Ирландиялық республикашыл және жазушы Эрнест Бернард Малли

Кіріспе

Ирландиялық республикашы және жазушы (1897–1957)

Эрнест Бернард Малли (Earnán Ó Máille; 26 мамыр 1897 – 25 наурыз 1957) – ирландиялық республикашы және жазушы. Қорғалған ортада өскеннен кейін, ол 1916 жылғы Пасха көтерілісіне куә болды және оған қатысты, бұл оқиға оның көзқарасын түбірімен өзгертті. О'Мэлли көп ұзамай Ирландия еріктілеріне қосылды, ал 1918 жылдың көктемінде үйінен шығып, Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезінде британдық үстемдікке қарсы IRA ұйымдастырушысы және оқытушысы болды. Соғыстың кейінгі кезеңінде ол генерал шенімен дивизия командирі болып тағайындалды. Кейіннен О'Мэлли Англо-ирландия шартына қарсы күресті және 1922–1923 жылдардағы Ирландия азаматтық соғысы кезінде Шарты жоқ IRA штабының орынбасары болды. Ол екі естелік – «Басқа адамның жарасы» және «Жырлайтын от» – және екі тарихи еңбек – «Шабуылдар мен жиналыстар» және «Қайта өрлеу: Лонгфордтың Шон Коннолли» жазды, олар оның ерте өмірін, тәуелсіздік соғысын және азаматтық соғыс кезеңін қамтиды. Бұл жарияланған еңбектері, сондай-ақ азаматтық соғыста жеңілген тараптың жетекшісі ретіндегі рөлі, оны ХХ ғасырдың басындағы ирландия тарихы мен қоғамын зерттеудегі маңызды дереккөз ретінде көрсетеді. О'Мэлли сонымен қатар тәуелсіздік соғысына және азаматтық соғысқа қатысқан 450 адаммен сұхбаттасты. Ол олардан жинаған көптеген мәліметтер қарапайым солдаттардың қызметі мен пікірлерін көрсетеді. 1957 жылы қайтыс болған кезде ол «сыңарлы құрметке ие әскери батыр» болған. 1923 жылы түрмеде отырғанда, тілегіне қарсы Дайл Эйренге сайланғанымен, О'Мэлли саясаттан бас тартты. Ирландиялық республикашы ретінде ол өзін ең алдымен «ұлтымыздың жауларымен соғысып, өлтірген» солдат деп есептеді.

Ерте өмір

О'Мэлли 1897 жылдың 26 мамырында Майо округындағы Каслбар қаласында дүниеге келді. Оның отбасы – орта тапқа жататын католиктер, ол жергілікті тұрғын Люк Малли мен оның әйелі Марионның (қызметтес фамилиясы Кеарни) Роскоммон округының Кастлерег қаласынан туған он бір баласының екіншісі болды. Отбасының әңгімеші гувернанты да олармен бірге Эллисон көшесінде тұрды. Үйдің қарсы бетінде Корольдік Ирландия полициясының (RIC) казармасы орналасқан. О'Мэлли полицияның маңыздылығын атап өтті, және офицерлер оның әкесі өткенде құрметпен бас иеді. Бала кезінде ол жиі казармаға барып, оны аралап көрді. Сонымен қатар, ол солтүстіктегі Оранж шерулерінде тәртіп сақтау үшін қаладан костюм киген RIC офицерлерінің кететінін есіне алды. О'Мэллидің әкесі консервативті ирланд ұлтшыл көзқарастағы заңгердің кеңсесінде жұмыс істеді: ол Ирландия парламенттік партиясын қолдады. Малли үйінде дін қызметкерлері тамақтанып, отбасы шіркеуде артықшылықты орынға ие болды. Отбасы жазды Клев шығанағында өткізді, онда О'Мэлли өмір бойына теңізге деген махаббатын дамытты. Ол бір қарт әйелмен кездескенін айтады, ол оның алдынан келетін күрестер мен қиындықтарды болжаған.

Дублин

1906 жылы Маллилер Дублинге көшіп келді, сол кезде Эрни әлі бала болған. 1911 жылғы халық санағында олар солтүстік маңындағы Гласневиндегі 7 Иона драйвінде тұрғаны көрсетілген. Оның әкесі Тығыз қоныстанған аудандар кеңесінде жұмыс істеп, кейін жоғары дәрежелі мемлекеттік қызметкер болды. О’Мэлли Солтүстік Ричмонд көшесіндегі О’Коннелл христиан бауырлары мектебінде жақсы білім алғанын, онда ол «барлық топтармен және әлеуметтік жағдайлармен араласып» өскенін айтты. Оның сол кездегі лақап аты «Қызыл Мик» болған. Кейін ол Дублин университетінің колледжінде медицинаны оқуға стипендия жеңіп алды. Белфасттан шыққан ұлтшыл депутат Джозеф Девлин О’Мэллидің мектебіне келіп, балаға өте жақсы әсер қалдырды. Алайда, 1907 жылғы шілдеде король Эдуард VII Дублинге келген кезде он жастағы О’Мэллиге бұл жағдай ұнаған жоқ, ол «ағылшындарды ұнатпағанын» және «король» деген сөзді кішкентай әріппен жазғанын айтты. О’Мэлли 1913-1914 жылдардағы Дублин лок-ауты кезінде Джеймс Ларкин мен Джеймс Конноллинің сөздерін естіді. Ол полиция тарапынан жасалған ауыр зорлық-зомбылыққа куә болды және ереуілшілердің мүддесін қолдады. Ол сондай-ақ Ирландиялық азаматтық армияның жаттығуларын бақылады. Оның үлкен ағасы Фрэнк және кіші інісі Альберт Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Ұлыбритания армиясының Дублин фузилиярларына қосылды. О’Мэлли Дублинде премьер-министр Х.Х. Асквитті көрді, ол ирландтықтарды соғысқа өз үлесін қосуға шақыру үшін келген еді. Ол бастапқыда Ирландиялық азаматтық армия мен Ирландиялық еріктілерге қызығушылық танытпады, оларды тауларда жаттығу жасап жүргенін байқады. Сол кезде О’Мэлли достары мен ағалары сияқты Ұлыбритания армиясына қосылуды жоспарлап отырды. 1915 жылдың тамызында ол қарт ирланд республикашысы Джеремия О’Донован Россаның денесін көріп, Гласневин зиратындағы жерлеу процессиясына куә болды. Жаңа «Ирландия Республикасының Уақытша үкіметінің» басшылары О’Мэлли бұрын Том Кларк пен Томас Макдонагпен кездескен болатын. О’Мэллиді кейбір көтеріліске қарсы достары көтерілісшілерге қарсы Тринити колледжін қорғауға қосылуға көндіруге тырысты. О’Мэллиге егер ол кейін қайтып келсе, оларға көмектесу үшін мылтық беруге уәде берілгенін жазды. Үйге қайтып бара жатқанда ол О’Мэллидің егер ол сол мылтықты алса, ол жек көретін ирландтықтарды атып өлтіретінін айтқан танысымен кездесті. Алайда О’Мэлли өзінің негізгі сезімі – бұл шайқас салдарынан туындаған ыңғайсыздыққа деген ашу-ыза екенін еске алады. О’Мэлли көтеріліс кезінде көргендерін, соның ішінде тонауды күнделікке жазып отырды. Біраз ойланғаннан кейін ол өзінің ұлтшылдарға деген симпатиясын білдірді: тек ирландтықтар ғана ирланд мәселесін шешуге құқылы. Сондықтан ол бір мектеп досымен бірге британдық әскерлерге мылтықпен шабуыл жасады. «Оны әкесіне бір неміс солдаты сыйлаған еді, ол соғыс майданынан алып келген», - деді ол. Бұл О’Мэллидің қару қолданудағы алғашқы тәжірибесі болды, бұл оның өміріне қауіп төндіретін қауіпті әрекет еді. Ол досымен бірге қоршауға алынбастан бұрын қашып кетті, бірақ келесі күні кездесуге келісті. Үкімге қол қойған үш адамды ату отрядының атуына байланысты О’Мэллиде туған реніш мамыр айының басында Джон МакБрайдтің өлімінен кейін ашуға айналды, оны ол отбасылық үйге келген кезде білген. Көтерілістен кейін көп ұзамай О’Мэлли Ирландияның республикашыл қозғалысына белсенді түрде қатысты. 1916 жылдың тамызында ол Лиффи өзенінің оңтүстігінде жұмыс істейтін Ирландиялық еріктілердің Дублин 4-ші батальонына шақырылды. Алайда, сол батальон өте алыс болғандықтан, 1916 жылғы Рождестводан кейін ол 1-ші батальонның мүшесі болды, өйткені оның Лиффиден солтүстікке қарай орналасқан базасы отбасылық үйге жақын болды. Кейіннен ол байланыс бөліміне тағайындалды. 1916 жылы он екі адамнан бастап, 1917 және 1918 жылдары компания тұрақты түрде өсті, алдымен Фрэнк МакКейбтің, содан кейін Лиам Арчердің басшылығымен. О’Мэллиге кілт берілмеген отбасылық үйге еркін кіре алмады. Бұл жағдай және оның медициналық білімі парадқа қатысуды қиындатты, сондықтан ол офицерлік дайындықтан бас тартуға мәжбүр болды. Оның үш кіші інісі оның іс-әрекетін жасыруға көмектесті, ал ағасы Фрэнк, қазір ол өте жақсы көретін британдық армия офицері, ағасының ұлтшылдық қызметі туралы ештеңе білмеді. 1916 жылдың күзінде алғашқы университет емтиханын тапсырғанына қарамастан, О’Мэлли оқуға аз уақыт жұмсады және ақырында медициналық стипендиясынан айырылды. F ротасы 25 Парнелл скверіндегі құпия жаттығу залынан жаттығулар мен парадтар жасады, кейде батальон штабының жоғары лауазымды өкілдері қатысты. Уэстморленд көшесіндегі шабуыл кезінде О’Мэлли мен оның әріптестері полицейді құлатып, оның таяғын алып қашты. 1917 жылдың екінші жартысында ол Гелик лигасына қосылды. О’Мэлли өзіне 4 фунт стерлинг, сомасы жоғары болған мылтық сатып алды. Бұл .303 калибрлі Lee Enfield болды, ол оны жатын бөлмесінде жасырды. Кейін, заманауи қару алу үшін О’Мэлли ағасының британдық армиясының формасын киіп, «bulldog .45» револьверін қолына алып, Дублин сарайына кірді. Ол Smith & Wesson .38 револьверін және 200 оқ сатып алуға рұқсат алу үшін жеткілікті сабырлылық танытты.

