Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Юкон жері туралы талаптар – Канаданың Юкон аймағындағы алғашқы халықтар мен федералды үкімет арасындағы жергілікті халықтардың жер талаптарын келісу және шешу процесі. Тарихи қоныстану және пайдалану негізінде алғашқы халықтар барлық жерлерге негізгі құқықтарға ие екенін мәлімдейді.
Process of negotiating and settling Indigenous land claim agreements in Yukon, Canada
The Yukon Land Claims refer to the process of negotiating and settling Indigenous land claim agreements in Yukon, Canada between First Nations and the federal government. Based on historic occupancy and use, the First Nations claim basic rights to all the lands.
Тарих
Канаданың басқа аймақтарынан өзгеше, Юкон алғашқы халықтары 1990 жылдарға дейін ешқандай шарттар жасасқан жоқ. Та’ан Квачан тайпасының басшысы Джим Босс 1902 жылы Клондайк алтын асығынан кейін жоғалған жерлер мен аң ауру орындары үшін Канада үкіметінен өтемақы сұрады. Босс жіберген хатқа үкімет тарапынан назар аударылмады. Бұл мәселе 1970 жылдарға дейін қайта көтерілген жоқ. Ағымдағы процесс 1973 жылы басшы Илайджа Смит жариялаған «Бүгін бірге, ертең балаларымыз үшін» атты құжатпен басталды. Келіссөздер 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында өтті, нәтижесінде келісімге қол жеткізілді, бірақ ол кейіннен қабылданбады. 1980 жылдардың соңында келіссөздер қайта жаңғырылып, 1990 жылы «Жалпы аяқталу келісімі» (UFA) жасалды. UFA федералды үкімет мойындаған он төрт Юкон алғашқы халықтарымен жеке келісімдер жасау үшін негізгі құжат немесе үлгі ретінде қолданылады. Келісім 1993 жылы қол қойылды, ал алғашқы төрт тайпа 1995 жылы жер дауы туралы келісімдерін бекітті. Бүгінгі күнгі мәлімет бойынша (2016 жылғы қаңтар), он төрт тайпаның он біреуі келісімге қол қойып, ратификациялады. Қазіргі таңда Уайт Ривер тайпасы, Лиард тайпасы және Росс Ривер Дена кеңесі келіссөздер жүргізбейді. Олар федералдық Үндістер заңына сәйкес үнді тайпалары болып қала береді. Көптеген басқа Канада жер дауы келісімдері тек «Статус Индиандарына» қатысты болса, Юкон алғашқы халықтары келісімге олардың ұлтына жататын барлық адамдарды, федералдық үкімет ережелері бойынша «Статус Индиандары» ретінде танылғандарына қарамастан, қосуды талап етті. 1973 жылы Юкон үнді бауырластығы мен Юкон мәртебесі жоқ үндістер қауымдастығы Юкон үндістер кеңесін (CYI) құрып, жер дауы туралы келісімді келісу үшін жұмыс істеді. Екі ұйым мен Кеңес 1980 жылы «Юкон үндістер кеңесі» деген атаумен бірікті. 1995 жылы CYI Юкон алғашқы халықтары кеңесі болып қайта аталды.
Unlike other parts of Canada, Yukon First Nations did not conclude any treaties until the 1990s. Chief Jim Boss of the Ta'an Kwach'an had requested compensation from the Canadian government for lost lands and hunting grounds as a result of the Klondike Gold Rush in 1902. Boss' letter was ignored by the federal government. It was not until the 1970s that the issue was raised again. The current process started in 1973 with the publication of Together Today For our Children Tomorrow by Chief Elijah Smith. Negotiations took place in the late 1970s and early 1980s, culminating in an agreement which was ultimately rejected. Negotiations resumed in the late 1980s and culminated to the "Umbrella Final Agreement" (UFA) in 1990. The UFA is used as the framework or template for individual agreements with each of the fourteen Yukon First Nations recognized by the federal government. It was signed in 1993 and the first four First Nations ratified their land claims agreements in 1995. To date (January, 2016), eleven of the fourteen First Nations have signed and ratified an agreement. Presently, White River First Nation, Liard First Nation and Ross River Dena Council are not negotiating. They remain Indian Bands under the federal Indian Act. Unlike most other Canadian land claims agreements that apply only to Status Indians, the Yukon First Nations insisted that the agreements involve everyone they considered part of their nation, whether they were recognized as Status Indians or not under federal government rules. In 1973, the Yukon Indian Brotherhood and the Yukon Association of Non Status Indians formed the Council for Yukon Indians (CYI) to negotiate a land claims agreement. The two organizations and the Council formally merged in 1980 under the name of Council for Yukon Indians. In 1995, CYI was renamed to the Council of Yukon First Nations.
