігін, тіпті барлығын да белгілеу (пайдаланушыға нақты элементті анықтау үшін визуалды белгі қажет болса да) ақпаратты бұрмалауға әкелуі мүмкін, және көбінесе де солай болады. Таныс болу: Егер адам интерфейсті алғаш рет қолданса да, кейбір элементтер таныс болуы мүмкін. Мағынаны жеткізу үшін нақты өмірден алынған метафораларды қолдануға болады. Жылдам жауап беру: Жақсы интерфейс тегіс жұмыс істеуі керек. Яғни, интерфейс пайдаланушыға не болып жатқаны және оның әрекеті сәтті өңделіп жатқаны туралы дереу хабар беруі тиіс. Үйлесімділік: Интерфейстің қолданба бойынша біркелкі болуы маңызды, себебі ол пайдаланушыларға қолдану үлгілерін оңай анықтауға көмектеседі. Эстетика: Интерфейстің жұмысын атқару үшін әдемі болуы міндетті емес, бірақ жақсы көрініс пайдаланушылардың қолданбаны пайдалану уақытын жағымды етеді, ал қуанған пайдаланушылар – әрқашан жақсы. Тиімділік: Уақыт – ақша, сондықтан жақсы интерфейс пайдаланушының өнімділігін арттыруы керек, мысалы, ықшам командалар мен жақсы дизайн арқылы. Кешірімділік: Жақсы интерфейс пайдаланушының қателіктері үшін жазаламауы керек, керісінше, оларды түзетуге мүмкіндік беруі керек.

Ең аз таңғалу қағидасы

Ең аз таңғалу принципі (POLA) – кез келген интерфейстің дизайнындағы жалпы принцип. Ол адамдар бір уақытта тек бір нәрсеге ғана толық назар аудара алады деген ойға негізделген, нәтижесінде жаңалықтарды барынша азайту қажет деген қорытындыға келінеді.

Әдет қалыптастыру принципі

Егер интерфейс тұрақты түрде қолданылса, пайдаланушы оны қолдануға қатысты міндетті түрде әдеттерге ие болады. Сондықтан дизайнердің рөлі – пайдаланушының дұрыс әдеттер қалыптастыруын қамтамасыз етуден тұрады. Егер дизайнер басқа интерфейстермен тәжірибелі болса, ол да әдеттерге ие болады және көбінесе пайдаланушы интерфейспен қалай өзара әрекет ететіні туралы еңкейген шамалаулар жасайды.

