Кіріспе

Флорида штатындағы округтік парк, АҚШ

Флорида штатының Санкт-Петербург қаласының оңтүстік-батысында орналасқан Форт-де-Сото паркі – Пиннеллас округі басқаратын бес аралдан (немесе кілттен) тұрады: Мадлен арылы, Сент-Жан арылы, Сент-Кристофер арылы, Бонне Фортуна арылы және негізгі арал – Мюллет арылы. Аралдар көпірлермен немесе қозғалыс жолдарымен байланысқан. Аралдар тобына материктен ақылы жолмен жетуге болады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аралдар әскери бекіністер ретінде пайдаланылған; осы тарихтың қалдықтары мен мұражайдағы көрмесі бар. Екі пирс, жағажайлар, демалыс аймағы, жаяу серуендеу жолдары, велосипед жолдары, каякқа арналған жол және Эгмонт-Кей мемлекеттік паркіне қатынайтын паром қызметі бар. Парк – Ұлы Флорида құс іздеу жолының бастапқы нүктесі болып табылады.

Азаматтық мақсатқа қайта құру

Пинэллас округі Мюллет-Кейді сатып алғаннан кейін көп ұзамай округтік комиссарлар Перси Л. Робертске аралдағы жер мен ғимараттарды пайдалану үшін жалға берді. Санкт-Петербург Таймс газетінің 1939 жылғы 25 қаңтардағы санында комиссияның әрекеті туралы хабарланды:

Дүйсенбі күні округтік комиссарлар Перси Робертске Мюллет-Кей ғимараттарын жалға беруді ратификациялады, өткен аптада бекітілген уақытша жалға беру шартына ешқандай өзгеріс енгізбеді. Робертс округке алғашқы жылы айына 50 доллар, ал келесі екі жылы айына 100 доллар төлейді. Бұл - округтің оңтүстік жағындағы екі ғимаратты жалға алу үшін. Жалға алушы аралға күнделікті қайықпен жүретін болады, балықпен тамақтандырады және балық аулау құралдарын жалға береді. Оның кемежайдан арақашықтығы Bee Line паромға жақын 10 мильді құрайды. Ол аралдың солтүстік жағындағы қорғалған шығанаққа түседі. Саяхат шамамен үш аптадан кейін басталады. Санкт-Петербургте туып өскен Робертс, жергілікті сантехник, қарапайым бизнес-жоспары бар еді. Біріншіден, жолаушылар қайығын Мюллет-Кейге апарып, оқшауланған аралға қол жеткізуді жеңілдету. Бұл қызмет балықшылар мен туристерді қызықтыруы күтілді. Балықшылар үшін - Төменгі Тампа шығанағының таза балық аулау суларына оңай қол жеткізу; туристер үшін - тарихи Форт-де-Сотоның қираған орындарына және Мексика шығанағына қараған ақ құмды жағажайларға оңай қол жеткізу. Екіншіден, аралда қонақ үй мен мейрамхана ашу. Робертс аралда клубтар, қауымдастықтар және басқа да ұйымдарға мүшелерінің балық аулауға, көрікті жерлерді аралауға және "жартылған шошқамен тамақтануға" арналған топтық сапарлар үшін тартымды орын құруды жоспарлады. Жалға алу шарты қолында және бизнес-жоспары жасалғаннан кейін, сондай-ақ жергілікті сақтандыру компаниясының директоры және Bee Line Ferry Co. компаниясының президенті Чарльз Р. Картердің қаржылық қолдауымен Робертс бірден жоспарын іске асыра бастады. Алыс аралға жеткізу үшін жолаушылар қайығы "Хобo" пайдалануға берілді. "Хобo" күн сайын Санкт-Петербургтегі Пинеллас-Пойнт қаласындағы Bee Line Ferry Terminal-ден жұмыс істейді, таңертең ерте кемежайдан шығып, кешке кері сапарға шығады. Сонымен қатар, "Хобo" белгіленген рейстер арасында жалдамалы рейстерге де қол жетімді болды. Аралға "кемемен" ғана емес, басқа да көлік түрлерімен де баруға болады. Кейбір адамдардың ұшақпен кіру-шығу қалауына жауап ретінде аралдағы жер учаскесі тазаланды. Аралдағы тұру және тамақтану орындары 1937 жылы карантин қызметі бос қалдырған ғимаратты жөндеу арқылы жасалды. Бұл нысан ең жақсы жағдайда қарапайым болды, бірақ шаршаған және аш адам жақсы ұйықтады; таңғы асқа кофе, бекон мен жұмыртқаның мол порциясы; түскі асқа түрлі дәмдес сандарыштар; және кешкі асқа барлық қосымшаларымен жартылған шошқаның отбасылық стиліндегі тағамы. Арқасына сүйеніп, аяғын тіреп, салқын сусын ішіп, демалуға ниеттенгендер үшін жабық веранда болды. Бұл нысан "Мюллет-Кей" қонақ үйі ретінде танымал болды. Руберт "Руб" Аллин, Санкт-Петербург Таймс газетінің жазушысы, 1939 жылғы 28 наурыздағы "Су жағасында" бағанында: Пинеллас округі комиссарлары ескі Форт-де-Сото мен Мюллет-Кейді Перси Робертске жалға бергенде, туристерге жақсы қызмет жасады, Мюллет-Кейдің кең, қарапайым кеңістіктерін және ескі фортты зерттеуге ашты. Бүгін шамалы ақы төлеп, Пинеллас-Пойнттағы кемежайдан қайыққа отырып, Мюллет-Кейге барып, ескі карантин догына түсіп, Робертс отбасы дайындаған, 50 жыл бұрынғы пионерлер сияқты дайындалған дәстүрлі балық тағамын тамашалап, километрлік қарапайым жағажайларды, шығанақтарды және ескі Испан-Америка соғысы фортын зерттеуге болады.