The Malleys moved to Dublin in 1906 when Ernie was still a boy. The 1911 census lists them living at 7 Iona Drive, Glasnevin, a northern suburb. His father obtained a post with the Congested Districts Board and later became a senior civil servant. O'Malley considered that he received a reasonably good education at the O'Connell Christian Brothers School in North Richmond St, where he "rubbed shoulders with all classes and conditions". His nickname there was "Red Mick". He was later to win a scholarship to study medicine at University College Dublin. Joseph Devlin, the Belfast nationalist MP, visited O'Malley's school and made a very favourable impression on the boy. However, he was less impressed by the visit of King Edward VII to Dublin in July 1907, when he was aged ten, noting that he "didn't like the English" and spelt "king" with a small letter. O'Malley heard James Larkin and James Connolly speak during the great Dublin lock out of 1913–1914. He witnessed heavy violence by the police and was in favour of the strikers' cause. He also observed the Irish Citizen Army drilling. His older brother, Frank, and next younger brother, Albert, joined the Royal Dublin Fusiliers in the British Army at the outbreak of World War I. O'Malley saw prime minister H. H. Asquith in Dublin, where he had come to urge Irishmen to do their bit for the war effort. He was initially indifferent to the Irish Citizen Army and the Irish Volunteers, whom he had observed drilling in the mountains. At that time, O'Malley was planning to join the British Army, like his friends and brothers. In August 1915, he saw the body of veteran Irish republican Jeremiah O'Donovan Rossa lying in state and witnessed the funeral procession at Glasnevin Cemetery. Of the leaders of the new “Provisional Government of the Irish Republic”, O'Malley had previously met Tom Clarke and Thomas MacDonagh. O'Malley was almost persuaded by some anti rising friends to join them in defending Trinity College against the rebels should they attempt to take it. O'Malley writes that he was offered the use of a rifle if he would return later and assist them. On his way home, he encountered an acquaintance who observed that O'Malley would be shooting fellow Irishmen, for whom he had no hatred, if he took that rifle. However, O'Malley recalls that his main feeling was one of mere annoyance at the inconvenience the fighting was causing. O'Malley kept a diary of what he saw during the rising, including looting. After some thought, he decided that his sympathies lay with the nationalists: only Irish people had the right to settle Irish questions. Therefore, he and a school friend attacked British troops with a rifle. "My father was given one, a German Mauser", he was told, " by a soldier who brought it back from the front". This was O'Malley's first experience of using a weapon, a dangerous action that could have cost him his life. He and his friend made their escape before they were surrounded, but not before agreeing to meet up the following night. The resentment O'Malley felt at the shooting by firing squad of three of the signatories to the proclamation turned to rage at the execution in early May of John MacBride, whom he knew from visits to the family home. Soon after the rising, O'Malley became deeply involved in Irish republican activism. In August 1916, he had been invited to join the Irish Volunteers, Dublin 4th Battalion, which operated south of the River Liffey. However, because that battalion was quite a distance away, some time after Christmas 1916 he became a member of the 1st Battalion, F Company, because its base north of the Liffey was much nearer the family home. Later he was assigned to signals. From only twelve men in 1916, that company grew steadily during 1917 and 1918 under the captaincy of first Frank McCabe then Liam Archer. O'Malley was unable to come and go freely from the family home, to which he was not given a key. That reality and his medical studies made it difficult to be on parade, and had to refuse training to become a non commissioned officer. His three younger brothers helped keep his activities quiet, and older brother Frank, now a British army officer of whom he was very fond, knew nothing about his brother's nationalist activities. Despite passing his first university examinination in the autumn of 1916, O'Malley was spending less and less time at his studies and eventually lost his medical scholarship. F Company engaged in drilling and parades from its secret drill hall at 25 Parnell Square; sometimes senior figures from the battalion staff were present. During a baton charge in Westmoreland Street, O'Malley and his colleagues knocked over a policeman and ran off with his baton. In the second half of 1917, he joined the Gaelic League. O'Malley paid £4, a considerable sum, for a rifle of his own. It was a Lee Enfield .303, which he hid in his bedroom. Later, in order to acquire a modern firearm, O'Malley donned his brother's British Army uniform and, armed with a loaded "bulldog .45" revolver, entered Dublin Castle. He held his nerve sufficiently to obtain a permit to purchase a Smith & Wesson .38 revolver and 200 rounds of ammunition.

