Компьютерлік жестілер: тышқан қозғалыстары мен басу арқылы бағдарламаны басқару. Теңдеуге көмектеседі, жылдам навигацияға мүмкіндік береді. Тарихы мен түрлері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Компьютерлік техникада, меңзеу құрылғысының жесті (немесе жай ғана жест) – меңзеу құрылғысының немесе саусақтың қозғалыстарын және басуларын бағдарламалық қамтамасыз ету белгілі бір компьютерлік оқиға ретінде танитын және тиісінше жауап беретін әдіс. Бұл, әсіресе, клавиатурада теруде қиындық туындайтын адамдар үшін пайдалы болуы мүмкін. Мысалы, веб-браузерде пайдаланушы оң меңзеу құрылғысы батырмасын басып, меңзеу құрылғысын қысқа ғана солға жылжытып, содан кейін батырманы босату арқылы бұрын қараған бетке оралуы мүмкін.
In computing, a pointing device gesture or mouse gesture (or simply gesture) is a way of combining pointing device or finger movements and clicks that the software recognizes as a specific computer event and responds to accordingly. They can be useful for people who have difficulties typing on a keyboard. For example, in a web browser, a user can navigate to the previously viewed page by pressing the right pointing device button, moving the pointing device briefly to the left, then releasing the button.
Тарих
Бірінші бағыттаушы құрылғының қимылы, "сүйреу", Apple компаниясы Macintosh және Lisa компьютерлерімен бірге жеткізілген тышқандардағы арнайы "қозғалыс" батырмасын алмастыру үшін енгізілді. Сүйреу – бағыттаушы құрылғыны жылжыту кезінде оның батырмасын басып тұруды білдіреді; бағдарламалық жасақтама мұны жеке басу және жылжу әрекеттерінен өзгеше әрекет ретінде қабылдайды. Көптеген бағыттаушы құрылғы қимылдарынан айырмашылығы, ол ешқандай нақты пішіннің іздеуін қажет етпейді. "Сүйреу" әрекеті көптеген бағдарламалық пакеттерде қолданылса да, басқа қимылдар одан да табысты болғандары аз.
The first pointing device gesture, the "drag", was introduced by Apple to replace a dedicated "move" button on mice shipped with its Macintosh and Lisa computers. Dragging involves holding down a pointing device button while moving the pointing device; the software interprets this as an action distinct from separate clicking and moving behaviors. Unlike most pointing device gestures, it does not involve the tracing of any particular shape. Although the "drag" behavior has been adopted in a huge variety of software packages, few other gestures have been as successful.
Қазіргі қолданылуы
2005 жылдан бастап көптеген бағдарламалар сүйреу операциясынан басқа ым-ишараларды қолдамайды. Нысанды басқару құрылғысының ым-ишараларын танитын әрбір бағдарлама оны өз әдісімен іске асырады, кейде өте қысқа тышқан қозғалысын ым-ишара ретінде таниды, ал кейде белгілі бір қозғалыс үлгісін өте нақты түрде қайталауды талап етеді (мысалы, шеңбер). Кейбір жүзеге асырулар пайдаланушыларға осы факторларды өзгертуге мүмкіндік береді. Кейбір бейне ойындар ым-ишараларды пайдаланады. Мысалы, Bungie жасаған Myth нақты уақыт стратегиясы сериясында ойыншылар оларды майдан даласындағы бөлімдерге қалаған бағытта қарауды бұйырады. Жесттерді қолданатын тағы бір ойын — Lionhead’s Black & White. Arx Fatalis ойынында тышқанның ым-ишараларымен ауада руналар салынып, сиқыр жасалады. Бірнеше Nintendo Wii ойындары осындай жүйені пайдаланады. Ōkami тышқанның ым-ишараларына ұқсас жүйені қолданады; ойыншы сурет салу режиміне өте алады, онда олар салған пішін (шеңбер, шаңқай, сызық және т.