Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарихи белгі
Historical marker
Еске алу тақтасы, немесе қарапайым тақта, кейбір жерлерде тарихи белгі, тарихи маркер немесе тарихи плакет деп те аталады. Бұл металл, керамика, тас, ағаш немесе басқа материалдан жасалған, әдетте қабырғаға, тасқа немесе басқа тік бетке бекітілген, мәтін немесе бейне түрінде көтеріңкі бейнеленген, немесе екеуі де бірге, бір немесе бірнеше адамды, оқиғаны, орынның бұрынғы қолданылуын немесе басқа да бір нәрсені еске алу үшін орнатылады. Көптеген қазіргі заманғы тақталар мен белгілер тақтаның немесе белгінің орнатылған жерін ескерткішпен байланыстырып, сол орынды баруға лайық деп көрсетеді. Еске алу тақтасы немесе қайтыс болған адамның немесе адамдардың ескерткіш тақтасы, қарапайым шіркеу ескерткіші болуы мүмкін. Көптеген қазіргі тақталар қандай да бір нәрсені еске түсіреді, бірақ бұл әрқашан солай бола бермейді, сондай-ақ, діни тақталар немесе меншік құқығын немесе белгілі бір байланысты көрсететін тақталар да бар. Плакетка – кішкентай тақта, бірақ ағылшын тілінде, көптеген еуропалық тілдерден айырмашылығы, бұл термин әдетте қабырғаға бекітілген сыртқы тақталар үшін қолданылмайды.
A commemorative plaque, or simply plaque, or in other places referred to as a historical marker, historic marker, or historic plaque, is a plate of metal, ceramic, stone, wood, or other material, typically attached to a wall, stone, or other vertical surface, and bearing text or an image in relief, or both, to commemorate one or more persons, an event, a former use of the place, or some other thing. Many modern plaques and markers are used to associate the location where the plaque or marker is installed with the person, event, or item commemorated as a place worthy of visit. A monumental plaque or tablet commemorating a deceased person or persons, can be a simple form of church monument. Most modern plaques affixed in this way are commemorative of something, but this is not always the case, and there are purely religious plaques, or those signifying ownership or affiliation of some sort. A plaquette is a small plaque, but in English, unlike many European languages, the term is not typically used for outdoor plaques fixed to walls.
Бенин патшалығы
Қазіргі Нигерияда 13-19 ғасырлар аралығында гүлденген Бенин империясының мүсіндік өнерінің дәстүрі ерекше бай болған. Патшалықтың мәдени өндірістің маңызды орталықтарының бірі – Бенин сарайындағы Обаның (құдай патшаның) әсем әрі салтанатты сарайы болды. Патша сарайында жасалған сан алуан көркем туындылардың ішінде төртбұрышты мыс немесе қоладан жасалған тақташалар бар еді. Осы тақташалардың, негізінен 13-дан 16 ғасырларға дейін жасалғандарының бір бөлігі Оба сарайымен байланысты маңызды тұлғалар мен оқиғаларды, соның ішінде Бениннің 16 ғасырдағы кеңею кезеңінде болған маңызды шайқастарды бейнелейді.
The Benin Empire, which flourished in present day Nigeria between the thirteenth and nineteenth centuries, had an exceedingly rich sculptural tradition. One of the kingdom's chief sites of cultural production was the elaborate ceremonial court of the Oba (divine king) at the palace in Benin. Among the wide range of artistic forms produced at the court were rectangular brass or bronze plaques. At least a portion of these plaques, which were mainly created from the thirteenth through sixteenth centuries, commemorate significant persons and events associated with the Oba's court, including important battles during Benin's sixteenth century expansionary period.
Орта ғасырлардағы Еуропа
Мыс немесе қоладан жасалған ескерткіш тақташалар ортағасырлық Еуропада кем дегенде XIII ғасырдың басынан XVI ғасырға дейін шіркеулердің қабырғаларына немесе қабірлердің бетіне орнатылатын зират ескерткіштерінің бір түрі ретінде жасалған. Көптеп сақталған бұл тақташалар мыс жамылғысынан немесе латуннан дайындалған, сирек жағдайда эмальмен боялған және көбінесе қысқа жазулармен бірге өте дәстүрлі бейнелерді көрсетеді.
Brass or bronze memorial plaques were produced throughout medieval Europe from at least the early thirteenth through the sixteenth centuries as a form of sepulchral memorial generally inset into the walls of churches or surfaces of tombs. Surviving in great numbers, they were manufactured from sheet brass or latten, very occasionally coloured with enamels, and tend to depict highly conventional figures with brief inscriptions.
