Кіріспе

Cauterets (kotʁɛ; окситан тілінде Cautarés, каталан тілінде Cautarés, арагон тілінде Cautarès) – Францияның оңтүстік-батысындағы Жоғарғы Пиреней департаменті мен Окситания аймағындағы шипажай қаласы, шаңғы курорты және коммуна.

География

Каутерец Лурд қаласының оңтүстік-батысында орналасқан және Пиреней ұлттық паркімен шектеседі. Пиреней тауларының биік шыңдарымен қоршалған Каутерец коммунасы тар аңғарда жатыр. Бұл аңғар тау өзенінің, оның салалары – Каутерец және Гав де Каутерец өзендерінің, сондай-ақ олардың тармақтарының бойында созылып жатыр. Ауылдан табиғи көрікті жерлерге, мысалы, Пик-де-Пегереге (Pic de Péguère) апаратын көптеген жаяу жолдар басталады. Ал Гауб көлі (Gaube Lake) Каутерецтен шамамен 1 сағат 30 минуттық жерде орналасқан, немесе Пон-д’Эспань (Pont d'Espagne) тау жағындағы қоныстан арқан көлікпен де жетуге болады. Пон-д’Эспань – бұл тау бөктерінен өтетін сарқырамасы бар елді мекен. Жақын жерде Petit Vignemale және шағын Массив де ла Фрутиер (Massif de la Fruitière) де орналасқан. Пиренейлердің панорамалық көрінісін тамашалауға болатын арқан көлікпен де жетуге болады. Каутерец – Пиреней тауларының GR10 жаяу жолымен саяхаттайтын жаяушылар үшін де жиі тоқтау орны. Ең төменгі биіктік, , солтүстікте орналасқан, мұнда Гав де Каутерец коммуналық аумақтан шығып, Солом аумағына кіреді. Ең жоғары биіктік – Вигнемель (Vignemale) – Франция Пиренейлерінің ең биік нүктесі, ол Испания мен Франция арасындағы шекараны белгілейді. Бұл аймақтағы басқа шыңдарға Монне (Monné) , Кабалирос (Cabaliros) және Пик-де-Шабарру (Pic de Chabarrou) жатады.

Көршілес коммуналар

Каутерец кең қауымдығы оңтүстік-батыста Испаниямен және Францияның он төрт коммунасымен шектеседі.

Жазғыштар

Каутерец көптеген жылу суларымен әйгілі. Олардың ерекшелігі күкірт және сода силикатының болуында, сонымен қатар олар тыныс алу органдарының ауруларын, ревматизмді, тері ауруларын және көптеген басқа да сырқаттарды емдеу үшін қолданылады. 1843 жылы ашылған "Термес Цезарь" жылу су моншалары бүгінгі күнге дейін емдеу қызметтерін ұсынады.

Климат

Каутерецтің мұхиттық климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі Cfb). 1981 және 2010 жылдар аралығында жиналған деректерге сүйене отырып: Каутерецтегі орташа тәуліктік температура және орташа жылдық жауын-шашын мөлшері , ең жауын-шашынды ай қараша болды. Шілде және тамыз ең жылы айлар болды, орташа ең жоғары температурасы , ал қаңтар мен ақпан ең суық айлар болды, орташа ең төменгі температурасы . 2015 жылға дейін Каутерецте тіркелген ең жоғары температура 2012 жылдың 18 тамызында , ал ең төменгі температура 1956 жылдың 11 ақпанында тіркелген.

Тарихқа дейінгі және ежелгі кезең

Тарихқа дейінгі және протохисториялық іздер табылды, олардың көпшілігі Каутерецтің үстіндегі аңғарларда: он бір тас шеңбері, төрт кромлех обасы, алты жеке оба және бес дольмен. Тас шеңберлері көбінесе Маркаду аңғарында, сондай-ақ кейбір жазықтар мен жайылымдарда орналасқан. Рим жаулап алуға дейінгі кезеңнің іздері аз. Галло-рим дәуірінен Каутерецтің жылу суларын пайдаланған қалдықтар табылды, мысалы, жүзу бассейні. Сент-Савин балконында каструм және Palatium Aemilianum вилласы салынған. Вилла Бенсер қазіргі Каутерец ауылы орналасқан жерде болған.