Дала ұйымдастырушысы

О'Мэллидің әрекеттерін ата-анасынан жасыру қиынға соқты, олар Ирландия еріктілерінің мақсатына күмән келтірді. Соңында, 1918 жылдың наурыз айының басында ол оқуын да, отбасының үйін де тастап, қашып кетті, кейін ИРА деп аталған Ирландия еріктілері үшін толық уақыт жұмыс істеді. Ол отбасын қайта көруге үш жылдан астам уақыт кетті. Майкл Коллинстің Бас штабтың Ұйымдастыру штабына қосылған кезде, еріктілер үшін толық уақыт жұмыс істейтін оннан астам адам болған жоқ. О'Мэллиге қай бригада аймағында жұмыс істеу керектігі және сенімді жергілікті байланыстар туралы айтылды, бірақ оған егжей-тегжейлі бұйрықтар берілмеді; керісінше, ол ауылдық бригадаларды ұйымдастыруда дерлік толығымен өз еркіне қалдырылды. Бұл міндет оны Ирландияның айналасындағы кем дегенде 18 бригада аймағына жеткізді. Бір рет ол Дерри қаласындағы «Ольстер еріктілері» жиналысына барлау үшін қатысты, бірақ ештеңе біле алмады. Бас штаб О'Мэллиді алдымен Тирон округының Дунганнон қаласындағы штаб бастығының көмекшісі Ричард Малкахиге жіберді. Ол Коалисленд округінің екінші лейтенанты болып тағайындалды. 1918 жылдың мамыр айында Коллинз О'Мэллиді, «Ирландия еріктілерімен екі жылға жетпейтін бейресми оқыған» Офли округіне жіберді. Оған «бригада офицерлерін сайлауды өткізу және Дублиннің оңтүстік-батысына қарай 75 миль жерде жауынгерлік бөлім құру» тапсырылды. Коллинз оған сол округте «қашып жүрген» жақсы адамдарды табуды бұйырды. Ол сол округтегі Филипстаун қаласында RIC патрулі тоқтатып, тұтқындалудан немесе өлімнен мүжілген, және жасырын тапаншасын қолданудан қиындықпен құтылды. Атлоннан, ол журнал фортын басып алуды жоспарлап жатқанда, шілдеде Коллинзтен келген бұйрық оны Роскомонның солтүстік және оңтүстік бөлігінде, Галвей шекарасындағы бригадаларды ұйымдастыруға жіберді. Полиция оны тұтқындауға тырысты, екі рет оқ атып, жараланды. Ол Роскомонға қайта өтіп, тауларда жасырынды. О'Мэлли далалық көзілдірігімен Рокингем Хаусында Лорд-лейтенант, Лорд Френчтің қозғалысын бақылады. Бұл Шеннондағы Каррик қаласының жанындағы британдық күштің болуына байланысты қауіпті болуы мүмкін еді. Түнгі жаттығулар ауыл мектептерінің артында тыныш түрде жалғасты, бірақ бірнеше округте RIC казармаларына шабуыл жасауды ұйымдастыру және қару-жарақтарды басып алу жоспарлау тәуекелге қарамастан жүрді. О'Мэлли 1918 жылдан 1921 жылға дейін елдің оннан астам аймағын ұйымдастыруға жауапкершілік алды. Ирландияның көптеген бөліктерін велосипедпен де, жаяу да аралап, О'Мэлли өзінің 60 фунт салмақтағы барлық мүліктерін алып жүрді, оның ішінде кітаптары мен дәптерлері де болды. Сондықтан ол өзінің әскери базасы және жабдықтау орталығы болуға мәжбүр болды. Дегенмен, ол өте аз ақшаға ие болды және күнделікті қажеттіліктері үшін, соның ішінде киім үшін жергілікті халыққа толығымен сенді.

O'Malley was finding it increasingly difficult to hide his activities from his parents, who queried the motives of the Irish Volunteers. Eventually, in early March 1918, he left both his studies and the family home and went on the run, working full time for the Irish Volunteers, later called the IRA. It would be more than three years until he would see his family again. At the time he became attached to General Headquarters (GHQ) Organisational Staff under Michael Collins, there were not more than ten people who worked full time for the Volunteers. While he was told which brigade area he was to work in and his best local contacts, O'Malley was given no detailed orders; instead, he was largely left to his own devices in organising rural brigades. This duty brought him to at least 18 brigade areas around Ireland. On one occasion he attended a meeting of the Ulster Volunteer Force in Derry City for intelligence gathering but picked up nothing. GHQ first dispatched O'Malley to assistant chief of staff, Richard Mulcahy, at Dungannon, County Tyrone. He was appointed second lieutenant in charge of the Coalisland district. In May 1918, Collins sent O'Malley, who had "less than two years of informal training with the Irish Volunteers" to County Offaly. He was instructed "to hold brigade officer elections and develop a fighting unit in an area seventy five miles south west of Dublin". Collins told him to seek out some good men in that county that were "on the run". He arguably escaped capture or death when stopped by an RIC patrol in Philipstown, in the same county, and narrowly avoided having to draw a concealed pistol. From Athlone, where he was planning to seize the magazine fort, an order from Collins in July sent him to help organise brigades in north and south Roscommon on the border with Galway. The police sought to arrest him and he was twice fired on and wounded. He crossed again to Roscommon and went to ground in the mountains. Using field glasses, O'Malley spied on the Lord Lieutenant, Lord French, at Rockingham House. This could have been hazardous in view of the strong British presence in nearby Carrick on Shannon. Night drilling continued in near silence behind village schoolhouses, but in a number of counties secret organising and planning for raids on RIC barracks to seize weaponry went ahead regardless of risk. O'Malley took responsibility for organising over a dozen areas of the country from 1918 to 1921. In visiting many parts of Ireland, both by bicycle and on foot, O'Malley carried much of what he owned, some 60 lb. weight including his books and notebooks. Hence, he was obliged to be his own military base and commissariat. Nonetheless, he had very little money and was totally reliant on local people for his daily needs, including clothing.

Ирландиялық республикалық армиясы

Расмий түрде "штаб капитаны" (есеп беруі тек Дублиндегі Бас штабқа ғана болған), О'Мэлли IRA-ның ауылдық бригадаларын ұйымдастырушы және оқытушы ретіндегі қызметін жалғастырды. Бұл маңызды міндет болды: Бас штабтан минималды көмек алып, ол 1919 жылдың қаңтар айында британдықтарға қарсы соғыс басталғанда, жергілікті күреске қабілетті тиімді күш құру үшін жаңа сарбаздарды даярлауға тиіс болды. 1919 жылдың ортасында О'Мэлли Дублин графтығының Сантри қаласындағы IRA сарбаздарының бір бөліміне Ирландия Республикасына адалдық ант қабылдатуы үшін Коллинзбен келіспеушілікке тап болды. Коллинз оған осы анттың мәтінін көрсеткен, бірақ ол әлі Бас штабпен ресми бекітілмеген еді. Дегенмен, оның Коллинзбенгі қарым-қатынасы сенімге негізделген. Кейін Коллинз О'Мэллиді Лондонға жіберді, онда ол тағы да британдық армияның формасын киіп, бірнеше револьвер мен оқ-дәрі сатып алды. 1920 жылдың ақпан айында Эойн О'Даффи мен О'Мэлли Монаган графтығының Баллитрейндегі RIC казармасына шабуыл жасады. Олар оны жаулап алды, бұл соғыстағы RIC казармаларын басып алудың алғашқыларының бірі болды. Бас штаб 1920 жылдың басында қажетті қару-жарақ пен оқ-дәріні алу үшін осы стратегияны әзірлеген еді. Мамыр айының басында О'Мэллиді Сеумас Робинсон мен Шон Тресидің өтініші бойынша Коллинз Типперэри аймағына жіберді. Ол үш RIC казармасына шабуылға белсенді қатысты: Холлифорд (11 мамыр), Дранган (4 маусым) және Реаркросс (12 шілде). Ол Холлифорд казармасының шатырындағы парафин отынан қолын күйдірді; егер Дранганда соңғы секундта жел бағытын өзгерте бермегенде, тірідей өртеніп кеткен болар еді; ал Реаркросс казармасының ішіндегі полицейлер шатырға қаратып оқ атқаннан жараланды. Осы шабуылдар оны көшбасшылық қабілеттері бар белсенді адам ретінде таныстырды. 27 қыркүйекте О'Мэлли мен Лиам Линч Корк №2 бригадасымен Корк графтығының Маллоудағы әскери казармаға шабуыл жасады. Бұл сәтті әрекет нәтижесінде IRA көптеген қару-жарақ пен оқ-дәріні жаулап алды, сонымен қатар казарманы жартылай өртеп жіберді. Жауап ретінде, ертеңіне әскерилер Маллоуда тәртіпсіздік жасады. Қазан айында О'Мэлли британдық билікті әлсірету үшін құрылған Республикалық соттарда судья болып қызмет етті.

Although officially a "staff captain" (who reported only to GHQ in Dublin), O'Malley continued to act as an organiser and training officer for rural IRA brigades. This was an important duty: with minimal help from GHQ, he was to train recruits to become an effective local fighting force against a strong military opponent once the war against the British got under way in January 1919. In mid 1919, O'Malley found himself in trouble with Collins for administering the new oath of allegiance to the Irish Republic to a company of IRA men in Santry, County Dublin. Collins had shown him the wording of this oath but it had not yet been officially approved by GHQ. Nonetheless, his relationship with Collins was one of trust. Collins later sent O'Malley to London, where he once again dressed in British Army uniform to purchase a small number of revolvers and ammunition. In February 1920, Eoin O'Duffy and O'Malley led an IRA attack on the RIC barracks in Ballytrain, County Monaghan. They were successful in taking it, which was one of the first captures of an RIC barracks in the war. GHQ had developed this strategy in early 1920 to acquire desperately needed arms and ammunition. In early May, O'Malley was assigned by Collins to the Tipperary area at the request of Séumas Robinson and Seán Treacy. He participated actively in attacks on three RIC barracks: Hollyford (11 May), Drangan (4 June) and Rearcross (12 July). He had his hands burnt by a paraffin fire on the roof of Hollyford barracks; had the wind not changed direction at the very last second at Drangan, he would likely have been burnt alive; and he was wounded by shots fired upwards towards the roof by the policemen inside Rearcross barracks. These attacks made him well known as a man of action with leadership qualities. On 27 September, O'Malley and Liam Lynch led the Cork No. 2 Brigade in an attack against the military barracks in Mallow, County Cork. This successful action saw the IRA capture large quantities of firearms and ammunition, partially burning the barracks in the process. In reprisal, soldiers went on a rampage in Mallow the next day. In October, O'Malley served as a judge in the Republican Courts, recently established to undermine British rule.

