Кіріспе

Қытайлық bullpup автоматтары, 5.56×45 мм НАТО оқ-дәрісіне арналған экспорттық нұсқасы QBZ 97, Оңтүстік-Шығыс Азия, Оңтүстік Азия және Шығыс Африканың бірнеше елінде пайдаланылады.

Даму

Қытай әскері 1971 жылы кіші калибрлі қаруды, ал 1986 жылы 86 типті бульпап мылтығын әзірлеуді бастады. 1989 жылы Халықтық азаттық армиясы Norinco компаниясынан сенімділігі мен дәлдігі жақсартылған, түрлі міндеттерге бейімделе алатын және әртүрлі тактикалық талаптарға сәйкес конфигурацияланатын шағын калибрлі қарулардың жаңа отбасын жасауды сұрады. QBZ 95 дизайнының авторы Дюо Иньсян 1991 жылы жоба жетекшісі болып тағайындалды. Бұл – қазіргі заманғы қару жүйесі, онда қарудың механизмі мен дүрысы тұтқа мен оқ ату механизмінің артында орналасқан. Қару стандартты 81 типті автоматты мылтықты алмастыру үшін жасалған. QBZ 95 2006 жылға қарай жетекші бөлімшелерде 81 типті мылтықты толығымен алмастырды және қазір екінші кезектегі бөлімшелерде және Халық қарулы полициясында оны алмастыру жалғасуда. Оның жалпы жауынгерлік тиімділігі туралы ақпарат аз. Телевизиялық сынақтарда қару суға батырылғаннан кейін де, сондай-ақ басқа да қиын жағдайларда жұмыс істей алатыны көрсетілді. Сондай-ақ, қару қысқа иінді газ жүйесінде жұмыс істейтіні белгілі, бұл көптеген қазіргі заманғы әскери мылтықтарға тән. Мылтықтағы таңдау тетігінің төрт режимі бар: "0" – қауіпсіз, "1" – жартылай автоматты, "2" – толық автоматты, ал кейбір модельдерде "3" – үш оқтың тізбегі. Қытай армиясы өздерінің 5,8×42 мм патронын НАТО-ның 5,56×45 мм және Ресейдің 5,45×39 мм патрондарына қарсы кеңінен сынаған. Халықтық азаттық армиясы өз патрондарының траекториясының тегіс болуымен, жылдамдық пен энергияны сақтау қабілетімен екі патроннан да жоғары екенін мәлімдейді. Сондай-ақ, оның 5,56×45 мм НАТО патронына қарағанда тегіс ену қабілеті бар екені де айтылады.

Қару-жарақ

QBZ 95-тің дизайны бұрынғы қытайлық үлгілерге ұқсамайтын жаңалық. Кішкентай калибрлі оқтардың аз кері соққысы және кері соққыны жұмсартатын жүйесінің арқасында, мылтық автоматты ату кезінде басқаруға оңай деп есептеледі. Зарядтау тұтқасы, AR 10-ның алғашқы нұсқаларындағыдай, біріктірілген тасымалдау тұтқасының астында орналасқан. Оқтың патроны жараққа салынып, қару зарядталған кезде тұтқа толығымен артқа тартылып, содан кейін босатылып, оқтың жараққа кіруіне мүмкіндік береді. Осыдан кейін оқ атуға дайын. Жаңа нұсқаларда, егер құлпы ашық қалдырылса, зарядтау тұтқасы тасымалдау тұтқасының астында артқы жағдайда бекітіледі. Зарядтау тұтқасын толығымен артқа тарту үшін саусақты пайдалануға болады немесе құлпын босату үшін дүкен құлпының артында орналасқан құлпын босату батырмасын басуға болады – бұл бұрынғы үлгіде болмаған мүмкіндік.

Баянет

QBZ 95 M9 штығының негізінде жасалған Type 87 штығын орнатуға болады.

Көрікті жерлер

Солдаттар өз мылтықтарына оптикалық көздеуіштерді орната алады, себебі тасымалдау тұтқасына ласточкин хвост рельсі енгізілген. QBZ 95 сонымен қатар YMA95 және YMA95 1 көздеуіштерін де пайдалана алады. QBZ 95 және QBZ 95–1 сериялы мылтықтарға жақсартылған QMK 171 3x көздеуіштерін орнатуға болады. QMK 171 дизайны QBZ 191-ге орнатылған QMK 152 көздеуішімен бірдей, бірақ QMK 152 тек пикатинни рельстеріне ғана сәйкес келеді, ал QMK 171 ласточкин хвост рельстері үшін жылдам құлыптау тетігіне ие.