Орта ғасырлар

VIII-IX ғасырларда Сабин есімді монах аңғарда жалғыз өмір сүру үшін келді. Кейін Савин дю Лаведан аталған оның кереметтері мен қанонизациясы паломниктік сапарлардың көбеюіне себеп болды. Оның усақ қонысының орнында аббатхана салынды. Онда XII ғасырдағы Папалық бұйрығында аталған Каутер ауруханасы және Шарль Ұлы мен Бигорр графы сияқты түрлі билеушілердің берген жерлері болды. Нормандар монастырды тонап, қиратты. 1059-1078 жылдары Сен-Савин аббаты Бернард III "байн д'ен-о" деп аталатын бассейн салдырды. Бұл бассейн төңірегінде шағын үйлер топтасты. Осылайша Каутерец (Каутерес) ауылы пайда болды. 12 ғасырда Лаведан және Асп алқабының тұрғындары арасында мал ұрлығы үшін жанжал туды, нәтижесінде бірнеше Асп халқы қаза тапты. Комминг епископы Бертран, өкінген Бигорр халқын қауымнан шығарды. Олар өмір бойына бас бостандығынан айырылып, әр жыл сайын Сент-Мишель күні Сент-Савин шіркеуінде айып төлеуге үкім шығарылды. Бұл айып 1789 жылға дейін тұрақты түрде төленіп, "медальдердің салымы" (tribut des Médailles) деп белгілі болды. Әртүрлі ыстық бұлақтардың маңында үш монша болды және ауылда жиырма отбасы (феу) тұрды. Гастон Фебус 1380 жылы саңыраулығын емдеу үшін Каутерецке келді.

Ерте заманауи кезең

"Ежелгі" құндылықтарға қайта оралу, 16 ғасырдағы Ренессанс кезеңінде, моншалар мен термалды суларға үмтілуді қолдады. Осы ғасырда Маргарита де Наварраның бірнеше рет сапар шегуі Каутеретке кең танымал атақ әкелді. 16 ғасырда Сент-Савин аббаттығы күтімсіздіктен беделін жоғалтып, құлдырап кетті. Француз дін соғыстары кезінде Испанияға қарсы соғыстар мен қиратулар салдарынан гидротерапия тоқтатылды. 18 ғасырда Ла-Райлерге дейін сапаруға қолайлы жолдардың салынуы аңғардың дамуына жағдай жасады. Каутерет сулары туралы кітаптардың жарық көргенінің арқасында Ла-Райлер сәнді су көзіне айналды. 18 ғасырдың соңында Брузо шипажайы салынды.

XIX ғасыр және шипажайлардың алтын дәуірі

Сезардың жылу моншалары, Гранд-Отель-д'Англетер және Гранд-Отель-Континенталь монументальды қасбеттерімен бірге салынды. Олардың бәрі 19 ғасырдағы шипажайлардың алтын ғасырының куәгерлері. Оның танымал қонақтарының арасында 1825 жылы Жорж Санд, 1829 жылы Шатобриан және 1843 жылы Виктор Гюго болды. Дегенмен, Каутерцке әлеуметтік жағдайы жақсы адамдар ғана емес, Бернадетт Субирус та, астмамен ауыратын болғандықтан, 1858 және 1859 жылдары бірнеше рет келді. 19 ғасырдағы гидротерапияның дамуы Бонапарт отбасының мүшелері сияқты көптеген маңызды тұлғаларды әкелді. Голландия королевасы Хортенза де Боарна, император Жозефинаның қызы және Голландия королі Луи Бонапарттың әйелі 1807 жылдың 18 маусымынан 10 тамызына дейін Каутерцте болды. 1807 жылдың 25 шілдесінде королева Клемент, Лакрампе және Мартин жетекшілерімен бірге Каутерц-Гаварни жолымен саяхат жасады. 1822 жылы Винсент Шозенк қазіргі атын тасыған шыңға теңіз деңгейінен биіктікте алғаш рет көтерілді. Генри Рассел және басқа да танымал альпинистер аңғардан көптеген шағылыстар жасады. 1859 жылдың 8 қыркүйегінде Наполеон III және Евгения императрицасы Каутерцке келді. Ла-Райлер 1818-1828 жылдары тастан салынды. Көлік инфрақұрылымы күшті дамыды, оның ішінде 1871 жылы ашылған Лурд пен Пьеррефитте арасындағы теміржол желісі, содан кейін 1899 жылы Пьеррефит-Каутерц электр желісі, ал Каутерц-Ла-Райлер трамвайы 1897 жылдың 2 тамызында пайдалануға берілді.

