Кіріспе

Вилнсдорф – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия федералды жеріндегі, Зиген-Виттгенштейн ауданындағы муниципалитет.

География

Оңтүстік муниципалдық шекара, Ротхаргеберге тауларына жататын Кальтейше шыңымен бірге, қауымдастықтың теңіз деңгейінен 579 метр биіктіктегі ең жоғары нүктесін ғана емес, сонымен қатар Гессен (Лан-Дилл округі) мен Солтүстік Рейн-Вестфалия арасындағы шекараны да құрайды. Биіктік 290 метрден басталып, Кальтейшеде 579 метрге жетеді.

Тарих

Вилнсдорф алғаш рет 1185 жылы Виллелмесдорф деген атпен құжатта тіркелген. Қоғамның атауының Wielandisdorf деген басқа да түрі сақталған, ол жергілікті аңызға сүйенген. Аңыз бойынша, Виланд (ағылшын тілінде Вейланд деп те аталады) есімді темірші бұл жерге жақын жерде өмір сүрген. Шындығында, темір кенін өндіру және қорыту Вильнсдорф және Зигерланд аймағында көп ғасырлар бұрын басталған. Тарих алғаш рет 1298 жылы қазіргі қоғамның аумағындағы кен туралы мәлімдейді. 12 ғасырдың соңы мен 17 ғасырдың ортасы аралығында Вильнсдорфта Колбе рыцарларының қамалы мен сарайы орналасқан. Олар сол кезде Нассау-Зиген князьдерінің Зигерландтың кең аумағындағы вогттары (≈ басқарушылары) болған. Наполеон дәуірінде Вильнсдорф, Зигерландтың қалған бөлігі сияқты, Берг Ұлы Герцогтығының билігінде болды. 19 ғасырдың басында Айзерн, Оберсдорф-Рёдген, Ринсдорф, Вильгерсдорф, Вильнсдорф, Нидердиелфен және Обердиелфен қауымдастықтары, енді Пруссияның құрамында, Вильнсдорф аймағының басшылығымен біріктірілді. Кейіннен, бұрын Бурбах аймағының құрамында болған Вильден қауымы да Вильнсдорф аймағына қосылды. 1957 жылы Вильнсдорфта кен өндіру тоқтатылып, соңғы темір кені жабылды. 1969 жылдың 1 қаңтарында аймақтағы бұрынғы тәуелсіз муниципалитеттер Вильнсдорфтің ірі қауымдастығын құру үшін біріктірілді, тек Айзерн ғана Сиген қаласына (қазіргі қала) қосылды. 1969 жылдан 2004 жылға дейін қауым директоры, содан кейін қала әкімі болған Карл Шмидт, зейнетке шыққаннан кейін қауымның тұңғыш құрметті азаматы атанды.

Гернсдорф

Гернсдорф шамамен 800 немесе 900 жылдары алғаш рет қоныстанған болуы мүмкін. 1300 жыл шамасында Гернсдорф "Гернсторф" деген атпен алғаш рет құжатта еске алынды. Содан кейін шамамен алты жыл өткен соң, тағы да бір құжатта "Герман фон Гернсторф" есімі кездеседі.

Елтаңба

Уилнсдорфтың ескі гербінде басында ай көрінісі болған, бірақ 1969 жылы біріктірілгеннен кейін бұл герб заңды күшін жоғалтып, қолданыстан шығарылды. Қазіргі герб, бұрын таратылған Уилнсдорф округінің гербімен толық сәйкес келеді және геральдикалық тұрғыдан былай сипатталады: жоғары жағы көк түсті, алтын қаруланған және қызыл тілді арыстан бейнеленген, жеті алтын тіктөртбұрышпен қаруланған. Төменгі жағы екі бөлікке бөлінген: жоғарыда күміс түсті қара тіктөртбұрыштар, ал төменде қара түсті күміс тіктөртбұрыштар. Арыстан Нассау гербінен алынған, көк және алтын (немесе сары) түстер Нассаудың түстері болып табылады. Қалқанның төменгі бөлігі Колбе орденінің гербінен алынған.

