Кіріспе

Америкалық ақын 1938 жылы өзінің «Бұзылыстың бағы» атты алғашқы толық өлеңдер жинағын жариялады. Уильям Карлос Уильямс кіріспе жазды. Форд поэзия ұғымы туралы сөйлегенде, оның өнердің басқа түрлерімен байланысын атап өтті. Форд: «Барлығы поэзия тұжырымымен байланысты. Сіздер білесіздер, Жан Кокто роман поэзиясы, эссе поэзиясы, театр поэзиясы туралы айтқан. Ол істегеннің бәрі поэзия деді. Ол менің ұстаздарымның бірі еді». Оның кейбір өлеңдері оңай-ақ сюрреалистік деп танылса да – «миыңның тамырларында қызғылт сары араның/бал жинап, алтын табаға құятыны» – ол өзінің стилін саяси поэзияға да бейімдеді. «Жаңа массалар» журналында жарияланып, линчтік жазаға қарсы тұрған қара нәсілді адамның дауысын білдірді: «Енді мен өлім ағашына көтерілемін./ Көп ауыздың кесу ілгектері/ қара жапырақты бұтақтарды қияды./ Көздерімнің қарлығаштары қайда ұшып жүр/ он алты жапырақ құлайды, олар дұға еді». 1940 жылдары «View Editions» баспа үйі, тоқсандық журналдың баспа бөлімі, Марсель Дюшан туралы алғашқы монографияны және Андре Бретонның өлеңдер жинағын екі тілде жариялады – «Қоянға қарсы сақталған жас вишня ағаштары» (1946). Фордтың «Жалған ұяда ұйықтау» (1959) атты өлеңдер кітабына леди Эдит Ситвелл алғысөз жазды. Форд пен Челичев 1952 жылы Еуропаға көшіп кетті, ал 1955 жылы Форд Лондонның қазіргі заманғы өнер институтында «Италиядан отыз сурет» атты фотокөрме ұйымдастырды. Келесі жылы Парижде оның суреттері мен графикалық жұмыстарының жеке көрмесі өтті. Жан Кокто каталогқа алғысөз жазды. 1957 жылы Челичев Римде қайтыс болды. Оның екінші фильмі – «Джонни Минотавр», 1971 жылы көрсетілді. Фильмнің негізгі тақырыбы – грек мифі Тесей, Ариадна және Минотаврдың лабиринты. Бұл киноның шынайылығы мен «эротикалық китч» сияқты стильдердің сюрреалистік үйлесімі болды. Критте түсірілген және фильм ішіндегі фильмнің құрылымын пайдаланған фильм, классикалық миф туралы заманауи фильмді түсіріп жатқан кинопродюсердің тәжірибесін құжаттағандай болды, бірақ Фордтың жұмысы деректі тақырып пен өндірістегі фильм арасында еркін қозғалды, екеуінің арасындағы шекараға ешқандай құрмет көрсетпеді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің бір рецензенты фильм туралы: «Күн тәртібінде ер адамның анатомиясы және жыныстық қатынасы» деді. Фильм Нью-Йорктегі Бликер-стрит кинотеатрында біраз уақыт көрсетілді. 1970-ші жылдары Форд Непалға көшіп, Катмандуда үй сатып алды. 1973 жылы ол жергілікті жасөспірім Индра Тамангты шаруашылыққа жәрдемдесуге және тамақ дайындауға алды, содан кейін оған фотосурет салуды үйретті және оны өзінің көмекшісі етті. Таманг Фордтың өмірінің соңына дейін оның қасында болды, «бір түрлі ұл», көркемдік серігі және жеке күтушісі болды. Олар Түркиядан Үндістанға дейін саяхаттап, Парижде, Критте, содан кейін Нью-Йоркке көшіп барды. Таманг шамамен 1953 жылы туған. Ол Непалда әйелі мен екі қызын қалдырды. 1986 жылы жесір қалған ол 1990-шы жылдары қайтадан үйленді, тағы бір қызы болды және екі үлкен қызын АҚШ-қа әкелді. Форд және кейін оның қарындасы Рут Форд Тамангқа өте аз жалақы төледі, сондықтан оның әйелі отбасын асырау үшін жұмыс істеуге мәжбүр болды. 2001 жылы ол өзінің күнделіктерінен таңдаулыларын «Бұғадан су: 1948-1957 жылдардың күнделігі» деген атпен жариялады. Оның әкесінің соңғы ауруынан бастап Челичевтің өліміне дейінгі жылдарды қамтитын бұл күнделік, «Publishers Weekly» журналының пікірінше, «күнделікті және ерекше ерекшеліктермен толы, адам мен субмәдениеттің қызықты, әсерлі және поэтикалық бейнесін құрайды». Сондай-ақ 2001 жылы Джеймс Доуэлл мен Джон Коломавакис режиссерлік еткен «Жалған ұяда ұйықтау» атты екі сағаттық деректі фильмнің тақырыбы болды.

Жеке өмір

1957 жылы Челичев Римде қайтыс болғанда, The New York Times газеті Фордты оның "өмір бойындағы серігі және хатшысы" деп сипаттады. Форд пен оның әпкесі соңғы жылдары "Дакота" пәтер үйінде жеке-жеке пәтерлерде тұрды, онда Таманг оларға күтім жасады. Оның кіші әпкесі, актриса Рут Форд, 2009 жылы 98 жасында қайтыс болды. Форд Таманға бірнеше картинасын және ортақ жазған "Жас және зұлым" романына авторлық құқықтарды қалдырды, ол 2011 жылы екі Фордтың күлін Миссисипи штатына жерлеуге алып барды. Олар Миссисипи штатының Брукхейвен қаласындағы Роуз-Хилл зиратына жерленген. Чарльз Генри Фордтың қабіртасында "Сыйлығын ұйықтатып алған" деп жазылған.