Кіріспе

Американдық қайырымды, генерал және евгеник (1889–1981) ағылшын спортшысы.

Генерал-майор Фредерик Генри Осборн CBE (21 наурыз 1889 – 5 қаңтар 1981) – американдық қайырымды, әскери лидер және евгеник. Ол бірнеше ұйымды құрған және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары евгениканы ашық түрдегі расизмнен алшақтатуға маңызды үлес қосты. Америка философиялық қоғамы оны соғыстан кейінгі евгеникалық зерттеулердің беделді тұлғасы деп есептейді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және ұйымдардың құрылуы

Осборн 1910 жылы Принстон университетін бітірді және Кембридждегі Тринити колледжінде бір жыл аспирантурада оқыды. Оның отбасы теміржол бизнесі арқылы байлық жинаған, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс басталарға дейін отбасылық бизнесте жұмыс істеді, содан кейін соғыстың соңғы 11 айында Францияда Американдық Қызыл Крестте алдыңғы шеп аймағының командирі болып қызмет етті. 1928 жылы ол өнеркәсіптен зейнеткерлікке шығып, Американдық Табиғат Тарихы Мұражайында евгеника, антропология және демография саласында зерттеуші болып жұмыс істеді. Осборн 1926 жылы Американдық Евгеника Қоғамының негіс қалаушыларының бірі болды және 1928 жылы Британдық Евгеника Қоғамына қосылды, 1931 жылы оның хатшысы қызметін атқарды. Осборн 1931 жылы Американың Демографиялық Қауымдастығын құруда да маңызды рөл атқарды. Ол 1936 жылы Принстон университетіндегі Халықты Зерттеу Орталығының құрылуында басты рөл атқарды, ол демографиялық зерттеулер мен оқытудың жетекші орталығы болды. Осборн 1937 жылы евгениканы қолдау мақсатында құрылған «Пионер» қайырымдылық қорының негісқалаушыларының бірі болды. 1937 жылы Осборн нацистік евгеника бағдарламаларын «ешқашан сыналмаған ең маңызды эксперимент» деп бағалады. Дж. Филлип Раштонның сөзіне сүйенсек, Осборн алғаш рет афроамерикандықтардың әскери интеллект сынақтарында ақтардан төмен көрсеткенін, бірақ бес қалалық солтүстік штатынан шыққандар сегіз ауылдық оңтүстік штатынан шыққан ақтардан сәл жоғары көрсеткенін атап өтті, бұл мәдени факторлардың IQ көрсеткіштеріне әсерін көрсетеді. Келесі онжылдықтарда Осборн түрлі нәсілдер арасындағы IQ көрсеткіштерінің айырмашылығына қатысты мұрагерлік гипотезаға күмәнмен қарады. Ол адамдарды қалыптастыруда генетикадан гөрі қоршаған ортаның үлкен рөл атқаратынын болжады және евгениканың топтар ішінде (жақсы бейімделген отбасыларға көбірек бала табуға мүмкіндік беру керек) жүргізілуі керек деп ойлады, ал емес топтар арасында (кемсіз нәсілдерді алмастыру керек). 1930 жылдардағы Швецияда экономист Гуннар Мырдал және оның әйелі Альва Мырдалдың күш-жігерімен жүзеге асырылған реформаларға құрметпен қараған Осборн бала күтімі, демалыс, тұрғын үй, балабақша және білім беру саласындағы мемлекеттік қолдаудың евгеникалық әлеуетін, қажетті халықтың өнімділігін арттыру құралы ретінде баса көрсетті. Ол евгениканың мақсаты – әрбір баланың қаланған бала болуын қамтамасыз ету болуы керек деп мәлімдеді. Осборн «ана болудың нағыз еркіндігі» деп атаған осы жүйеде бала тәрбиелеуге ең қабілетті ата-аналардың көбірек болатынына сенді.