Бомбалау аумағы

Екі жылдан аз уақыт ішінде "Муллет Кей Лодж" жақсы қалыптасып, табысты болды. Дегенмен, аралдағы бұл алғашқы коммерциялық кәсіп ұзаққа созылмады. 1939 жылы Робертсқа берілген жалға алу шарты күштен шығарылуға тиіс болды, себебі АҚШ Соғыс министрлігі аралды АҚШ Әуе күштерінің бомбалау полигоны ретінде пайдалану үшін қайтаруды шешті, бұл Тампа шығанағында салынып жатқан әуе базаларын қолдау мақсатында жасалған еді. Бұл жоспарлы мәміле туралы 1940 жылдың 18 желтоқсанында "Сент-Питерсберг Таймс" газеті хабарлады: 1938 жылы қазынашылықтан 12 500 долларға сатып алынған Муллет-Кейді АҚШ Әуе күштері бомбалау полигоны ретінде пайдалану үшін иелігіне көшіреді. Әуе күштері округке күнтізбелік уақытқа дейін жұмсалған барлық шығындарды өтейді және капитан Чарльз Р. Картерге ғимаратты балық аулау үйіне айналдыруға кеткен шығындарын төлейді. Капитан Картердің шамамен 8000 долларлық инвестициясы бар екендігі белгілі, ал округтің жалпы инвестициясы шамамен 13 800 долларды құрайды. 1941 жылдың маусым айында федералды үкімет Пиннелас округінен Муллет-Кейді 18 404 долларға сатып алды. Жоспарланғандай, ол МакДилл әскери базасының бөлімшесіне айналды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбалау полигоны ретінде пайдаланылды.

Аудандық саябақ

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, сол кезде қайта аталған АҚШ Әуе күштеріне Мюллет-Кей қажет болмады, және ол Пинеллас округіне, Сестра-Кей, Госпиталь-Кей, Кряща-Кей және Скретч-Кей сияқты көрші аралдармен бірге сатылды. Сату 1948 жылы 26 495,54 долларға аяқталды. Округ әкімшілігі дереу Форт Де Сото мен Мюллет-Кейдің барлық бөлігін округтік демалыс аймағы деп белгіледі және оны халыққа ашты. Ұзақ өтпей, аралға жолаушылар кемелерімен жүйелі сапарлар басталып кетті. 1962 жылы Пинеллас шығанағы (бұрынғы A19A мемлекеттік жолы, қазіргі SR 682) автокөлік жолы аяқталды, бұл аралға келушілерге көлікпен келуге мүмкіндік берді. 1962 жылдың 21 желтоқсанында Форт-Де-Сото паркі ашылды. 1963 жылдың 11 мамырында Форт-Де-Сото паркі ресми түрде пайдалануға берілді. Жылдар бойында оның инфрақұрылымы кеңейтілді. Квартал бастығының қоймасы қайта жаңартылып, Квартал бастығының қоймасы мұражайына айналды. 1977 жылдың 2 желтоқсанында Форт-Де-Сото бекініштері Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Форт Де Сотодағы төрт 12 дюймдік M1890 минометтері және екі 6 дюймдік Армстронг зеңбірегі – АҚШ-та осы типтегі жалғыз қалған қарулар.