Ұсталу және қашу

О'Мэлли 1920 жылдың 9 желтоқсанында Инистиоге, Килкенни округіндегі жергілікті ИРА командирі Джеймс О’Ханраханның үйінде қосымша күштерге (Auxiliaries) тұтқынға алынды. Ол округтің оңтүстік-шығысындағы маңызды база болып табылатын Вудсток Хаусындағы қосымша казармаларға шабуыл жоспарлап отырған, және ол жердің жақсы күзетілуін білген. О'Мэллиге автоматты Вебли револьвері берілген; алайда ол бұл жаңа қаруға толыққандай үйрене қоймағандықтан, оны уақытында суырып алуға үлкермеді. Ол О’Ханраханның үйі британдықтардың шабуылдауына ұшырауы мүмкін екеніне қатысты ерекше бейжайлық танытты. О'Мэллидің қатты ашуына орай, 7-ші Батыс Килкенни бригадасының мүшелерінің аттары жазылған дәптерлер де тәркіленді, олардың барлығы кейіннен ұсталды. Тұтқынға алынғанда ол өзін "Бернард Стюарт" деп таныстырды. О'Мэллидің тұтқынға алу туралы есебінде ол Роскомоннан екені және оның қаруы мен төрт картасы болғаны көрсетілген. О'Мэлли Дублин қамалында тергеу кезінде қатты ұрып-соқты. Өзін ИРА еріктісі деп мойындағандықтан, британдық күштерге жасалған соңғы шабуылдардан кейін өлім жазасынан қауіптенді. 1921 жылдың қаңтар айының басында О'Мэлли саяси тұтқындарды қабылдау үшін жаңадан ашылған Килменхэм түрмесіне қамауға алынғандардың бірі болды. Британдықтардың тізімінде ол "Стюарт" деген атпен тіркелген. Түрмеде газеттерге тыйым салынған, бірақ оның кім екенін білетін адам оған жасырын түрде газет мақаласының көшірмесін берді. Мақалада Дублиннің Доусон көшесіндегі пәтерге жасалған соңғы шабуыл туралы айтылған, онда көптеген құжаттар тәркіленді және пәтерде тұратын әйел тұтқындалды. Бұл пәтер Майкл Коллинз пайдаланған, оның кейбір құжаттары қолға түскен, ал О'Мэллидің құжаттары бөлек бөлмеде сақталған. О'Мэллидің құжаттарын тәркілеу британдықтардың назарына жаңа есімді түсірді. Қаңтар айының соңында Дублин қамалынан британдық жоғары әскери шенділерге жіберілген хатта IRA офицері, "Е. Малли" деген атпен белгілі "көкке қарсы көтерілісші" туралы сөз болды, оны "казармаларға жасалған көптеген шабуылдармен" байланысты тұтқындауға асығысқан. ИРА жетекшілері О'Мэллинің өлім жазасына кесілуі мүмкін деп қорқып, Коллинз жасаған жоспардың арқасында ол 1921 жылдың 14 ақпанында ИРА мүшелері Фрэнк Тилинг пен Саймон Доннеллимен бірге Килменхэм түрмесінен қашып кетті. Оларға республикалық көзқарастағы уэльстік британдық әскер күзетшілері көмектесті.

O'Malley was taken prisoner by Auxiliaries in the home of local IRA commandant James O'Hanrahan at Inistioge, County Kilkenny, on the morning of 9 December 1920. He had been planning an attack on the Auxiliary barracks at Woodstock House, an important base in the south east of the county that he knew to be well guarded. O'Malley had been given an automatic Webley revolver; however, he was still unfamiliar with this new weapon and could not draw it in time. He had displayed an uncharacteristic lack of care regarding O'Hanrahan's house being a likely British raiding target. Much to O'Malley's disgust, also seized were notebooks containing the names of members of the 7th West Kilkenny Brigade, all of whom were subsequently detained. On his arrest, he gave his name as "Bernard Stewart". O'Malley's arrest sheet records him as being from Roscommon and in possession of the loaded weapon and four maps. O'Malley was badly beaten during his interrogation at Dublin Castle and, as a self confessed IRA volunteer, was in severe danger of execution following recent high profile attacks on British forces. By early January 1921, O'Malley was among the first to be imprisoned in Kilmainham Gaol, which had been newly reopened for receipt of political prisoners. He was held under the name of "Stuart", as recorded by the British. Newspapers were forbidden there, but he was secretly given a copy of a newspaper article by someone who knew his real identity. It referred to a recent raid on a flat in Dawson St, Dublin, in which many papers had been taken away and the female occupant of the flat arrested. That flat had been used by Michael Collins, some of whose papers were captured, while O'Malley had documents in a separate room. The seizure of O'Malley's papers led to a new name of interest to the British. By late January, a letter from Dublin Castle to senior British military authorities referred to an IRA officer, a "notorious rebel" called "E. Malley", whom they were most anxious to arrest in connection with "many attacks on barracks". The IRA leadership feared O'Malley could be executed, but thanks to a plan devised by Collins he managed to escape from Kilmainham Jail on 14 February 1921 along with IRA men Frank Teeling and Simon Donnelly. They were aided by two Welsh British Army soldier guards who had republican sympathies.

Бөлім командирі

1921 жылдың наурыз айының соңында О'Мэлли Дублинде Ирландия Республикасының президенті Эмон де Валера, Коллинз және Малкахимен кездесуге шақырылды, онда ол Мунстердегі ИРА-ның екінші оңтүстік дивизиясына сол провинцияның басқа да жоғары лауазымды командирлерінен бұрын тағайындалды. Лимериктегі, Килкеннидегі және Типперридегі бес бригадасымен, ол ИРА-ның жаңа құрылымындағы екінші ірі дивизия болды. Сол дивизияның бас қолбасшысы ретінде, 24 жасқа толмаған О'Мэлли 7000-нан астам адамға жетекшілік етті. 19 маусымда О'Мэллидің адамы үш британ армия офицерін ұстады. ИРА тұтқындарының Коркте жазаланғанын айта келе, О'Мэлли оларды ертеңіне, олардың құнды заттарын серіктеріне жіберуге уәде бергеннен кейін атып тастады. 9 шілдеде О'Мэллиге екі күннен кейін бітімге келісімге қол қойылатыны туралы хабар жеткенде ол таң қалды. 1921 жылдың екінші жартысындағы бітім кезеңінде О'Мэлли Типперри округіндегі әрекетке дайындық күнінен-күніне жақсарып келе жатқанын сезді. О'Мэлли британдықтар қалалар мен қалаларды бақылауда ұстаса, ИРА ауылдық жерлерде еркін билік етеді деп ойлады. О'Мэллидің қол астындағылар бастапқыда бітімнің бірнеше аптаға ғана созылатынын ойлады, бірақ британдықтармен келіссөздер басталғанда ол сақталды. О'Мэлли бітімге күдікпен қарады, бірақ бұл уақытты өз дивизиясын нығайтуға және жоғары сатыдағы GHQ қызметкерлерінің келуімен жұмыс істеуге пайдаланды. Оқ-дәрі мәселесі шешілмегендіктен, О'Мэлли қару сатып алу үшін Лондонға барды, онда ол бейбіт келіссөздер кезінде Коллинзбен кездесті. Ол онда болғанда, оның дивизиясының мүшелері британдық қару-жарақтарын ұрлады. Бұл жоғары деңгейдегі ИРА тергеуіне әкелді, өйткені бұл әрекет бітімді бұзуды білдірді және келіссөздерге қауіп төндірді. Жалпы алғанда, О'Мэлли ИРА әлі де соғысқа дайындалып жатыр деп ойлады.