Форум мәдени Вильнсдорф

Қалалық әкімшілік ғимаратының жанында forum kultur wilnsdorf орналасқан – әдетте кіші әріптермен жазылатын бұл орын фольклорлық мұражай мен мәдени тарихты зерттеу орталығынан тұрады. Фольклорлық мұражай екі қабатта 20 ғасырдың басындағы Оңтүстік Зигерландтағы өмір мен еңбек салаларына толыққанды көрініс ұсынады. Жеке көрме Зигерландтағы кен өндіру дәуірін еске түсіреді. Табиғатты зерттеу кабинеті келушілерге Зигерландтың жәндіктер мен өсімдіктер әлемін таныстырады. Мәдени тарихты зерттеу орталығы "уақыт саяхатына" мүмкіндік береді: геологиядан бастап тас дәуірі, ежелгі цивилизациялар, орта ғасырлар және қазіргі заманға дейін. Алмасу арнайы көрмелер ұсыныстар спектрін тереңдетіп, кеңейтеді.

Оберсдорфтың темір дәуіріндегі балқыту пештері

Темір кені жер бетіне өте жақын орналасқандықтан және оны күрделі тау-кен жұмыстарысыз алуға болатындықтан, Зигерландта темір балқыту дәуірі Ла Тен дәуіріне (б.з.д. 500 жыл) дейін жетеді. Бұған куә ретінде Вильнсдорф Оберсдорфтың Хомберг тауында орналасқан "Silberquelle" ("Күміс көзі") аталған темір ғасырындағы домендік пешті қарастыруға болады.

Нидердиелфен бас қаңқасы

Қазіргі Уилнсдорф қауымдастығында 20 ғасырдың басына дейін сегіз кен жұмыс істеген. Нидердиелфендегі "Гримберг" кенінің бастапқы тіреу құрылысы 1911 жылы кен жабылып, демонтаждалды. 1995 жылы Бенсбергтегі Юлианшахттан келген тіреу құрылысы ескі кен орнында қайта орнатылды, осылайша аймақтың шамамен 2500 жылдық кен өндіру және металлургия тарихы еске түсірілді. 16 метрлік мұнара және шахта құрылысы аймақтан тыс болғанына қарамастан, Зигерландтағы кен жұмыстарының типік мысалы саналады.

Нидердиелфен сулы диірмен

Filsbachtälchen ("кіші Filsbach аңғары") орналасқан және 18-ғасырдың бірінші жартысында салынған диірмен 1992-1993 жылдары қалпына келтіріліп, жұмыс істеп тұрған кезде жылына бірнеше рет тамашалауға болады. Диірменнің ұңғыма жабдықтары, ішінара ұнтақ темірден, ішінара құйма темірден жасалған механикалық бөліктері толығымен сақталған. Бірақ, оның нақты құрылыс мерзімі белгісіз. Құжаттарға сәйкес, диірмен 18-ғасырдың бірінші жартысында салынған, ал жергілікті халық арасындағы әңгімелер бойынша 1729 жылы салынған.

Үйі Ринсдорф

1791 жылы салынған "Ринсдорфтың жергілікті тарих үйі" бастапқыда шіркеу мектебі ретінде салынған. Онда аймақтың тау-кен тарихына және Зигерланд шеберлігіне қатысты құжаттар мен құралдар көрмеленеді. Сонымен қатар, мұнда 19 ғасырдағы түпнұсқасына сәйкес салынған мектеп сыныбы бар. Ғимараттың алдында шахтер мен оның шахта қосығының мүсіні орнатылған. Шаруашылық ғимаратта көптеген ауыл шаруашылығы құралдарын көруге болады.

Уайлден ауылының теміршісі

XIX ғасырдың ортасында салынған бұл теміршілік Wildener Heimatverein-нің күш-жігерінің арқасында дерлік толықтай сақталған және ерекше жағдайларда жұмыс істейтінін көруге болады. Теміршілік алғашқыда Кёлервег ("Көміршілер жолы") көшесінде орналасқан, бірақ 1984 жылы Вильден қаласының ортасына көшіріліп, қайта жаңартылды.