Қазіргі заманғы
Тарихи белгілерді тарихи сақтаумен айналысатын ұлттық агенттіктер – мысалы, АҚШ-тағы Тарихи сақтау жөніндегі Ұлттық қор және Тарихи орындардың Ұлттық тізілімі, Ұлыбританиядағы Тарихи қызығушылық немесе табиғи сұлулық орындары жөніндегі Ұлттық қор, Ирландиядағы An Taisce, Филиппиндегі Ұлттық тарихи комиссия және басқа елдердің Ұлттық қорлары тізіміндегі нысандардың иелері орналастырады. Басқа тарихи белгілерді жергілікті муниципалитеттер, коммерциялық емес ұйымдар, компаниялар немесе жеке тұлғалар жасайды. Географиялық тұрғыдан анықталған аймақтардан өзге, жеке ұйымдар, мысалы, E Clampus Vitus немесе Американдық механикалық инженерлер қоғамы, белгілі бір тақырыпқа сәйкес келетін тарихи белгілердің ұлттық жиынтығын ұстауды таңдауы мүмкін. Корольдік өнер қоғамы 1866 жылы тақталар арқылы тарихи естеліктерді сақтау бойынша әлемдегі алғашқы жүйені құрды. Бұл жүйе британдық саясаткер Уильям Эварт пен мемлекеттік қызметкер Генри Коулдың ықпалымен құрылды. Алғашқы тақта 1867 жылы Лорд Байронның туған жерінде, 24 Холлс көшесінде, Кавендиш алаңында ашылды. Ең ерте сақталған тарихи белгі Наполеон III-ті еске алады, ол Сент-Джеймс, Король көшесінде орналасқан және 1867 жылы орнатылған. Бастапқы тақтаның түсі көк болған, бірақ өндіруші Minton, Hollins & Co ақшаны үнемдеу үшін оны шоколадты қоңыр түске өзгертті. 1901 жылы бұл жүйені алғаш рет жергілікті билік органы – Лондон округтік кеңесі қабылдады.
Historical markers are put on display by the owners of sites listed by national agencies concerned with historic preservation such as the National Trust for Historic Preservation and the National Register of Historic Places (in the United States), the National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty (in the United Kingdom), An Taisce (in Ireland), National Historical Commission of the Philippines (in the Philippines), and the National Trusts of other countries. Other historical markers are created by local municipalities, non profit organizations, companies, or individuals. In addition to geographically defined regions, individual organizations, such as E Clampus Vitus or the American Society of Mechanical Engineers, can choose to maintain a national set of historical markers that fit a certain theme. The Royal Society of Arts established the first scheme in the world for historical commemoration on plaques in 1866. The scheme was established under the influence of the British politician William Ewart and the civil servant Henry Cole. The first plaque was unveiled in 1867 to commemorate Lord Byron at his birthplace, 24 Holles Street, Cavendish Square. The earliest historical marker to survive, commemorates Napoleon III in King Street, St James's, and was also put up in 1867. The original plaque colour was blue, but this was changed by the manufacturer Minton, Hollins & Co to chocolate brown to save money. In 1901, the scheme was first taken over by the local government authority the London County Council.
