Кіріспе

Манхэттендегі Нью-Йорк метро станциясы

145th Street станциясы – Нью-Йорк метросының IRT Lenox Avenue желісіндегі станция. Гарлемде, Манхэттенде 145th Street және Lenox Avenue қиылысында орналасқан. Бұл станцияға барлық уақытта 3 пойызы тоқтайды. Interborough Rapid Transit Company (IRT) үшін салынған 145th Street станциясында екі жақтанғы платформа бар, олар тек алты жарым вагонға сыяды. Бұл басқа IRT станцияларынан өзгеше, себебі олар толық ұзындығындағы он вагонды қабылдай алады. Станция 1904 жылы IRT басқаратын алғашқы метро желісінің солтүстік терминалы ретінде ашылды. 1960 жылдары солтүстікке қарай Гарлем–148th Street станциясы салынып біткен соң, 145th Street станциясын жабу жоспарланған, бірақ қоғамдық наразылықтар мен жолаушылардың қарсылығына байланысты станция жабылмады. 145th Street станциясы желідегі соңғы станциялардың бірі болғандықтан, кіру тек оңтүстік платформаға ғана рұқсат етіледі, бірақ солтүстікке бағыт алған жолаушылар осы станциядан шығуға болады. Станция 2005 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді және 2018 жылдың шілдесінен қарашасына дейін кең ауқымды жөндеу жұмыстары үшін жабылды. 145th Street станциясында екі жақтанғы платформа және екі теміржол бар. Станция плитка және мозаикамен әсемделген. Платформалардан Lenox Avenue мен 145th Street қиылысына шығуға болады, ал платформалар билеттік бақылау аясында бір-бірімен байланыспайды.

Құрылыс және ашылу

Нью-Йорк қаласындағы метро желісін жоспарлау 1864 жылға дейін барады. Метро жоспарларын Жедел Транзит Комиссиясының бас инженеры Уильям Барклай Парсонс басқарған инженерлер тобы жасады. Жоспарда Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі Нью-Йорк қалалық әкімшілігінен басталып, Үстіңгі Батыс жағына дейін метро желісі салынуы көзделген, онда екі тармақ Бронксқа қарай солтүстікке бұрылатын еді. 1897 жылы жоспар ресми түрде қабылданды, ал 1899 жылдың соңында заңдық мәселелер шешілді, оған сәйкес метро салынып, желі ашылғаннан бастап 50 жылға жалға берілуі керек еді. Бастапқы жоспарда Ленокс авеню желісінде 141-ші көшеде, 142-ші көше тоғысынан оңтүстікке қарай станция қарастырылған. Бірақ ол ақырында салынбады, оның орнына 145-ші көше станциясы Ленокс авеню желісіндегі соңғы аялдама болды, одан кейін пойыз солтүстіктегі пойыз күтіп-ұстау орны – Ленокс Ярдына кіретін еді. Бастапқыда станция Ист-Сайд жергілікті және экспресс пойыздарымен қызмет көрсететін. Жергілікті пойыздар қалалық әкімшіліктен Ленокс даңғылына (145-ші көшеге) дейін қатынайтын. Экспресс пойыздардың оңтүстік терминалы Саут Ферри немесе Атлантик Авенюде, ал солтүстік терминалы 145-ші көшеде немесе Вест Фармсте (180-ші көшеде) болды. Станциядан оңтүстікке қарай, солтүстікке бағытталған көптеген пойыздар батыс платформаға кіру үшін стрелканы пайдаланатын, ол кіретін және шығатын жолаушыларға қызмет көрсетті; содан кейін пойыз оңтүстікке қарай қайта жұмыс істейтін. Ленокс Ярдына бағытталған пойыздар шығыс платформада жолаушыларды түсіретін, ол тек шығу платформасы болды және онда кассалар болған жоқ. 145-ші көшеге экспресс пойыздары 1906 жылы жойылды.