Пикатини рельсі

Тасымалдау тұтқасын қысқа пикатинный рельсімен орнатуға болады, сондай-ақ оны жаңа жоғарғы қабылдағышқа ауыстырып, оны жекелестіруге болады. Type 95 автоматтары үшін пикатинный рельстік модификациялардың көпшілігін Ван Цзе және Гонконгтық қару дизайні шебері Ли Ка Хо жасаған. Лидің ACP Peak сериясы жалпақ үстіңгі рельстік жүйеге ие, ал Ван Цзедің "Long Bow" модификациялары тасымалдау тұтқасының пішінін сақтайды. Екі модификация да Қытай полициясы мен Халықтық азаттық армиясында қолданылады.

QBZ-95B (карбина)

Бұл стандартты мылтықтың қысқарақ және жеңілірек нұсқасы. Көрініп тұрған суреттерге сәйкес, QBZ 95B мылтығы негізінен теңіз офицерлеріне беріледі, себебі теңіз кемелеріндегі тар кеңістік толық ұзындықтағы мылтықты жақын арада қолдануға қолайсыздық тудырады. Оның қысқа ұңғысы граната тастағыш немесе штык бекітуге мүмкіндік бермейді, сондай-ақ ол AKS 74U үлгісіндегі ұңғыма күшейткішімен жабдықталған. Бұл карабин арнайы күштерде де қолданылуы мүмкін.

QBZ-97A (5,56 мм шабуыл мылтығы)

Бұл нұсқа QBZ 97, үш оқтың тізбектеп атылу режимі және оқты ұстап тұру құрылғысы қосылған; ол QBZ 95 және QBZ 97-ден тұтқа пішінімен де ерекшеленеді, енді оның тұтқасындағы қорғағыштың алдындағы "алдыңғы тұтқа" бөлігі жоқ.

QBZ-97B (5,56 мм карабин)

Бұл QBZ-97 карабинінің нұсқасы. QBZ 97B шабуылдық карабинін халықаралық нарықта ресми түрде тарататын Jianshe Industries (Group) Corporation оны "5.56 мм қысқа автоматты мылтық, NQZ03B (97) типі" деп жарнамалап сатады.

QJB-97 LSW (5,56 мм жеңіл қолдау қаруы)

QBZ 97 жеңіл қолдайтын қару үлгісі түпнұсқа қытайлық 5.8x42 мм патронның орнына 5.56x45 мм НАТО патронына калибрленген.

QBZ-95-1 (пистолет)

Жаңа QBZ 951, сондай-ақ QBZ 95 "Gai" ("改"; сөзбе-сөз: "өзгертілген") деп аталады, сенімділік және қолданудың ыңғайлылығына қатысты бірнеше мәселені шешеді және эргономикасын жақсартады. Оның баррелі ауыр және ұзын, сондай-ақ оны пайдалану үшін жаңадан жасалған тежегіші бар. "1" нұсқасында өзгертілген батырғыш, доңғалақ қорғауышы және пистолет тұтқасының үстінде орналасқан бас бармақпен таңдау қосқышы бар. Тасымалдау тұтқасы қытайлық жылдам ажыратылатын рельс бекіткішін сақтап қалды. Сонымен қатар, патрон гильзалары қарудың алдыңғы бөлігінен (сағат 1 позициясы) шығарылады, бұл сол қолмен атуға мүмкіндік береді. Және де, магазин құлпының артында болтты босату батырмасы орналасқан. 2010 жылдың басында сынақтан өту кезінде байқалды. Кейін ол қызметке енгізіліп, бастапқы QBZ 95 шабуыл мылтығын алмастырды. Алғашқы QBZ 95 мылтықтары екінші және резервтік әскерлерге беріліп жатыр, ал бірінші желідегі әскерлер QBZ 95 1 мылтығын алады. QBZ 95 1 жақын арада "QBZ 191" деп аталатын жаңа шабуыл мылтығымен алмастырылуы күтілуде.