Филиппин
Тарихи белгілер (филиппинше: panandang pangkasaysayan; lang es) – Филиппиннің барлық аймақтарында орнатылған, адамдар, орындар, тұлғалар, құрылымдар мен оқиғаларды еске түсіретін құйма темір тақташалар. Оларды Филиппиннің Ұлттық тарихи комиссиясы (NHCP) орнатады. Бұл практика 1933 жылы NHCP-нің алдағысы, Филиппин тарихи зерттеулер және белгілер комитеті арқылы басталды. Комитет бастапқыда тек Манила қаласындағы ескіліктерді белгілеген. Алғашқы белгілер 1934 жылы орнатылды. Белгілердің мәтіні негізінен филиппин тілінде, сонымен қатар ағылшын тілінде де кездеседі, әсіресе американдық отаршылдық кезеңінде орнатылған белгілерде. Себуано, Илокано және Капампанган сияқты аймақтық тілдердегі белгілер де NHCP тарапынан шығарылады. Белгілер елдің барлық аймақтарында, тіпті елден тыс жерлерде де орнатылған. Бұл тақташалар ғимараттарда, ескерткіштерде немесе арнайы орындарда, көпшік көре алатын жерлерде орнатылған тұрақты белгілер болып табылады. Бүгінгі күнгі деректер бойынша 1690-нан астам белгі бар. Көптеген белгілер Лусон аймағында, әсіресе Метро Манилада (500-ден астам) орналасқан. Бұл NHCP-ні Висаялар мен Минданао аймақтарында тарихи белгілерді көбейтуге итермеледі, осылайша ұлттық тарихи баяндамаға олардың үлесін арттыруға мүмкіндік берді. Жеке белгілерге қатысты мәселелер мен даулар да туындады, мысалы, бұрынғы Филиппин президенті Фердинанд Маркосты еске алу, сондай-ақ Жапон елшілігінің «қылық әйелдері» ескерткіші мен белгісіне реакциясы. Кейбір белгілер дұрыс емес ақпарат, ұрлық, соғыс немесе табиғи апаттар салдарынан жоғалғандықтан жаңа белгілермен ауыстырылды. Америкалық отаршылдық кезеңіне қатысты көптеген белгілер Екінші дүниежүзілік соғыста жойылды немесе жоғалып кетті. Жергілікті муниципалитеттер мен қалалар да жергілікті маңызы бар оқиғалар мен тұлғаларды бейнелейтін белгілерді орната алады. Олар NHCP-нің рұқсатын алғанмен, бұл белгілерге Филиппин Республикасының мөрін пайдалануға тыйым салынған. 2021 жылдың наурыз айынан қазан айына дейін NHCP және Ұлттық бес жүз жылдық комитет Филиппиндегі 2021 жылғы бес жүз жылдық мерекелік шаралардың (QCP) аясында бес жүз жылдық тарихи белгілерді ашты. Филиппиннің тәуелсіздігінің жариялануының 125 жылдығына орай, агенттік 2023 жылдан бастап Филиппин ұлттық жолының тарихи белгілерін ашуды бастады.
Historical markers (Filipino: panandang pangkasaysayan; lang es) are cast iron plaques installed all over the Philippines that commemorate people, places, personalities, structures, and events. They are installed by the National Historical Commission of the Philippines. This practice started in 1933, with NHCP's predecessor, the Philippine Historical Research and Markers Committee, which initially only marked antiquities in Manila. The initial markers were placed in 1934. Markers have their texts primarily in Filipino, while there are also markers in the English language, especially for markers that were installed during the American colonial era. Markers in regional languages such as Cebuano, Ilocano, and Kapampangan, are also available and issued by the NHCP. Markers are found all over the country, and there have been markers installed outside the country. The plaques themselves are permanent signs installed in publicly visible locations on buildings, monuments, or in special locations. There are more than 1,690 markers to date. Most markers are located within Luzon, especially in Metro Manila (with more than 500), which has prompted the NHCP to install more markers in Visayas and Mindanao, for their greater inclusion in the national historical narrative. Issues and controversies have also been the concern of several individual markers, from the commemoration of former Philippine President Ferdinand Marcos to the reaction of the Japanese embassy to the comfort women statue and marker. There have also been some markers replaced by new ones because of rectified information, theft, or loss due to war or disasters. Many American era markers have been destroyed or were lost as casualties of World War II. Local municipalities and cities can also install markers of figures and events of local significance. Though they may have the permission of the NHCP, these markers are barred from using the seal of the Republic of the Philippines. From March to October 2021, quincentennial historical markers were unveiled by the NHCP and the National Quincentennial Committee as part of the 2021 Quincentennial Commemorations in the Philippines (QCP). As part of the 125th anniversary of the Philippine declaration of independence celebrations, the agency then started unveiling Philippine Nationhood Trail historical markers since 2023.
Ұрлық
Металл сынығының бағасы өскендіктен, металл ұрылары ақшаға сату үшін ескерткіш тақталарды ұрлауға тырысады.
As the price of scrap metal has increased plaques have been the target of metal thieves wishing to resell the metal for cash.
Марапаттар
Тақталар немесе, көбінесе, плакеткалар трофейлер мен ленталардың орнына сыйлық ретінде де тапсырылады. Мұндай тақталарда әдетте сыйлықтың себебі және көбінесе сыйлық тағайындалған күні жазылады.
Plaques or, more often, plaquettes, are also given as awards instead of trophies or ribbons. Such plaques usually bear text describing the reason for the award and, often, the date of the award.