Кіріспе

Blade Runner фильміндегі "Жаңбырдағы көз жасы" монологы – 1982 жылы Ридли Скотттың "Blade Runner" фильміндегі Рой Батти кейіпкерінің (Ратгер Хауэр сомдаған) соңғы сөздерінен тұратын 42 сөздік монолог. Дэвид Пейплз жазған, ал Хауэр өзгерткен бұл монолог жиі цитаталанады. Сыншы Марк Роулендс оны "кино тарихындағы ең құнды өлім монологы" деп атады және ол Хауэрдің актерлік карьерасындағы шешуші момент ретінде қарастырылады.

Контекст

Монолог "Блэйд Раннер" фильмінің соңына жақын, онда детектив Рик Деккардқа (Харрисон Форд ойнады) Рой Баттиді, бүлікші жасанды "репликантты" іздеп тауып, өлтіру бұйырылды. Күшті жаңбыр жауып тұрған шатырда қуып жететін кезінде Деккард секіруді қателесіп, ғимараттың жиегінен саусақтарымен ілініп, құлауға айналды. Батти кері бұрылып, Деккардқа жағдайдың қалай өзгергені туралы қысқаша айтады, бірақ соңғы сәтте оны қауіпсіздікке көтеріп алады. Өзінің қысқа ғасыры аяқталатынын сезінген Батти, таң қалған қарсыласына өзінің басынан өткендері мен өлім туралы ойларын бөліседі, әр сөйлеген сөзінің арасында үлкен үзіліс жасап:

Сыни қабылдау және талдау

Сидни Перковиц «Голливуд ғылымы» еңбегінде сөзге жоғары баға берді: «Егер ғылыми-фантастикалық кинода ұлы сөз болса, онда ол – Бэттидің соңғы сөздері». Оның сөзінше, ол «жасанды мүмкіндіктерімен үйлескен репликанттың адам сипаттамаларын көрсетеді». Джейсон Вест «Болашақ кемшіліксіз: Филип К. Дик кинода» кітабында сөздің орындалуын мақтап: «Хоуэрдің шеберлігімен айтуы Баттидің қысқа ғұмырын толқытқан естеліктерді, тәжірибелерді және құштарлықтарды нәзіктеп еске түсіреді, жүректі ауыртады». «The Guardian» газетінің жазушысы Майкл Ньютон фильмнің ең керемет сахналарының бірінде Рой мен Деккардтың қараңғы пәтерде жасырынбау ойыны ойнап, бір-бірін қуатынын атап өтті. Осылайша, олардың арасындағы ұқсастықтар күшейе түседі – екеуі де аңшы және аң аулау нысаны, екеуі де азапта, екеуі де тырнақтай қисық қолмен күреседі. Егер фильм мұнда Декардтың өзі әлі мойындамайтын байланыс бар екенін көрсетсе, соңында күмәндік жоғалады. Ройдің өмірі кешіріммен аяқталады, бұл оны өлтіруге ниеттенген коммерциялық институттардан жоғарырақ моральдық деңгейге көтереді. Егер Деккард өзін екіншісінде көре алмаса, Рой көре алады. Ройдың өлімі кезінде одан шығатын ақ көгершіннің символизмі сенімділікке түрткі болса да, мен үшін фильм осы сәттерге лайық, киноның өзі сияқты, қайталанған технологияда да адамдыққа орын бар екенін көрсетеді. 2019 жылдың шілдесінде Хоуэр қайтыс болғаннан кейін Лексингтон діни семинариясының Лия Шейд «Patheos» сайтында Бэттиді Мәсіх бейнесі ретінде сипаттады. Ол Баттидің алақанынан тырнақ өткен қолымен, арқалықтан ілінген Деккардқа сөйлегенін айтады:

Содан кейін, Деккард шатқабаттың болат арқалығына ілініп, тік жардан секіріп өткеннен кейін, Рой қолында ақ көгершінмен пайда болады. Ол Деккардқа оңай секіріп келіп, аңшысының ұстап тұруға тырысқанын бақылайды. «Қорқынышпен өмір сүру – қандай керемет тәжірибе, солай емес пе? Міне, құл болудың мәні де осында». Деккардтың қолы сырғанағанда, Рой оны тырнақпен тесілген қолымен ұстап алады. Ол Деккардты көтеріп, оны шатырға лақтырып, достарын өлтірген және оны өлтіруге ниеттенген адамға соңғы мейірімділік жасайды. Сол сәтте Рой Мәсіхтей болады, оның қолы айқышқа шегеленген Исаның қолына еске салады. Айқышқа шегелеу – құтқарушылық амал. Ал Ройдың соңғы керемет әрекеті – құтқарылуға лайық емес Деккардты құтқаруы – рақымшылықтың күшті көрінісі.