Кіріспе

Американдық христиан теологы Глисон Леонард Арчер (22 мамыр 1916 – 27 сәуір 2004) – библияны зерттеуші ғалым, теолог, педагог және жазушы.

Ерте өмір

Глисон Арчер 1916 жылы Массачусетс штатының Норвелл қаласында дүниеге келді және анасы Элизабет Арчердің ықпалымен жас кезінде христиан дініне келді. Оның шешесінің әкесі пастор болған. Арчердің әкесі Бостон қаласындағы Саффолк құқық мектебінің негізін қалаушы, Глисон Арчер аға болды. Арчер Бостонда өсіп, жаздарын Норвеллде өткізген. Ол Бостон латын мектебін бітіріп, 1938 жылы Гарвард университетін классика мамандығы бойынша (summa cum laude) бакалавр дәрежесімен аяқтады. 1939 жылы Бостондағы Саффолк құқық мектебінен заңгер мамандығы бойынша білім алып, сол жылы Массачусетс штатының адвокаты болып тіркелді. 1940 жылы Гарвард университетінде магистратураны, ал 1944 жылы Гарвард университетінде классика ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. Соңында, 1945 жылы Принстон теологиялық семинариясынан дінтану бакалаврын алды.

Мансап

Арчер 1945 жылдан 1948 жылға дейін Бостондағы Парк-стрит шіркеуінің көмекші пасторы қызметін атқарды. Содан кейін 1948-1965 жылдары Калифорния штатының Пасадена қаласындағы Фуллер теологиялық семинариясында Киелі кітап тілдерінің профессоры болды. 1965 жылдан 1986 жылға дейін ол Иллинойс штатының Дирфилд қаласындағы Троица евангелистік діни мектебінде Ескі өсиет және семит тілдерінің профессоры болды. 1989 жылы ол құрметті профессор атанды. Өмірінің қалған бөлігін зерттеу, жазу және дәріс берумен өткізді. Арчер 1971 жылы жарық көрген NASB-нің 50 түпнұсқа аудармашысының бірі болды. Ол сондай-ақ 1978 жылы жарық көрген NIV Киелі кітабын аударуға қатысқан топтың мүшесі болды. Киелі кітаптағы қарама-қайшылықтарды үйлестіру және түсіндіру арқылы Киелі кітаптың қатесіздігін қорғауы Арчерді белгілі қатесіздік жақтасы етті. Ол: «Тарих пен ғылымдағы қателіктерге жол беру, сонымен бірге доктринада қателіктерге жол бермеу мүмкін емес» деді. Ол Мұса авторлығын жоққа шығаратын құжаттамалық гипотезаны сынады. Арчер Ишая пайғамбардың Ишая кітабының барлығын жазғанын да айтты; ол осы мәселе туралы былай деп жазды: «Философиялық көзқарастан басқа, Екінші Ишая теориясын қолдау үшін ішкі дәлелдің ең аз мөлшері де жоқ».