Шартқа қарсылық

О'Мэлли англо-ирландтық келісімге қарсы болды, себебі тәуелсіз Ирландия Республикасына жетпейтін кез келген келісім, әсіресе британдықтардың жаушылықты қайта бастау туралы қауіп-қатерлерімен қамтамасыз етілген келісім қабылданбайтын еді. Сонымен қатар, ол де Валера жасаған "No. 2" құжатына да қарсылық білдірді, ол келісімге балама ретінде Британ империясымен "сыртқы қауымдастық" ұсынды. О'Мэлли Екінші Оңтүстік дивизиясының офицерлік құрамынан кетті. Мулкахи, қазіргі штаб бастығы, оның өтінімін қабылдамады, оған ол "әрекет етуге асығып жатырсың" деді. О'Мэллидің 1922 жылғы 7 қаңтарда Dáil Éireann ратификациялаған келісімге деген ашық қарсылығы оның дивизиясының GHQ-дан бөлініп шығушы алғашқы дивизия болғанын көрсетті. Қаңтардың ортасында ол Мулкахиге бұл шешімді жеке хабарлады. Ол сол кезде "өздерінің аймақтарындағы дербес әскери билеушілердің" бірі ретінде әрекет еткен деп сипатталады. Дегенмен, ол келісімге қарсы шыққан жалғыз адам емес еді: GHQ штабының және дивизия командирлерінің көпшілігі, сондай-ақ IRA еріктілерінің басым бөлігі оған қарсы болды. О'Мэлли республикалық "әрекет етуші әскери кеңес" деп белгілі болған алғашқы отырыстарға қатысты. Кейіннен бұл орган келісімге қарсы штаб құрды, онда О'Мэлли ұйымдастыру директоры және атқару комитетінің мүшесі болды; ол сондай-ақ 26 наурызда GHQ тыйым салғанға қарамастан өткен IRA съезінің хатшысы болды. IRA енді ресми түрде келісімді қолдайтындар мен қарсыластар лагерлеріне бөлінді. 14 сәуірде ол Дублиндегі Төрт сот ғимаратын басып алған келісімге қарсы IRA офицерлерінің бірі болды, бұл оқиға Ирландия азамат соғысының басталуына дейін жарылысты одан әрі кеңейтуге көмектесті. О'Мэлли сондай-ақ келісімге қарсы болған кейбір тараптардың келісімге келу әрекеттерін жоққа шығарды. Ол мұны Төрт сот гарнизоны мен Линч басқарған республикашылардың көпшілігі арасында айырым жасауға жасалған тырыс деп есептеді. 26 маусымда ол Фри-Стейт штабының көмекші бастығы Дж. Дж. "Джинджер" О'Коннеллды ұрлап алып, Төрт сотта тұтқын ретінде ұстады.

O'Malley opposed the Anglo Irish Treaty on the grounds that any settlement falling short of an independent Irish Republic, particularly a settlement backed up by British threats of restarting hostilities, was unacceptable. Moreover, he expressed clear opposition to the "Document No. 2", created by de Valera, which proposed "external association" with the British Empire as an alternative to the treaty. O'Malley offered his resignation as officer commanding the Second Southern Division. Mulcahy, now chief of staff, refused to accept it, telling him that he was "acting prematurely". O'Malley's outright hostility to the treaty, which was ratified by Dáil Éireann on 7 January 1922, saw his division become the first to secede from GHQ. In mid January, he informed Mulcahy in person of this decision. He is described as acting at that period as one of a number of "virtual warlords in their own areas". However, he was not alone in opposing the treaty: a small majority of GHQ staff and divisional commanders, and a larger majority of IRA volunteers, were against it. O'Malley was party to early meetings of what became known as the republican "acting military council". That body later established an anti treaty headquarters staff in which O'Malley became director of organisation and a member of the executive; he was also secretary to the IRA Convention which went ahead on 26 March despite GHQ having banned it. The IRA was now officially split into pro and anti treaty camps. On 14 April, he was one of the Anti Treaty IRA officers who occupied the Four Courts in Dublin, an event that helped to widen the split even further prior to the start of the Irish Civil War. O'Malley also repudiated any efforts at compromise with the pro treaty side, made by some opponents of the treaty. He considered these as an attempt to create a wedge between the Four Courts garrison and the majority of republicans led by Lynch. On 26 June, he suggested and carried out the kidnapping of Free State assistant chief of staff, J. J. "Ginger" O'Connell, and kept him prisoner in the Four Courts.

Азамат соғысының басталуы

1922 жылғы 28 маусымда үкіметтік күштер Төрт сотты атқылады. О’Мэлли 30 маусымда еркін мемлекет әскерлерінің шабуылы кезінде Жазбалар кеңсесі жарылғанда ғимаратта болды. Жарылыс оның жинаған және бірнеше рет қайта қараған жаттығулар мен тактикалық нұсқаулықтарының бәрін жойды. Сол күні ол "Әнші жалын" еңбегінде былай деп жазды:
Біз қақпаға жақын тұрғанда қатты жарылыс болды. Оқ-дәрі қоймасы мен штаб-пәтердің бір бөлігі жалын мен түтінге оранды. Аула қиыршық тастар мен жанған құжаттарға толы болды, ақ қағаздың кескіштері жоғарыда шағалалар сияқты айналып ұшты. Жарылыс аспандағы қызыл жалынға қосымша күш бергендей болды. Өртті тамашалау қызықты болды, оның ағып жатқан су сияқты гипнотикалық әсері болды. Жалын ән салып, бірден оркестрді дирижерлік етіп тұрды. Енді көп ұзамай шынайы дауыс еститін болар, деп ойладым. Гарнизон командирі Пэдди О’Брайенге шрапнель тиіп жарақат алғаннан кейін Төрт сотты басып алу операциялық командасын қабылдаған О’Мэллиге жоғары тұрған ИРА командирлері – қарсылығына қарамастан – 30 маусым күні түстен кейін Еркін мемлекет армиясына тапсыруды бұйырды. Сол күні кешке ол Сеан Лемас пен тағы екі адаммен бірге Джеймсон дистилляциясының уақытша қамауынан қашып шықты. Ертесіне ол Уиклоу таулары арқылы Блессингтонға, содан кейін Уэксфорд және соңында Карлоу графтықтарына жол тартты. Бұл қашу О’Мэллидің өмірін сақтап қалды, өйткені Төрт соттың басқа төрт жетекшісі кейіннен өлім жазасына кесілді.

Аппарат бастығының көмекшісі

1922 жылдың 10 шілдесінде О’Мэлли штабтың орынбасары міндетін атқарып, кейін ИРА армиясы кеңесіне тағайындалды. 27 маусымда республикалықтар арасындағы даудың таратылуымен ИРА штабының бастығы ретінде бекітілді. Ол сондай-ақ Ольстер және Ленстер провинцияларын қамтитын Шығыс және Солтүстік командасының басшысы болып тағайындалды. О’Мэлли өзінің жақсы білетін батыс немесе оңтүстік аймақтарына барудың орнына, таныс емес аймақтарға орналасқандығына наразы болды, мұнда оның әскери тәжірибесі тиімдірек пайдаланылуы мүмкін еді. 1922 жылдың қыркүйегінде О’Мэлли Линчті ИРА үшін Лиам Меллоустың ұсынған 10 тармақты бағдарламасын іске асыруға шақырды, бұл Ирландиядағы солшыл топтардың қолдауын алу үшін коммунистік саясатты қабылдауға әкелген болар еді. Алайда, О’Мэлли Меллоусты жоғары бағалағанмен, оның азамат соғысына қатысты жазбаларында Меллоустың бағдарламасының коммунистік бағытына қолдау білдіргенін көрсететін ештеңе жоқ. «Ән шырқаған жалын» және «Бұл жерде тізе бүгірмеймін!» еңбектерінде О’Мэлли оның идеяларын қолдағанын көрсететін ештеңе жоқ. О’Коннор (127-бет) атап өткендей, Ирландия Коммунистік партиясы осы кезде үш маңызды жаңа мүшені қабылдады – Меллоусты, МакКелвиді және Пидар О’Доннелді, бірақ О’Мэлли туралы ештеңе айтылмады. О’Мэлли екі солшыл ИРА еріктісімен КСРО-дан қару сатып алуды талқылаған болуы мүмкін, бірақ ИРА басшылығы коммунистермен ресми байланыс орнатудан бас тартты.