Кейінгі жылдар

1918 жылы Бродвей–Сегізінші авеню желісі Таймс-сквердің оңтүстігінде, 42-ші көшеде ашылды, ал бастапқы желі H әрпіндей пішіндес жүйеге бөлінді. Жергілікті пойздар Оңтүстік Фериге жіберілді. 1940 жылдың 12 маусымында қалалық үкімет IRT-нің жұмысын өз қолына алды. IRT бағыттарына «R типі» вагондары енгізілгеннен кейін нөмірленген белгілер берілді. Бұл вагондарда әр бағыт үшін нөмірленген белгілері бар нөмірлік тақталар болды. Алғашқы R12 вагондары 1948 жылы пайдалануға берілді. Ленокс даңғылы–145-ші көшеге дейінгі бағыт 3-ші болып сақталды. 1956 жылы Нью-Йорк қаласының көлік басқармасы (NYCTA) станция платформаларының жиектеріне флуоресцентті шамдар қосу жоспарларын жариялады. 1959 жылы барлық 3-ші пойыз экспресс болып жүре бастады. 1960 жылдары Ленокс Ярдының ішінде Гарлем–148-ші көше станциясы салынып жатқанда, 145-ші көше станциясын жабу жоспарланды, себебі 148-ші көше станциясы 145-ші көше станциясының тікелей орнына алмастырылуы тиіс болды. 148-ші көше станциясы 1968 жылдың 13 мамырында ашылды; содан кейін барлық солтүстікке қарай бағытталған пойыздар 148-ші көшеге дейін жүріп өтті. Станция 2005 жылдың 30 наурызында тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. 1998 жылдың 2 наурызынан бастап туннельдің жарылған еденімен бірге қайта құрылымдалу жұмыстары жүргізілді. Бұл көп жылдар бойына Гарлем ағысы және басқа да жер асты суларының болуына байланысты туындаған су мәселесін шешу үшін жасалды, бұл су тасқынына, зақымдануға және сіңуге себеп болды, кейде қызмет көрсетуде үлкен бұзылыстарға әкелді. Жобаның құны 82 миллион долларды құрады және 1998 жылдың 12 қазанында аяқталды. Қайта құрылымдалу кезінде 3-ші пойыз IRT Бродвей–Сегізінші авеню желісіндегі 137-ші көшедегі Сити колледж станциясына бағытталды. Бұл уақыт ішінде аймақтағы басқа желілерге қосылатын қосымша шаттл автобустары да жұмыс істеді. 2015–2019 жылдарға арналған Метрополитендік көлік басқармасының капиталдық жоспарына сәйкес, станция толықтай жаңартылып, «Жетілдірілген станциялар» бағдарламасының аясында бірнеше айға жабылды. Жаңартуларға ұялы байланыс, Wi-Fi, USB зарядтау станциялары, интерактивті қызмет туралы хабарламалар мен карталар кірді. 2018 жылдың қаңтарында Нью-Йорк қаласының көлік және автобус комитеті Citnalta Forte компаниясына IND Concourse желісіндегі 167-ші және 174-ші–175-ші көшелерді, сондай-ақ IRT Lenox Avenue желісіндегі 145-ші көшені жөндеуге арналған 125 миллион долларлық келісімшарт беруді ұсынды. Алайда, қалалық өкілдер келісімшарттарды бекітуге дауыс беруден бас тартқаннан кейін MTA кеңесі осы ұсыныстар бойынша дауыс беруді уақытша кейінге шегерді. Келісімшарт ақпан айында қайтадан қарастырылып, ақыры мақұлданды. Метро станциясы 2018 жылдың 23 шілдесінен 28 қарашасына дейін жөндеу жұмыстарына байланысты жабылды. Жабылу салдарынан 2018 жылғы жолаушылар саны өткен жылмен салыстырғанда 41,9%-ға төмендеді, 2017 жылы 1 093 045 жолаушы болса, 2018 жылы 635 413 жолаушыны құрады. 3-ші пойызбен әрдайым қызмет көрсетілетін станция оңтүстікке қарай 135-ші көшеде, солтүстікке қарай Гарлем–148-ші көшеде орналасқан. Станцияның ұзындығы 106 метр, ал IRT метросының алты жарым вагонына сыйымды. Станция Ленокс даңғылының астында сәл ығысқан, көшенің батыс жағына жақын орналасқан. Станцияда мозаикалық атау тақташалары, ескі «145» терракоталық оюлары және оюдың мозаикалық көшірмесі бар. Бұрын оңтүстік платформада әйелдер мен ерлерге арналған дәретханалар болған, мұны «әйелдер» және «ерлер» деп жазылған тас оюлар растайды. Бастапқы IRT станциялары сияқты, бұл станция да «қазба және жабу» әдісімен салынған. Платформаның қалған бөлігі әрбір 5 метр қашықтықта орналасқан, дөңгелек құйма темірден жасалған дориялық стильдегі бағаналарды қамтиды. Төбе платформа деңгейінен шамамен 5 метр биіктікте; бағананы бақылау аймағының солтүстік бөлігі тегіс, ал оңтүстік бөлігі орталық бағаналармен сүйенген сегменттік күмбездерден тұрады. Тұннель қабырғасы мен платформа қабырғасы арасында қалың кірпіштен жасалған және плиткамен жабылған саңылау бар.

Жолдың орналасуы

Бастапқы IRT метрополитеніндегі басқа станциялар сияқты, ол бастапқыда метрополитенде қолданылатын стандартты сегіз-он вагондардан қысқа пойздар үшін салынған. 1950-1960 жылдары IRT-нің барлық басқа станциялары 10 вагондарға дейін ұзартылды немесе жабылды. 145th Street станциясы да солтүстікке қарай сәл ұзартылды: ондағы рельстердің арасында тіректер жоқ, себебі бұл жерде бұрын рельс қиылысы болған. Бұрын станцияның оңтүстігінде рельс қиылысы болған, ал қазіргі платформа кеңейтімі орналасқан жерде бастапқы платформалардың солтүстігінде тағы бір ауыстырғыш болған.

Шығулар

Платформа деңгейінен көше сатылары 145-ші көше мен Ленокс даңғылының төрт бұрышына дейін көтеріледі. Әр бұрышқа бір көше сатысы жетеді; Ленокс даңғылының батыс жағындағы сатылар оңтүстік платформаға, ал шығыс жағындағы сатылар солтүстік платформаға қызмет көрсетеді. Шығыс жағындағы екі көше сатысында тек жоғары шығуға арналған турникет пен төтенше жағдайға арналған қақпа болғандықтан, көшеден солтүстік платформаға тікелей кіру жоқ. Басқа бастапқы IRT станциялары сияқты, бұл станция да бастапқыда күрделі киосктарға ұқсайтын кіреберістермен салынған, бірақ олар автокөлік жүргізушілерінің көру қабілетін шектеу үшін алынып тасталды. Көше сатылары Нью-Йорк қаласы метро станцияларының көпшілігінде кездесетін қарапайым, заманауи болат қоршаулармен ауыстырылды.