QBZ-95B-1 (карбина)

QBZ 95B-нің жақсартылған нұсқасы, QBZ 951-дің ұңғысы мен эргономикалық жақсартулары карбина платформасында жасалған.

QJB-95-1 жеңіл қолдау қаруы (LSW)

QJB 95 LSW-нің жақсартылған нұсқасы, QBZ 951-дің эргономикалық жетілдірулерімен жасалған взводтық пулемет платформасы. 97А типті карабиндер 2008 жылы Канадада қолжетімді болды, оларды Корольдік Канада шаруа полициясы (RCMP) «шектеусіз» деп жіктеді және жалпы халыққа сатты. 2009 жылдың қаңтарында RCMP бөлшек саудаға арналған 97 типті атыс қаруын жіберуге рұқсат берді, бірақ кейіннен Канада шекара қызметі агенттігі (CBSA) қызметкерлері оны тәркілеп алды. Сол кезде CBSA тарапынан 97А типті атыс қаруларының екінші партиясы тоқтатылды. 2010 жылдың 22 наурызында Lever Arms of BC (сатуға қолжетімді жалғыз нұсқасы) импорттаған 97А типті карабиндердің шамамен 35 азаматтық иесіне RCMP олардың атыс қаруының статусы «12.2 тыйым салынған (толық автоматтық)» деп өзгертілгені туралы хабарлама жіберді. Мұндай атыс қаруына лицензиясы жоқ иелері 30 күн ішінде өздерінің 97А типті атыс қаруын мұндай лицензиясы бар жеке тұлғаларға немесе компанияларға, немесе полицияға жою үшін тапсыру керек болды. Канадалық 97 типті атыс қаруының иелері 97 типті жартылай автоматтық қаруды «тыйым салынған» статусына қайта жіктеудің заңдылығын анықтау үшін сот отырысын бастады. 2012 жылдың басында сотқа шағым жасау сәтсіз аяқталды, судья 97 типті атыс қаруының тыйым салынған қару екенін мәлімдеді. Модификацияның нақты егжей-тегжейі құпия сақталғанымен, RCMP қару-жарақ техникалық мамандары қорғаныс тарапынан сарапшыға 97 типті атыс қаруын қысқа мерзімде және қолжетімді құралдармен толық автоматтық режимге оңай түрлендіруге болатынын көрсетті. Нәтижесінде 97 типті атыс қарулары иелерінен тәркіленді және Канадада азаматтық меншікке заңсыз (тіпті «12.2 толық автоматтық» атыс қаруы лицензиясы бар адамдар үшін де). 2013 жылдың 28 сәуірінде Norinco-ның жаңа EMEI T97NSR атыс қаруы RCMP-мен FRT нөмірі 142760 бойынша «шектеусіз» деп жіктелді және шектеусіз иелену және сатып алу лицензиясы бар дилерлерге импорттауға рұқсат берілді. Ол Канадада аң аулау, зиянкестерді жою, нысанаға ату және спорттық ату үшін заңды. Ол 2013 жылдың 17 қыркүйегінде саудаға түсті және құны шамамен 1000 канад доллары.

NQZ03A

Экспорттық үлгісі, 5.56x45 НАТО патронына арналған.

NQZ03B

Қысқартылған нұсқасы, 5.56x45 НАТО патронына арналған.

Жайғақ

Жоғары көтергіш тұтқаны (әдетте "жатық үстіңгі бөлік" деп аталады) орнына Пикатини рельсі қойылған жетілдірілген нұсқалары Канада мен Қытайда да жасалған. "EM3516" және "T97NSR A" деп аталған екі экспорттық нұсқасы жарияланды.

K12 PUMA

12 калибрлі мылтық, оның әрекет ету механизмі мен сыртқы түрі ұқсас, ауыр және жеңіл оқтар үшін газды ауыстырғышқа ие.

EMER-K1

Мьянма 5.56 НАТО лицензиясы жоқ көшірмесі, Мьянмаға қару-жарақ ембаргосы салдарынан тоқтатылған шағын бастапқы экспорттық тапсырысты кері инженериялау арқылы жасалған.

Мемлекеттік емес қатысушылар

Тамил жолбарыстары: QBZ 97 автоматтарымен жабдықталған.