О’Мэлли Дублин қаласында құпия өмір сүруге мәжбүр болды, онда оған жаңа штабтың командалық құрамын құру қажет болды. Сонымен қатар, қалада тиімді әскери операциялар сирек болды: О’Мэлли өз адамының бұйрықтарын орындауға жігері жетпейді деп санады және өзін әсем кеңсе кызметкері деп есептеді. Бастапқыда ол шектеулі жағдайда болуынан және ешқандай әрекетке қатыспауынан көңілі тоңды. Линчпен байланыс болмауы да маңызды мәселе болды: 15 шілдедегі ИРА атқару комитетінің отырысынан кейін 16-17 қазанға дейін келесі кездесу өткізілмеді. О’Мэлли сондай-ақ Линчтің оңтүстікте қорғаныс шебін ұстап тұру және штаб-пәтерді Корк округіне орналастыру стратегиясының дұрыс еместігіне сенді: Дублинге күшті шабуыл жасау алғашқы басымдық болуы керек еді. Оның пікірінше, бұл амбицияның болмауы ИРА мен оның жақтастарын әлсіздетті және «Мемлекеттіктерге» (Еркін мемлекет армиясы) «Тәуелсіздер» (ИРА) басымдығын көрінетін аймақтарды біртіндеп басып алуға дайындық ретінде күштерін арттыруға мүмкіндік берді. О’Мэлли соғысты жеңіске жеткізу үшін партизандық тактика жеткіліксіз екенін айтты. Керісінше, келісімге қарсы тараптар дұшпандарды қалалар мен ауылдардан ығыстыру үшін үлкен колонналарды қолдана отырып, дәстүрлі соғыс жүргізуі керек еді. Ол Линчке коммуникацияны жою, егер ол бірден әскери операцияның бөлігі болмаса, ақымақтық екенін айтты, өйткені бұл жауынгерлік рухты басады. Ол жазғандай, шашыраңқы, ұйымсыз күрес сөзсіз жеңіліске әкеледі.

Ұстау

1922 жылғы 4 қарашада О'Мэлли Дублиннің Доннибрук ауданындағы Нелл О'Рахилли Хамфристің үйінде, ол алты апта бойы бас штабы болған, еркін мемлекет әскерлерімен болған атыс кезінде тұтқындалды. Ол оқиғада ауыр жарақат алды, тоғыз рет оқ тиді. Атыста еркін мемлекеттің әскерінің бірі де қаза тапты. Үйде тұратын Анно О'Рахиллиді О'Мэлли шабуыл кезінде қатемен атып жарақаттады, бірақ ол аман қалды. Ол Портобелло әскери госпиталінде ұсталды, онда еркін мемлекет армиясының бас штабы Шон МакМахон жеке өзі оны барып көрді. О'Мэлли жау генералын тануға тым осал болды, бірақ кейін МакМахонның О'Мэлли өлмейтініне үміттенгенін білді. Ауыр жарақаттарынан әлі де әсерленген О'Мэлли 1922 жылғы 23 желтоқсанда Портобеллодан Маунтджой түрмесінің госпиталіне ауыстырылды. "Әнші жалын" кітабында айтқандай, ол мемлекетке қарсы қарулы көтеріліс үшін, сондай-ақ оның жағдайында әскерді өлтіргені үшін жазаланатын көптеген адамдардың бірі болу қаупінде еді. О'Мэлли биліктің оны "толыққанды сотқа" дайындау үшін жазылуын күтіп отырды, онда ол сотты мойынсұнудан бас тартатынын білді. 1923 жылғы қаңтарда оған қарсы айыптамалар қойылды. Тағы бір республикалық тұтқын, Пидар О'Доннелл, О'Мэллидің дәрігерлерінің араласуының арқасында – тұтқын сотқа түруге тым нашар екенін мәлімдегені – оны әскери соттан және атудан құтқарғанын жазды. О'Мэлли тіпті Линчке өзінің соңғы хатын жазды деп ойлады. Бірақ сот өткізілмеді: мүгедек күйде өлімге жіберілген адамды атуға байланысты ресми алаңдаушылықтар болды. Бұл алаңдаушылықты американдық белгілі тұлғалардың О'Мэлли туралы сұрақтары және 1923 жылғы қаңтарда ирландиялық газеттерде, The Times және New York Times-та оның ауыр хал туралы хабарлардың жариялануы күшейтті. Ол келісімге қарсы тараптың Рождестводан бұрын жеңілгенін сезінді, және ол өзінің сәтсіздігін мойындады. О'Мэлли түрмедегі ең маңызды байланысы – оның досы, американдық туған ирланд ұлтшылы Молли Чайлдерс, О'Мэлли тұтқындалғаннан кейін жақын арада өлім жазасына кесілген Эрскиннің әйелі болды. Екеуі көптеген тақырыптар бойынша хат алмасты, Чайлдерс О'Мэллиге түрлі тауарлар мен азық-түлік жөнелтті.

On 4 November 1922, O'Malley was captured after a shoot out with Free State soldiers at the family home of Nell O'Rahilly Humphreys, 36 Ailesbury Road, in the Donnybrook area of Dublin, which had been his headquarters for six weeks. He was severely wounded in the incident, being hit over nine times. A Free State soldier was also killed in the gunfight. Anno O'Rahilly, who lived in the house, was accidentally shot by O'Malley during the raid but survived. He was kept in Portobello military hospital, where Free State army chief of staff Seán MacMahon visited him in a private capacity. O'Malley was too ill to recognise the enemy general but learnt later that MacMahon had expressed a hope that O'Malley would not die. Still severely affected by his wounds, O'Malley was transferred from Portobello to Mountjoy Prison hospital on 23 December 1922. As he made clear in The Singing Flame, he was in grave danger of being one of the many executed for armed insurrection against the state and, additionally in his case, for killing a soldier. O'Malley believed that the authorities were waiting for him to recover sufficiently for an "elaborate trial" to take place, a scenario in which he would refuse to recognise the court. Charges were preferred against him in January 1923. Another republican prisoner, Peadar O'Donnell, recorded that it was only the intervention of O'Malley's doctors – who insisted that the prisoner was too ill even to be tried – that had saved him from a court martial and firing squad. O'Malley even wrote what he thought would be his final letter to Lynch. However, no trial was held: there appeared to be official reservations about the reaction to shooting a man who would have to be carried to execution on a stretcher. This concern was likely heightened by inquiries about O'Malley made by prominent Americans and the publication in the Irish newspapers, The Times and the New York Times, in January 1923, of reports about his severe condition. he felt that the anti treaty side had been beaten since before Christmas, in which regard he acknowledged his own failure. O'Malley's most important external contact from prison was his friend the American born Irish nationalist Molly Childers, wife of Erskine who was executed soon after O'Malley's arrest. The two corresponded on many topics, with Childers sending O'Malley all kinds of goods and food parcels.

Ашықтық ұрысы

Азамат соғысы 1923 жылдың мамыр айында жаулықтардың тоқтатылуымен және қару-жарақтардың тасталуымен аяқталды, бірақ ИРА тұтқындарының көпшілігі одан кейін көп уақыт өткен соң ғана босатылды. 13 қазанда О’Мэлли және Маунтджой түрмесіндегі басқалар IRA тұтқындарының әлі де қамауда ұсталып тұрғанына наразылық ретінде қырық бір күн бойы аштық жариялады (1923 жылғы ирландиялық аштық жариялауларға қараңыз). Жеті күннен кейін О’Мэлли және басқа да жоғары шенді офицерлер немесе сайланған мүшелер Килменхэм түрмесіне ауыстырылды. Оның қалауына қарсы, ол 1923 жылдың 27 тамызында өткен жалпы сайлауда Дублин Солтүстік округінен Синн Фэйннің кандидаттығына ұсынылып, TD болып сайланды. О’Мэлли Дэйл мүшесі болуды "жек көретін" еді. 1924 жылдың 11 қаңтарында О’Мэлли Килменхэм түрмесінен шығарылған соңғы келісімге қарсы тұтқын болды. Ол Санкт-Брицин әскери госпиталіне, содан кейін Маунтджой түрмесіне ауыстырылды, онда алдымен аурухана бөлімінде біраз уақыт өткізді. Содан кейін ол қыс соңында Карраг әскери лагерінің госпиталіне ауыстырылды, ал кейін Карраг лагерінің барақтарындағы басқа келісімге қарсы тұтқындарға қосылды. 1924 жылдың ортасына қарай, Ерік мемлекетінің үкіметі парламентте жағдайды қалыпқа келтіру мақсатында соңғы 600-ға жуық келісімге қарсы тұтқынды босату туралы үлкен талаптарды естіді. Таяу Шығыс ойындарын ұйымдастырушылар тамыз айының басында ондаған мың шетелдік қонақтардың келуін күтті. Ресми резервацияларға қарамастан, тұтқындар босатыла бастады. О’Мэллидің мерзімі аяқталғаннан кейін, ол келісімге қарсы тұтқынның соңғысы болды. Ол 1924 жылдың 17 шілдесінде, жаулық аяқталғаннан бір жылдан астам уақыт өткен соң, Шон Расселмен бірге Каррагты тастап кетті.