Құрылыс критерийлерінің үлгісі: Пайдаланушы тәжірибесінің Honeycomb

Питер Морвилл Google компаниясының 2004 жылы пайдаланушы интерфейсін жобалауды басқарған кезде User Experience Honeycomb аясын жасады. Бұл аяқ пайдаланушы интерфейсін жобалауға бағытталған. Ол он жыл бойы көптеген веб-дамыту студенттері үшін нұсқаулық болды. Әңгімелік интерфейс агенттері компьютер интерфейсін анимацияланған адам, робот немесе басқа кейіпкер (мысалы, Microsoft-тың Clippy қағаз қыстырғышы) түрінде бейнелеуге тырысады және өзара әрекеттесуді әңгімелесу форматында ұсынады. Кроссинг негізді интерфейстер графикалық пайдаланушы интерфейстері болып табылады, онда негізгі міндет шекараны кесіп өтуден гөрі белгілеуден тұрады. Тікелей манипуляция интерфейсі – пайдаланушыларға физикалық әлемге шамамен сәйкес келетін әрекеттерді қолдана отырып, оларға ұсынылған объектілерді манипуляциялауға мүмкіндік беретін пайдаланушы интерфейстерінің жалпы класы. Жестер интерфейстері – қол қимылдары немесе компьютерлік тышқанмен немесе стилуспен сызылған тышқан қимылдары түрінде кірісті қабылдайтын графикалық пайдаланушы интерфейстері. Графикалық пайдаланушы интерфейстері (GUI) компьютерлік пернетақта және тышқан сияқты құрылғылар арқылы кірісті қабылдайды және компьютер мониторында графикалық шығысты көрсетеді. GUI дизайнында кеңінен қолданылатын екі қағида бар: Объектіге бағытталған пайдаланушы интерфейстері (OOUI) және қолданбаға бағытталған интерфейстер. Аппараттық интерфейстер – тостерлерден бастап автомобильдердің приборлық тақталарына және ұшақтардың кабиналарына дейін нақты әлемдегі өнімдерде кездесетін физикалық интерфейстер. Олар әдетте түймелер, батырмалар, жылғыштар, ауыстырғыштар және сенсорлық экрандардан тұрады. Голографиялық пайдаланушы интерфейстері электрондық немесе электромеханикалық құрылғыларға саусақты ауадағы голографиялық бейнелер арқылы өткізу арқылы кіріс береді, бұл бейнелер құрылғылардың тактильді басқару элементтерін имитациялайды және толқын көзімен анықталады, тактильді өзара әрекеттесусіз. Ақылды пайдаланушы интерфейстері – пайдаланушы, домен, тапсырма, тіл және медиа (мысалы, графика, табиғи тіл, қимыл) модельдерін бейнелеу, ойлау және оларға қатысты әрекет ету арқылы адам-машина өзара әрекеттесуінің тиімділігін, нәтижелілігін және табиғилығын жақсартуға бағытталған адам-машина интерфейстері. Қозғалысты қадағалау интерфейстері пайдаланушының дене қимылдарын бақылайды және оларды командаларға аударады, қазіргі уақытта Apple компаниясы осы бағытта жұмыс істеп жатыр. Көп экранды интерфейстер өзара әрекеттесуді икемді ету үшін бірнеше дисплейді пайдаланады. Бұл компьютерлік ойындарда, коммерциялық аркадаларда және соңғы кезде қолға ұсталатын құрылғыларда жиі қолданылады. Табиғи тіл интерфейстері іздеу жүйелерінде және веб-беттерде қолданылады. Пайдаланушы сұрақ қояды және жауап күтеді. Командалық емес пайдаланушы интерфейстері пайдаланушының қажеттіліктері мен ниеттерін анықтау үшін оны бақылайды, нақты командаларды беруді қажет етпейді. Объектіге бағытталған пайдаланушы интерфейстері (OOUI) объектіге бағытталған бағдарламалау метафораларына негізделген, пайдаланушыларға симуляцияланған объектілерді және олардың қасиеттерін басқаруға мүмкіндік береді. Рұқсаттарға негізделген пайдаланушы интерфейстері пайдаланушының рұқсат деңгейіне байланысты мәзір опцияларын немесе функцияларды көрсетеді немесе жасырады. Жүйе пайдаланушыға қолжетімді емес элементтерді алып тастау арқылы пайдаланушы тәжірибесін жақсартуға арналған. Пайдаланушы қолжетімді емес функцияларды көрсе, көңілі қалуы мүмкін. Бұл сонымен қатар рұқсатсыз тұлғалардан функционалдық элементтерді жасыру арқылы қауіпсіздікті арттырады. Рефлекстік пайдаланушы интерфейстері пайдаланушы интерфейсі арқылы жүйенің барлық бөліктерін басқаруға және қайта анықтауға мүмкіндік береді, мысалы, командалық етістіктерін өзгертуге. Әдетте, мұндай мүмкіндік тек графикалық интерфейстерде ғана болады. Іздеу интерфейсі – сайттың іздеу жолағының және іздеу нәтижелерінің визуалды бейнесі. Қолмен сезінетін пайдаланушы интерфейстері қолмен сезінуге және физикалық ортаға немесе оның элементтеріне баса назар аударады. Тапсырмаға бағытталған интерфейстер – бұл пайдаланушы интерфейстері, олар файлдар емес, тапсырмаларды өзара әрекеттесудің негізгі бірлігі ретінде қарастыру арқылы десктоп метафорасының ақпараттық жүктемесі мәселесін шешеді. Текстік пайдаланушы интерфейстері (TUI) мәтін арқылы өзара әрекеттесетін интерфейстер. TUI құрамына командалық жол интерфейстері және мәтіндік WIMP орталары кіреді. Сенсорлық экрандар саусақтардың немесе стилустың тиюі арқылы кіріс қабылдайтын дисплейлер. Олар ұялы құрылғылардың және көптеген сату орындарында, өндіріс процестерінде және машиналарын, өзін-өзі қызмет көрсету машиналарын пайдаланады. Сенсорлық пайдаланушы интерфейстері – кіріс және шығыс құрылғысы ретінде сенсорлық панельді немесе сенсорлық экранды пайдаланатын графикалық пайдаланушы интерфейстері. Олар шығыстың басқа формаларын сезімдік кері байланыс әдістерімен толықтырады немесе ауыстырады. Компьютерлік симуляторларда қолданылады. Дауыстық пайдаланушы интерфейстері дауыстық хабарламаларды жасау арқылы кіріс қабылдайды және шығыс береді. Пайдаланушы кірісі пернетақтаның немесе батырмалардың түймелерін басу арқылы немесе интерфейске ауызша жауап беру арқылы жасалады. Веб-негізгі пайдаланушы интерфейстері немесе веб-пайдаланушы интерфейстері (WUI) веб-браузер бағдарламасын пайдаланып пайдаланушы көретін веб-беттерді жасау арқылы кіріс қабылдайды және шығыс береді. Сыртқы кіріс интерфейстері кіріс диалогтарымен пайдаланушыны сұраудың орнына сенсорлар жиынтығынан кіріс алады. Масштабтау интерфейстері – ақпараттық объектілердің әртүрлі масштабта және егжей-тегжейлі деңгейде бейнеленетін графикалық пайдаланушы интерфейстері, онда пайдаланушы көрінетін аймақтың масштабын өзгерте алады, көбірек егжей-тегжейлі ақпаратты көрсету үшін.