б.) ойындағы бір функцияны орындайды, мысалы, бомба жасау немесе уақытты түннен күндізге ауыстыру. Тышқан ым-ишараларын пайдаланатын компьютерлік ойындардың басқа мысалдары — Die by the Sword және Silver, онда негізгі тышқан ым-ишаралары шабуыл қимылдарын нақты уақыт режимінде картаға түсіреді, сондай-ақ MX vs. ATV: Reflex, оның басқару схемасы өзінің атақты "рефлекс" жүйесін тышқан ым-ишараларымен іске асырады. Opera веб-браузері 5.10 нұсқасынан бастап (2001 жылғы сәуірде) ым-ишараларды таниды, бірақ бұл мүмкіндік әдепкі бойынша өшірілген. Opera браузері сондай-ақ тышқан аккордарын қолдайды, бұл ұқсас функцияны атқарады, бірақ тышқанды қозғау қажеттілігін жоққа шығарады. 2002 жылы кеңейтілген тышқан ым-ишараларын қолданған алғашқы браузер Maxthon болды, онда жоғары бейімделетін интерфейс барлық әрекеттерді 52 тышқан ым-ишарасының біріне және бірнеше тышқан аккордына тағайындауға мүмкіндік берді. Mozilla Firefox браузері үшін де бірнеше тышқан ым-ишаралары кеңейтімдері қол жетімді. Бұл кеңейтімдер Opera-дағыдай бірдей ым-ишараларды пайдаланады. Кейбір құралдар Microsoft Windows үшін кез келген бағдарламада тышқан ым-ишараларын қолдауды қамтамасыз етеді. K Desktop Environment 3 нұсқасы 3.2-ден бастап тышқанның әмбебап ым-ишараларын қолдайды. Windows Aero үш тышқан ым-ишарасын ұсынады: Aero Peek, Aero Shake және Aero Snap. Толық ақпарат алу үшін тиісті мақаланы қараңыз.
as of 2005, most programs do not support gestures other than the drag operation. Each program that recognizes pointing device gestures does so in its own way, sometimes allowing for very short mouse movement distances to be recognized as gestures, and sometimes requiring very precise emulation of a certain movement pattern (e. g. circle). Some implementations allow users to customize these factors. Some video games have used gestures. For example, in the Myth real time tactics series, originally created by Bungie, players use them to order battlefield units to face in a desired direction. Another game using gestures is Lionhead's Black & White. The game Arx Fatalis uses mouse gestures for drawing runes in the air to cast spells. Several Nintendo Wii games take advantage of such a system. Ōkami uses a system similar to mouse gestures; the player can enter a drawing mode in which the shape they create (circle, lightning bolt, line, etc.) performs a function in the game such as creating a bomb or changing the time from night to day. Other examples of computer games that use mouse gestures are Die by the Sword and Silver where basic mouse gestures actually map attack moves and such in real time combat, along with MX vs. ATV: Reflex, which has a control scheme that implements its titular rider "reflex" system with mouse gestures. The Opera web browser has recognized gestures since version 5.10 (April 2001) but this feature was disabled by default. Opera browser also supports mouse chording which serves a similar function but doesn't necessitate mouse movement. The first browser that used advanced mouse gestures (in 2002) was Maxthon, in which a highly customizable interface allowed the assignment of almost every action to one of 52 mouse gestures and few mouse chords. Several mouse gesture extensions are also available for the Mozilla Firefox browser. These extensions use almost identical gestures as Opera. Some tools provide mouse gestures support in any application for Microsoft Windows. K Desktop Environment 3 includes universal mouse gesture support since version 3.2. Windows Aero provides three mouse gestures called Aero Peek, Aero Shake and Aero Snap. See the corresponding article for a description.