IRA атқарушы комитетінің хатшысы

Бостандыққа шыққаннан кейін О'Мэлли Дублиндегі ата-анасының үйіне барды. ИРА жеңіліске ұшырағанына қарамастан, ол әлі де бар болды. Ол оның атқару комитетінің хатшысы болды және 1924 жылдың 10-11 тамызында де Валера мен ИРА-ның жоғары лауазымды өкілдерінің көп бөлігі қатысқан осы комитеттің отырысына қатысты. О'Мэлли атқару комитетінің әскери кеңесі ретінде жұмыс істеуге тағайындалған бес адамнан тұратын кіші комитетінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ, ИРА мүшелері соғыс кезінде жасалған қылмыстарға немесе содан кейінгі саяси әрекеттерге қатысты айыптаулар бойынша еркін мемлекеттегі немесе алты округтегі соттарды мойындамау керек деген бірауыздан қабылданған ұсынысты енгізді. Егер өлім жазасы тағайындалуы мүмкін болса ғана заңдық қорғануға рұқсат етіледі. Дегенмен, оның әскери мансабы аяқталды және ол саясаттан қалысқан күйде болды. О'Мэлли Синн Фейн партиясында қалды және 1926 жылы Фианна Фейлге қосылмады, сондай-ақ 1927 жылғы маусымдағы жалпы сайлауға қатыспады. Азамат соғысы кезінде О'Мэллидің үш кіші інісі – Сесил, Пэдди және Кевин 1922 жылдың шілдесінде еркін мемлекет әскерлерімен тұтқындалды. Тағы бір кіші інісі, Чарли, келісімге қарсы болды және 1922 жылдың 4 шілдесінде Дублин шайқасы кезінде Саквилл көшесінде қаза тапты. Барлығында О'Мэлли 1916 жылдан 1923 жылға дейін оннан астам жарақат алды.

Солтүстік Америка

О'Мэлли 1926 жылдың қазан айында медициналық білімін жалғастыру үшін Дублин университетіне оралды, бірақ оқуы жақсы жүрмеді. Ол университеттің таулы серуендер клубында және әдеби және тарихи қоғамдарында белсенді қатысты; әдеби достарымен бірге 1928 жылдың көктемінде колледждің драмалық үйірмесін құрды. 1928 жылдың қазан айында ол қайтадан Ирландиядан кетіп қалды. 1928 және 1929 жылдары сегіз ай бойы ол және Фрэнк Эйкен де Валераның жаңа, тәуелсіз республикалық газет – «Irish Press» құру үшін қаражат жинау жоспары аясында АҚШ-тың шығыс және батыс жағалауларын аралады. О'Мэлли келісімге қарсы позицияны жариялайтын газеттің маңызды қадам екенін ойлады. Бұл қаражат жинау ісі сәтті аяқталды: газет көп жылдар бойы жарық көрді және дамыды. О'Мэлли келесі бірнеше жылды Нью-Мексико, Мексика және Нью-Йорк қалаларында өткізді. 1929 жылдың қыркүйегінде ол Нью-Мексико штатындағы Таос қаласына келді. Ол сол жердегі әдеби және өнер ортасында өмір сүрді, сондай-ақ Таос индей племенасының ауылына жақын болды. Ол әскери тәжірибесі туралы естеліктерін жазып, кейін «Басқа біреудің жарасы» деген атпен жариялады. Сол кезде ол Мейбел Додж Лухан, Дороти Бретт және ирланд ақыны Элла Янгпен танысты. 1930 жылдың мамыр айында ол Санта-Феге көшіп, ирланд мәдениеті, тарихы және әдебиеті бойынша лекциялар оқыды. 1931 жылы ол сегіз ай бойы Мексикаға сапар шегіп, оның мәдениеті мен суретшілерін зерттеді. Бірақ ол күткендей сол жерде жұмыс таба алмады. АҚШ визасының мерзімі біткен соң, ол Санта-Феге қайту үшін Рио-Гранде өзенін жүзіп өтті деген әңгіме бар. 1931 жылдың соңынан 1932 жылдың маусымына дейін О'Мэлли Таоста Нью-Йорктің белгілі ирланд ұлтшылы Питер Голденнің жесірі Хелен Голденнің балаларына жетекшілік етті; ол 1932 жылдың басында ауруханаға түскен кезде балаларға қарауды өз міндетіне алды. Осы кезеңде ол фотограф Пол Страндпен жақын дос болды. 1932 жылдың маусым айында ол Нью-Йоркке сапар шекті, онда 1933 жылы 28 жастағы Хелен Хукермен танысты, ол бай жас мүсінші және талантты теннисші болды, кейіннен ол оған үйленді.

O'Malley returned to University College Dublin to continue his medical studies in October 1926, but these did not progress well. He was heavily involved in the university hill walking club and its literary and historical societies; along with literary friends, he founded the college Dramatic Society in spring 1928. He left Ireland again in October 1928 without graduating. For eight months in 1928 and 1929, he and Frank Aiken toured the east and west coasts of the USA on behalf of de Valera's plan to raise funds for the establishment of the new, independent pro republican newspaper, The Irish Press. O'Malley considered a newspaper that would articulate the anti treaty position an important development. That fund raising effort was successful: the newspaper was published and flourished for many years. O'Malley spent the next few years based in New Mexico, Mexico and New York. In September 1929, he arrived in Taos, New Mexico. He lived among the literary and artistic community there and close to the Native American pueblo of Taos. He began work on his account of his military experiences that would later become On Another Man's Wound. At that time he fell in with Mabel Dodge Luhan, Dorothy Brett and Irish poet Ella Young. In May 1930, he moved to Santa Fe, where he gave lectures on Irish culture, history and literature. In 1931, he travelled to Mexico for eight months observing its culture and artists. However, he failed to secure employment there as he had hoped. His US visa having expired, he reputedly swam across the Rio Grande to return to Santa Fe. From late 1931 to June 1932, O'Malley worked in Taos as a tutor to the children of Helen Golden, widow of leading New York Irish nationalist Peter Golden; when she was hospitalised in early 1932, O'Malley looked after the children. During this period he became good friends with photographer Paul Strand. In June 1932, he travelled to New York, where in 1933 he met 28 year old Helen Hooker, a wealthy young sculptor and gifted tennis player, whom he was later to marry.