Келісімге дейін
Юконның алғашқы халықтары өз билігін қайта иеленер алдында, федералды үкімет олардың жерлерін қалай пайдалануға болатынын қадағалап отырды. Келісімге дейін Юконның алғашқы халықтары Юкон жері мен оның ресурстарын толығымен өздеріне тиесілі деп талап еткен. Бұл талап олардың дәстүрлі түрде сол жерді мекендеуіне және пайдалануына негізделген. Алайда, Юкон істерінің бәрін Канаданың Үндістер және Солтүстік істер министрлігі (INAC) басқарып келген.
Before Yukon First Nations regained their self governance, the federal government regulated how they could use their land. Before the agreement, Yukon First Nations claimed the land and resources in Yukon as all under their ownership. This was based on traditional occupancy and use of that land. But, all affairs in Yukon were controlled by Indian and Northern Affairs Canada (INAC).
Бүгінгі бірге, ертеңгі балаларымыз үшін
1973 жылдың қаңтар айында Басшы Илайджа Смит «Бүгін бірге, ертең балаларымыз үшін» атты еңбекті жазды. Кіріспесінде Смит Юкон түпкілікті халықтар бірлестігінің Юконның алғашқы ұлттары мен Канада үкіметі үшін әділ және тең шешім табуға ұмтылысын баяндайды. Үшінші бөлімінде ол 1970-жылдар басындағы өзекті мәселелерді қарастырды. Смит сол кездегі Юконның түпкілікті халықтары туралы қалыптасқан көзқарастарды жоюға тырысты, ақ адамдардың стереотиптеріне қарсы тұрды. Смит түпкілікті халықтардың ақ адамдарға қатысты көзқарасын да ұсынды. Ол ақ адамдар мен түпкілікті халықтар мәдениеттерінің ерекшелігін мойындайды, сондықтан түпкілікті халықтар өздерінің қоғамдарын басқару мүмкіндігіне ие болуы керек дейді.
In January 1973, Chief Elijah Smith wrote Together Today for Our Children Tomorrow. In the introduction, Smith writes about the Yukon Native Brotherhood seeking a settlement that is fair and just both for the Yukon First Nations and the Government of Canada. In the third part, he explored contemporary issues of the early 1970s. Smith tried to break the stereotype of the Yukon Aboriginals at the time, challenging stereotypes by the Whiteman. Smith also provided the Aboriginals perspective on the Whiteman. He acknowledges the distinction between the cultures of the Whiteman and the Aboriginals, saying that is why the Aboriginals must have the ability to manage their own societies.
Қорытынды (жерді талап ету) келісімдері
Қорытынды келісімдер конституциялық түрде қорғалған (35-бап) қазіргі заманғы шарттар болып табылады. Олар Тұңғыш Ұлттардың Өңірлік Жерлердегі және олардың Дәстүрлі Аумақтарындағы құқықтарын анықтайды. Олар мұра, балық және жануарлар дүниесі, жаңартылмайтын ресурстар, су басқару, орман шаруашылығы, салық салу, қаржылық өтемақы, экономикалық даму шаралары және Тұңғыш Ұлтқа тиесілі және басқарылатын жерлер сияқты көптеген мәселелерді қамтиды.
The Final Agreements are constitutionally protected (section 35) modern day treaties. They define First Nations rights on Settlement Land, and within their Traditional Territory. They address a number of matters including heritage, fish and wildlife, non renewable resources, water management, forestry, taxation, financial compensation, economic development measures and land owned and managed by the First Nation.
Өзін-өзі басқару келісімдері
Жерді иемдену туралы әрбір келісімге өзін-өзі басқару туралы келісім де қоса тіркеледі, ол алғашқы ұлттарға бірнеше сала бойынша заң шығару құқығын береді. Бұл келісімдер алғашқы ұлттарға өз істерін бақылауға және басшылық етуге қабілеттілікті ұсынады, сондай-ақ алғашқы ұлттардың өз азаматтарына бағдарламалар мен қызметтерді ұсыну жауапкершілігін қабылдау мүмкіндігін көрсетеді. Жерді иемдену туралы келісімнің басқа шарттарына Юкон алғашқы ұлттары үшін салық жеңілдіктерін жою (2001 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді), әрбір алғашқы ұлттың дәстүрлі аумағындағы басқа да аборигендердің аң аулау құқығын шектеу және т.б. кіреді.
Each land claims agreement is also accompanied by a Self Government agreement that gives First Nations the right to enact legislation in a number of areas. These agreements provide First Nations with the power to control and direct their own affairs and outline the ability of a First Nation to assume responsibility for delivering programs or services to its citizens. Other provisions of the Land Claims agreement are the elimination of taxation exemptions for Yukon First Nations people (effective January 1, 2001), a restriction of hunting rights of other aboriginal peoples on each First Nation's traditional territory, etc.