ХХ ғасыр: бос уақытты пайдалану қоғамына қарай

XX ғасырдың басында Луи Фалис Пиреней тауларында шаңғы спортының негізін қалаушылардың бірі болды. Анри Салленав пен Луи Робахпен бірге ол шаңғымен Вигнемель және Ането тауларына алғашқы көтерілулер жасады. Олар Гранде-Фаше жанындағы Пик-Фалис тауына құрмет көрсетті. Каутерец шаңғы клубы 1907 жылы құрылды. 1910 жылы Францияның шаңғы чемпионаты Эу-Бонне және Каутерьесте өткізілді. 1918 жылы Валлондық паналаудың алғашқы күзетшілерінің бірі Панте болды; Pic R. Pantet тауы оның атымен аталады. 1937 жылы шаңғы спортын дамыту мақсатында канат жолы құрылысы туралы идея көтерілді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан кейінге шегерілді. 1950 жылдары көптеген су электр станциялары салынып жатқанда, Каутерц Понт-д'Эспаньяда таңдалған бірнеше жобаларды қабылдаудан бас тартты. 2013 жылдың 18 маусымында болған су тасқыны ауылдың бірнеше ғимаратын қиратты. Пьеррефитте-Несталастан Каутерцке баратын RD920 департаменттік жолы қирады. Пиреней жоғары кеңесінің қызметкерлері рекордтық жылдамдықпен, тау беткейіндегі әдемі серпілістермен бірнеше жүз метрлік жаңа жол учаскесін салды, бұл қираған аймақты айналып өтуге мүмкіндік берді.

Демография

2017 жылы коммунада 908 тұрғын болды.

Қоғамдық қатынастар

Каутерц 2017 жылдың қаңтар айында құрылған, 46 коммунаны біріктірген бірлестіктің құрамына кіреді.

Спорт

2007 жылғы 8 шілдеде Еуропалық жеңіл атлетика қауымдастығы Еуропа тау шаңғысы жүгіру чемпионатында ұйымдастырды.

Сәулет мұрасы

1886 жылы ашылған "Біздің ханым" шіркеуі 1884 жылы бұрынғы шіркеунің орнына салынды. 1995 жылы Орган достары қауымдастығы Пьер Балдидің "Тор жолы" ("The Way of the Cross") атты туындысын сатып алды, ол 1996 жылы Дүниежүзілік қасиетті суреттер байқауында 1-орын алды және бүгінде шіркеуде орналасқан. 1901 жылы ашылған ескі Каутерец вокзалы 1981 жылы фасадтары мен шатыры үшін тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілді. Бұл ғимарат тау шалелеріне ұқсас, ал кейбіреулер оны "батыс" стилінде салынған деп санайды. Пьеррефитте – Каутерец – Люз трамвай жолы 1949 жылы жабылып, жасыл жолға айналды. Вокзал қазірде концерттер мен басқа да шаралар өткізілетін орынға айналды, қазір тек автобустар ғана тоқтайды. Әрине, ол әлі де автобус стансасы болып табылады. Әуе трамвайының ескі вокзалын Гюстав Эйфельдің командасы салған. 1999 жылы жаңартылған Сезар термалды ванналары 1844 жылы салынған. Ришелье көшесі, одан кейін Райлер көшесі ауылдың тарихи осін құрайды. Өзеннің оң жағалауында Каутерецтің қонақ үйлері мен танымал резиденциялары орналасқан. Галитзин шалесі 1840 жылға дейін салынған. Латапие Флюрин бульвары XIX ғасырдың соңында салынған бірнеше маңызды ғимараттарға ие: Hotel d'Angleterre [England Hotel], Continental Hotel және Casino Club. Continental Hotel Continental Residence ғимаратына, ал Casino Club Résidence du Lys айналды, олардың барлығы көптеген мүсіндермен әсем безендірілген қасбеттерге ие. Continental Residence ғимараты 1984 жылдан бері негізгі қасбеті үшін тарихи ескерткіш ретінде тіркелген.

Табиғи мұра

Каутеретс – Пиреней тауларының кең аумағындағы коммуна, Пиреней ұлттық паркімен байланысты көптеген табиғи орындарға ие, мысалы, Понт-д'Эспань, Гаубе көлі және тауларды әсемдейтін сарқырамалар. Каутеретс ауылынан Лис гондоласы мен Гранд Барбат кресло лифтісі шаңғы тебу аймағына қол жеткізуді қамтамасыз етеді.

Әдебиеттегі каутериттер

Каутерэц Маргарита де Наварраның аяқталмаған қысқа әңгімелер жинағы – Гептамеронның құрылымын ұсынады. Су тасқынының салдарынан емделуге келген он әйел мен ер адам Каутерэцте күркіреп қалды. Олар әр күні бір әңгіме айту арқылы уақыт өткізуге бел буды.