Peter Morville of Google designed the User Experience Honeycomb framework in 2004 when leading operations in user interface design. The framework was created to guide user interface design. It would act as a guideline for many web development students for a decade. Conversational interface agents attempt to personify the computer interface in the form of an animated person, robot, or other character (such as Microsoft's Clippy the paperclip), and present interactions in a conversational form. Crossing based interfaces are graphical user interfaces in which the primary task consists in crossing boundaries instead of pointing. Direct manipulation interface is the name of a general class of user interfaces that allow users to manipulate objects presented to them, using actions that correspond at least loosely to the physical world. Gesture interfaces are graphical user interfaces which accept input in a form of hand gestures, or mouse gestures sketched with a computer mouse or a stylus. Graphical user interfaces (GUI) accept input via devices such as a computer keyboard and mouse and provide articulated graphical output on the computer monitor. There are at least two different principles widely used in GUI design: Object oriented user interfaces (OOUIs) and application oriented interfaces. Hardware interfaces are the physical, spatial interfaces found on products in the real world from toasters, to car dashboards, to airplane cockpits. They are generally a mixture of knobs, buttons, sliders, switches, and touchscreens. Holographic user interfaces provide input to electronic or electro mechanical devices by passing a finger through reproduced holographic images of what would otherwise be tactile controls of those devices, floating freely in the air, detected by a wave source and without tactile interaction. Intelligent user interfaces are human–machine interfaces that aim to improve the efficiency, effectiveness, and naturalness of human–machine interaction by representing, reasoning, and acting on models of the user, domain, task, discourse, and media (e. g., graphics, natural language, gesture). Motion tracking interfaces monitor the user's body motions and translate them into commands, currently being developed by Apple. Multi screen interfaces, employ multiple displays to provide a more flexible interaction. This is often employed in computer game interaction in both the commercial arcades and more recently the handheld markets. Natural language interfaces are used for search engines and on webpages. User types in a question and waits for a response. Non command user interfaces, which observe the user to infer their needs and intentions, without requiring that they formulate explicit commands. Object oriented user interfaces (OOUI) are based on object oriented programming metaphors, allowing users to manipulate simulated objects and their properties. Permission driven user interfaces show or conceal menu options or functions depending on the user's level of permissions. The system is intended to improve the user experience by removing items that are unavailable to the user. A user who sees functions that are unavailable for use may become frustrated. It also provides an enhancement to security by hiding functional items from unauthorized persons. Reflexive user interfaces where the users control and redefine the entire system via the user interface alone, for instance to change its command verbs. Typically, this is only possible with very rich graphic user interfaces. Search interface is how the search box of a site is displayed, as well as the visual representation of the search results. Tangible user interfaces, which place a greater emphasis on touch and physical environment or its element. Task focused interfaces are user interfaces which address the information overload problem of the desktop metaphor by making tasks, not files, the primary unit of interaction. Text based user interfaces (TUIs) are user interfaces which interact via text. TUIs include command line interfaces and text based WIMP environments. Touchscreens are displays that accept input by touch of fingers or a stylus. Used in a growing amount of mobile devices and many types of point of sale, industrial processes and machines, self service machines, etc. Touch user interface are graphical user interfaces using a touchpad or touchscreen display as a combined input and output device. They supplement or replace other forms of output with haptic feedback methods. Used in computerized simulators, etc. Voice user interfaces, which accept input and provide output by generating voice prompts. The user input is made by pressing keys or buttons, or responding verbally to the interface. Web based user interfaces or web user interfaces (WUI) that accept input and provide output by generating web pages viewed by the user using a web browser program. Zero input interfaces get inputs from a set of sensors instead of querying the user with input dialogs. Zooming user interfaces are graphical user interfaces in which information objects are represented at different levels of scale and detail, and where the user can change the scale of the viewed area in order to show more detail.