Кемшіліктері
Қазіргі кездегі қолмен сызба салу арқылы басқару шешімдерінің басты кемшілігі – пайдаланушы интерфейсі дизайнының екі қажетті принципін, кері байланыс пен көрінуді (немесе мүмкіндікті) қолдаудың жетіспеуі. Кері байланыс хабарламасы, қолмен сызба салу дұрыс енгізілгенін, сызбаның танылғанын және сәйкес команданың орындалғанын көрсету арқылы қажет. Дегенмен, Sensiva дауыс хабарламасы беру арқылы осыған белгілі бір деңгейде жақындасады. Екінші принцип – қолмен сызба салудың көрінуі, яғни пайдаланушыға қажетті сызбаларды және оларды қолдануға болатын жағдайларды үйренуге мүмкіндік беру. Internet Explorer үшін Тышқанның қолмен сызба салуы және ALToolbar Тышқанның қолмен сызба салуы пайдаланушыға визуалды түйсіндіруді жеңілдету үшін пайдаланушының ағымдағы қозғалысын көрсететін түрлі-түсті іздерді (трассировкаларды) көрсетеді. Екі мәселенің де шешімі ретінде дөңгелек менюлер мен белгілеу менюлері ұсынылды, себебі олар қолжетімді опцияларды үйренуге көмектеседі, сонымен қатар жылдам қолмен сызба салумен де қолданылуы мүмкін. Opera-ның соңғы нұсқалары (11 және одан жоғары) экрандағы дөңгелек менюді қолданады, ол қолмен сызба салудың қандай түрлері бар екенін және оларды қалай белсендіруге болатынын қарапайым және түсінікті түрде көрсетеді, соның арқасында кері байланыс пен көрінуді қамтамасыз етеді. Қолмен сызба салу арқылы басқарудың бір шектеуі – қолмен сызба салуды қолдануға болатын ауқым. Мысалы, әрбір сызба әрбір қолданба терезесі үшін тек бір командаға сәйкес келеді. Тышқанды жылжыту кезінде түймелерді басып тұру қиын болуы мүмкін және тәжірибе қажет, себебі төмен бағытталған әрекет көлденең қозғалысқа қарсылықты арттырады. Оптикалық тышқан, механикалық байланысқа сүйенбей қозғалысты сезетін сенсоры болғандықтан, шарлы тышқанға қарағанда мінез-құлқының өзгеруіне аз бейім. Ал сенсорлық панель (тачпад) барлық түймелері бармақпен басылып тұрғанда қосымша қарсылық тудырмайды. Дегенмен, түймелерді басып тұрудан туындайтын бұлшықет кернеуін пайдаланушы интерфейсі дизайнында пайдалануға болады, өйткені ол пайдаланушының уақытша күйде немесе режимде екендігі туралы тұрақты хабар береді (Buxton, 1995).
A major drawback of current gesture interaction solutions is the lack of support for two necessary user interface design principles, feedback and visibility (or affordance). Feedback notification is required to indicate whether the gesture has been entered correctly by indicating the gesture recognized and the corresponding command activated, although Sensiva does approach this to some extent in providing voice notification. The other principle is visibility of gestures, providing the user some means of learning the necessary gestures and the contexts they can be used in. Both Mouse Gestures for Internet Explorer and ALToolbar Mouse Gestures display colored tracers that indicate the current motion that the user is taking to facilitate visual clues for the user. Pie menus and marking menus have been proposed as solutions for both problems, since they support learning of the available options but can also be used with quick gestures. Most recent versions of Opera (11 and above) uses an on screen pie menu to simply and instructively display which mouse gestures are available and how to activate them, providing feedback and visibility. One limitation with gesture interaction is the scope context in which the gestures can be used. For example, each gesture has only one corresponding command for each application window. Holding down buttons while moving the mouse can be awkward and requires some practice, since the downwards action increases friction for the horizontal motion. An optical mouse would be less susceptible to changes in behavior than a ball mouse with increased friction because the sensor does not rely on mechanical contact to sense movement; a touchpad provides no added friction with all its buttons held down with a thumb. However, it was also argued that muscular tension resulting from holding down buttons could be exploited in user interface design as it gives constant feedback that the user is in a temporary state, or mode (Buxton, 1995).