Ирландияға оралу

1934 жылы О'Мэллиге Фианна Фейл үкіметі Тәуелсіздік соғысындағы қызметі үшін жылына шамамен 330 фунт стерлинг көлемінде жарақат және соғыс зейнетақысын тағайындады. Сол жылдың маусым айында Дэйлде үкімет сәуір айында құрған Еріктілер күшінің бас штабына оның қайта оралуы туралы әңгімелер тарады. Енді тұрақты табысы болған ол 1935 жылдың 27 қыркүйегінде Лондонда Хукерге үйленді, содан кейін медициналық білімін жалғастыру үшін Ирландияға оралды. О'Мэллилердің үш баласы болды, барлығы Дублинде дүниеге келді: Катал (ұл, 1936), Этайн (қыз, 1940) және Кормак (ұл, 1942). Отбасы уақытын Дублин мен Майо округінің Ньюпорт қаласындағы Бёрришул арасында бөлісті. Хукер мен О'Мэлли өнерге өмірін арнады: ол мүсіншілік, фотосурет және театрмен айналысты, ал ол тарихшы және жазушы ретінде өнер саласында мансап жасады. О'Мэлли Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бейтарап Ирландияда болды. Ол Майодағы жергілікті қорғаныс күштеріне қызмет етуге ұсыныс жасады, бірақ нашар денсаулығына байланысты қабылданбады. Соғыс жылдарының соңына қарай О'Мэллилердің некесі бұзыла бастады. Хелен 1952 жылы күйеуінен ажырасты. Оның тілегіне қайшы, жаңадан сайланған Фианна Фейл үкіметі оған мемлекеттік жерлеу рәсімі жасады. Оған Ирландияның түкпір-түкпірінен келген марқұмның көптеген әріптестері, соның ішінде президент Сеан Т. О'Келли, де Валера, Лемас, Айкен және Дэн Бриен қатысты. О'Мэллидің бұрынғы әйелі, балалары мен бауырлары бақылап тұрғанда, Шон Мойлан қабір басында сөз сөйледі: «Ирландияның революциялық кезеңінен аман қалған Ирландияның ешбір бұрышы болмады, онда генерал-командир Эрни О'Мэллинің есімі мақтан тұятын естеліктерді оятпаса, патриотизмді құрметтейтін ешбір орын оның өліміне қайғырмаса. Ол бақытты болды, Ирландия оның ерекше қабілеттері мен әскери сапалары ең тиімді пайдаланылған Ирландия тарихының бір кезеңінде туылғандығы үшін бақытты болды. Оның буынының Ирландиясы жоғары мақсат-мұраттарға, терең адалдық пен батылдыққа ие адамдардан кем болған жоқ, олардың арасында Эрни О'Мэлли ең бірінші орында тұрды».

In 1934, O'Malley was granted a wound and war pension of approximately £330 a year by the Fianna Fáil government for his service in the War of Independence. In June of that year, it was noted in the Dáil that he was rumoured to be coming back into public life as chief of staff of the Volunteer Force created by the government in April. Now possessed of a steady income, he married Hooker in London on 27 September 1935, before he returned to Ireland to resume his medical studies. The O'Malleys had three children, all born in Dublin: Cathal (a son, 1936), Etain (a daughter, 1940) and Cormac (a son, 1942). The family divided its time between Dublin and Burrishoole, Newport, County Mayo. Hooker and O'Malley devoted themselves to the arts: she was involved in sculpture, photography and theatre, while he pursued a career in history and the arts as a writer. O'Malley remained in neutral Ireland during World War II. He offered his services to his local defence force in Mayo but was not accepted, likely on account of his poor health. By the end of the war years the O'Malleys' marriage had begun to fail. Helen divorced her husband in 1952. Contrary to his wishes, he was given a state funeral by the newly elected Fianna Fáil government. It was attended by many of the deceased's comrades from all over Ireland, including President Seán T. O'Kelly, de Valera, Lemass, Aiken and Dan Breen. While O'Malley's ex wife, children and brothers looked on, Sean Moylan delivered the graveside oration: "There wasn't a corner of Ireland where a soldier of Ireland's revolutionary period survived that the name of Commandant General Ernie O'Malley would not evoke proud memories, not a place where patriotism was honoured that would not sorrow at his death. He was fortunate, Ireland was fortunate in his being born into a period of Irish history where his special gifts, his soldierly qualities could be used to the greatest effect The Ireland of his generation was not lacking in men of high purpose, deep sincerity and courage among them, Ernie O’Malley had pride of place".

Мұра

О'Мэлли 20 ғасырдағы ирландия тарихының "қиын кезеңінде" маңызды тұлға болып қала береді. О'Мэлли Ирландияның ұзақ уақыт бойы басып алынуының нәтижесінде, өздерін өзі басқаруға лайық екеніне берік сенді. Осы мақсатқа жету – оның ересек өмірінің басындағы жалғыз, тіпті басымдыққа ие ұмтылысы болды. Ол ИРА еріктілерін, көбінесе нашар қаруланған, күшті партизандық күшке айналдыруға зор үлес қосты. Лемас оны ерекше әскери қолбасшы деп есептейді. О'Мэллиге дивизиялық қолбасшылық міндеті берілген Том Барри, оның әскери нұсқаулыққа тым көп мән бергенін айтты. О'Мэлли әскери қызметтен кеткеннен кейін "генерал" деп аталуына ыңғайсыздық сезінді. Ол Тәуелсіздік соғысы мен Азамат соғысында қарсыластарымен күресіп, өмірінің соңына дейін өз республикалық нанымынан айныған жоқ, бірақ соңғы жылдары ешкімге өшпешілік сезімталдық танытпады. Ол өзінен талап етуінің нәтижесінде, оны жақын адамдары "жек көрінгенін" сезінген болуы мүмкін. Дегенмен ол өзін аяған жоқ: 1957 жылы қайтыс болғанда, оның денесінде көптеген шайқастарда алған бес оқ қалған еді. О'Мэллидің әдеби еңбектері, сондай-ақ соңғы жылдары жүргізген зерттеулері оның "қарсылық тарихшысы" ретінде танылуына әкелді. О'Мэллидің еңбектері ирландиялық революциялық кезеңнің тарихнамасындағы олқылықты толтырды, ол жергілікті басшылар мен олардың жауынгерлерінің қызметін көбінесе назардан тыс қалдырды. Осы тұрғыдан алғанда, оның Азамат соғысы кезеңіндегі шығармалары "теңдесіз". Оның естеліктері Кен Лоучтың 2006 жылғы "Жел шайқаған арпа" фильмінің негізгі шабыты болды, ал Дэмиен Донованның кейіпкері О'Мэллидің бейнесіне негізделген. Хелен Хукердің естелігі ретінде сыйланған Мананнан мак Лирдің мүсіні, Майо округының Каслбар қаласындағы саябақта орналасқан. О'Мэллидің өміріне арналған деректі фильм, "Басқа адамның жарасы: Сцеал Эрни О'Мэлли" ("Эрни О'Мэллидің тарихы"), 2008 жылы Джерри О'Кэллаганмен TG4 арнасы үшін түсірілді. Хелен Хукер мен Эрни О'Мэллидің көркемдік жолы туралы "A Call to Arts" деректі фильмін 2020 жылы Кормак О'Мэлли түсіріп, Крис Кеппл режиссерлік етті. Ол 2020 жылы Connecticut Public Television және 2021 жылы RTÉ телеарналарында көрсетілді.

O'Malley remains an important figure in a "fractious period" of 20th century Irish history. O'Malley firmly believed that Ireland, having been dominated by an occupying power for so long, deserved to rule itself. Achieving that aim was the sole, almost overwhelming, focus of his early adult years. He contributed significantly to making IRA volunteers, often poorly armed, into a formidable guerrilla force. Lemass considered him an exceptional military commander. Tom Barry, who was passed over for the divisional command given to O'Malley, felt that the latter paid too much heed to the military manual. O'Malley was uncomfortable with being addressed as "General" once he ceased being a soldier. While he had fought his opponents in the War of Independence and Civil War, and retained his uncompromising republican beliefs until the day he died, he bore no ill will towards anyone in his later years. He may have felt that he was "hated thoroughly" by the men he had trained, on account of the demands he had made of them. Yet he did not spare himself: when he died in 1957, five of the many bullets he had received in numerous actions remained in his body. O'Malley's literary output, as well as the research he undertook in his later years, resulted in his being portrayed as the "historian of the resistance". O'Malley's work filled a gap the historiography of the Irish revolutionary period that mostly overlooked the activities of local leaders and their men. In that regard, his voluminous civil war output is "unrivalled". His memoirs are the main inspiration behind the Ken Loach 2006 film The Wind that Shakes the Barley, and the character of Damien Donovan is based loosely on O'Malley. A sculpture of Manannán mac Lir, donated in his memory by Helen Hooker, stands in the Mall in Castlebar, County Mayo. A documentary film on O'Malley's life, On Another Man's Wound: Scéal Ernie O'Malley ("Ernie O'Malley's Story"), was made for TG4 by Jerry O'Callaghan in 2008. A Call to Arts, a documentary about the artistic journey of Helen Hooker and Ernie O'Malley, was produced by Cormac O'Malley and directed by Chris Kepple in 2020. It was shown on Connecticut Public Television (2020) and RTÉ (2021).