Екінші дүниежүзілік соғыс және кейінгі өмір

Көптеген азаматтық құқықтар жетекшілері Екінші дүниежүзілік соғыста геноцидтің ашыққа шығуынан кейін де, Осборн мен Халық кеңесінің (Джон Д. Рокфеллер, Льюис Страусс, Карл Комптон және Детлев Бронк сияқты басшылары) евгеникалық ықпалы АҚШ-та күшті болды деп мәлімдеді. Ол сонымен қатар нацистік Германияда яһудилерді, поляктарды және басқа да "өрбуге жарамсыз" деп есептелгендерді стерилизациялау бағдарламаларын қолдады және ынталандырды. Гитлердің геноцидтік тактикасы мен іс-әрекеттері АҚШ-та наразылық тудырса да, ол евгеникалық идеалдарды насихаттауды жалғастырды. 1940 жылы Франклин Рузвельт Осборнды Сайланбалы қызмет жөніндегі азаматтық кеңесші комитетінің төрағасы етіп тағайындады. Бес айдан кейін ол әскери қызметшілерге ақпараттық және білім беру қызметтерін ұйымдастыруға жауапты Армияның әл-ауқат және демалыс комитетінің төрағасы болды. 1941 жылдың қыркүйегінде ол бригада генералы болып тағайындалды және Соғыс министрлігінің Мораль бөлімінің бастығы (кейін Арнайы қызметтердің Ақпарат және білім беру бөлімі деп аталды) болып тағайындалды. Соғыс аяқталған кезде ол генерал-майор шеніне көтеріліп, Париждегі қола жұлдыз, "Құрметті қызметі үшін" медалі және Сайланбалы қызмет медалімен марапатталды, сондай-ақ Ұлыбритания империясының ең жоғары орденінің құрметті мүшесі атанды. Осборн Принстон университетінде 1943 жылдан 1955 жылға дейін жарғылық қоршыл ретінде және бірнеше кеңесші кеңестердің мүшесі ретінде, соның ішінде Оқу бағдарламасы комитеті мен Психология кафедрасы кеңесінде қызмет етті. Соғыстан кейінгі жылдары Осборнның елеулі әсерлерінің бірі – американдық евгениканың назар аударуын оң евгеникаға ауыстыру болды. Оң евгеника қалаулы қасиеттердің таралуын ынталандыру арқылы евгеникалық мақсаттарға жетуге тырысады, ал теріс евгеника қалаусыз қасиеттердің таралуын шектеу арқылы осы мақсаттарға жетуге ұмтылады. 1948 жылы Осборн Америка философиялық қоғамына сайланды. 1954 жылы Осборн Дьюк университетінде жарық көрген "Евгеника тоқсандығы" журналын құруға белсенді қатысты, ол 1968 жылы "Әлеуметтік биология" деп аталды. Осборн атаудың өзгеруін былай түсіндірді: "Атау өзгертілді, себебі евгеникалық сипаттағы өзгерістер евгеникадан басқа себептермен жасалатыны және оларға евгеникалық белгі қою оларды қабылдауға көмектесуден гөрі көбірек кедергі келтіретіні анық болды. Перзентханадағы бақылау және аборт біздің заманымыздың үлкен евгеникалық жетістіктеріне айналып келеді. Егер олар евгеникалық себептермен ілгері жылжыса, онда олардың қабылдануын тежейтін немесе тоқтатуға әкелетін еді".

1968 жылы Осборн "Адамның тұқым қуалаушылығының болашағы: қазіргі қоғамдағы евгеникаға кіріспе" атты еңбегін жариялады, онда ол Гитлердің "эвгениканы жезөкшелендіргеніне" наразылық білдірді, бірақ болашақ ұрпақтардың орташа интеллектісі мен мінез-құлқын арттырудың бастапқы мақсаттарын, әсіресе кедейлер арасындағы, ақыл-ойы төмен әйелдерді бала туудан өз еркімен бас тартуға көндіру арқылы халықты бақылау бағдарламаларымен жүзеге асыруға болатынын айтты, бұл "халықтың әлеуметтік және биологиялық жақсаруын одан әрі дамытуға" бағытталған. Оның пікірінше, "эвгеникалық мақсаттарға евгеника деп атамайтын жағдайда қол жеткізу ықтимал".