Геология

Мюллет-Кей – бөгеттік арал. Бұл аралдың ерекшелігі, басқа бөгеттік аралдардан өзгешелігі, оның екі тармағы тік бұрышпен біріккендігінде. Бір тармағы Мексика шығанағына қарап, Тампа шығанағына кіретін каналдан солтүстікке қарай Бунцес бұғазына дейін созылады. Бұл тармақ толқындардың басымдығымен қалыптасқан, яғни аралға жақындаған толқындардың энергиясымен негізінен жасалған. Аралдың екінші тармағы Тампа шығанағына кіретін каналға қарап, су ағындарының басымдығымен қалыптасқан, яғни кіретін канал бойымен ағатын су ағындарының энергиясымен жасалған. Толқындар мен ағындар, сондай-ақ кейдегі дауылдар, бөгеттік аралды құрайтын құмды үнемі өзгертіп отырады, сондықтан Мюллет-Кейдің пішіні мен ауданы уақыт өте келе өзгеріп тұрады. Парктегі бес арал – Мюллет-Кей, Бонне-Фортуна-Кей, Мадлен-Кей, Сент-Кристофер-Кей және Сент-Жан-Кей – 1970 жылы және 2014 жылы жалпы жер ауданы 74,5 мың гектарды құрады.

Оңтүстік Банц кілті

Муллет-Кейдің солтүстік жағындағы асып-тоққан жағажай 1970-ші жылдардың соңында жаңа тосқауыл арал ретінде пайда болды. Ол Оңтүстік Банс-Кей деп аталды және тез өсіп, өсімдік жамылғысымен жабылды. Жаңа арал екі басында Муллет-Кейге қосылды. 21-ші ғасырдың басында болған дауылдар Оңтүстік Банс-Кейді эрозияға ұшыратты, аралдың қалдықтары Муллет-Кеймен бірікті. Оңтүстік Банс-Кей 2016 жылға қарай жоғалып кетті, ал Муллет-Кейдің Оңтүстік Банс-Кейдің құрлыққа қарай орналасқан бөлігі эрозияланып жатты. Соңғы 5 жылда осыған ұқсас жерде жаңа асып-тоққан жағажай, Аутбэк-Кей пайда болды және жақында Муллет-Кейдің негізгі бөлігімен қосылды.

Экология

Форт-де-Сото паркі биологиялық әртүрліліктің орталығы болып табылады, онда мангр және гамак сияқты әртүрлі экожүйелер кездеседі. Паркте 328-нен астам құс түрі тіркелген, ал Солтүстік жағалаудың кең аумақтары көбейетін құстардың ұялауы және көшпенді құстардың тоқтау орны ретінде қорғалады. Дегенмен, ортаның жоғалуы және қоңыр бас тырнаның (паразиттік құс) санының артуы сияқты факторларға байланысты, мангр көкегі, қара мойынды торғай және далалық соқыр сияқты түрлер енді бұл жерде көбеймейді. Аймақтағы көптеген жағажайлардағыдай, бұл паркте де жоғалу қаупі төнген теңіз тасбақалары көбейеді. Австралиялық қарағайлар (Casuarina тұқымдасы) 1890 жылдан кейін Флоридаға желден қорғау үшін әкелінді. Бұл түр тұзды шашырауға және нашар топыраққа төзімді, көптеген өсімдік қауымдастығына еніп, жергілікті түрлердің өсуін тежейді. Алайда, олардың тамырлары терең емес, желді күндерде оңай құлап кетеді. Сонымен қатар, жағажайлардағы Австралиялық қарағайлар терең тамырлы өсімдіктердің орнын басып, жағалауларды эрозияға ұшыратады. Тамыр жүйесі теңіз тасбақаларының жағажайлардағы су деңгейінен жоғары ұя қазуына да кедергі келтіреді. Австралиялық қарағайлар қазір инвазивті зиянкес ретінде қарастырылады және Флоридада кеңінен тыйым салынған. Австралиялық қарағайлар Форт-де-Сото паркінің аралдарында жақсы орныққан. Парктен барлық Австралиялық қарағайларды жою мүмкін емес деп есептеледі, бірақ парк басшылығы ағаштардың санын азайтуды мақсат етті. 2014 жылы парк жыл сайын өз аумағындағы Австралиялық қарағайлардың шамамен он пайызын жоюды жоспарлады, бастапқыда жағалауға ең жақын тұрғандарын жоюды көздеді. Флорида Балық және жабайы табиғатты сақтау комиссиясы (FWC) 2015 жылы парктегі Солтүстік жағалаудан Австралиялық қарағайларды жоюға кірісті.