Вилнсдорф қамауға алу ғимараты

Арестгебиуд – өзінің түріндегі толық сақталған санаулы ғимараттардың бірі және 19 ғасырдағы полиция қызметінің көрнекті мысалы. 1839 жылдан 1959 жылға дейін бұл ғимарат тұтқындау орны ретінде қолданылды және сол кездегі жазаларды орындау жүйесін көрсетуге мүмкіндік береді.

Родген шіркеуі

Родгендегі приход шіркеуі алғаш рет 1328 жылғы 4 наурыздағы құжатта тіңкерілген. Ескі шіркеу 1778 жылы тозу себепті бұзылып, 1779 мен 1782 жылдар аралығында қазіргі түрінде қайта салынды. Католиктер мен протестанттар арасындағы дауға байланысты 1787-1788 жылдары мұнараның батыс жағына жаңа шіркеу салынды, бұл мұнараны ғимараттың ортасына орналастырып, екі дін өкілдеріне де қолдануға мүмкіндік берді. Бұл екі топтың арасындағы келісімге дайындықтың символы болды. Шіркеу мұнарасы – Шіркеу мұнарасының өзі римдік стильдегі негізде салынған. Мұнарада 1765 жылғы латын тіліндегі жазуы бар ескерткіш тақта орнатылған. Мұнараның негізі 4,7 × 4,7 м көлемде. Каррильон үш қоңыраудан тұрады. Ең ескісі, 1515 жылғысы, құлшынып жүргендерді Ангел шақыруына шақыру үшін соғылады, салмағы 723 кг және арнайы аты жоқ. Қоңырауға обердорфтық ақын Вильгельм Шмидттың өлеңі де жазылған. Евангелистік бөлігі – Евангелистік шіркеудің ескі ғимараты 23 м ұзын, шамамен 13 м енді. Ғимараттың пішіні тар, биік терезелермен анықталады. 1680 жылы салынған түпнұсқа орган 1782 жылы жаңа шіркеу ғимаратына орнатылды, бірақ 1858 жылы жаңасына алмастырылды. Қазіргі уақытта шіркеудегі 1899 жылғы Röver органы Вестфалияда сирек кездесетін құрал. Католик бөлігі – 1788 жылы салынған қанаттың 18,2 м ұзын, 9,2 м енді анық төртбұрышты негізі бар. 1938 жылы төртінші терезе осімен кеңейтілді.

Ерметика

Еремитаж зыярат орны 1684 жылдан бері сақталған. Оған шапель, әулие кісінің қабірі бар шатыр, Крест жолы, орман алтары және усақ үй жатады. Шапельде 1736 жылғы алтарь орналасқан. Усақ үй Сигерлендтің ең көне жартылай ағаштан салынған үйлерінің бірі. 1953 жылы Кедей әйелдер орденінің монастыры құрылғаннан кейін Еремитаж зыярат орны кеңейтілді.

Ризельвизе

Ринсдорф қаласында L 907 мемлекеттік жолында 1996 жылдан бері Rieselwiese аталған шалғын даласы бар. Көмір өндіру темір балқыту үшін маңызды болғандықтан, ормандарды кесуге рұқсат етілмеді, демек, мал азығы үшін шөп шалғындары жетіспеді. Осы себепті, аңғар төмендігіндегі сирек шалғындарды Зигерланд шаруалары күрделі жүйе арқылы суарды, судың құрамындағы еріген заттар мен минералдардың арқасында оларды құнарлы ету үшін. Осылайша, олар қысқы мал азығының өнімділігін үштен бірге арттырды.

Көлік

Вильнсдорф B 54 федералды тас жолында орналасқан және A45 автожолындағы өзінің автобаналық торабына ие, оның жанында 2005 жылдың қыркүйегінде жанармай құю станциясы, қонақ үй және бірнеше мейрамханалары бар автокөлік қызмет көрсету орталығы – автохоф (жеке кіру және шығу жолдары жоқ) ашылды. Вильнсдорф Диль темір жолындағы станцияға ие.