Кіріспе
Малек Ашраф (ملک اشرف), (1357) – 14 ғасырда Солтүстік-Батыс Иранды билеген Чупани әулетінің билеушісі. Ол Ильханат мемлекетінде маңызды ықпалға ие болған Чупани әулетінің соңғы өкілі болды.
Malek Ashraf (ملک اشرف), ( 1357) was a Chupanid ruler of northwestern Iran during the 14th century. He was the last of the Chupanids to possess a significant influence within Ilkhanate.
Алғашқы жылдар
Ол Тимурташ пен оның әйелі Даулат Хатунның екінші ұлы, Хасан Кучектен кейін туған. Әбу Саид оны әкесі өлімге кесілгеннен кейін ағаларымен бірге Қарақиссарда түрмеге қамады. Мәлік Асраф ағасы Хасан Кучекке қызмет ету кезінде өзін ерекшелендірді, 1341 жылы Тоға Темур Хасанға қарсы жіберген Хурасан әскерін жеңіп алды. Содан кейін ол Шираз үшін Инжуидтермен қақтығысқа тартылды. Мәлік Әшраф өзінің туысы Пир Хосейнге қарсы Инжуид Әбу Исхақтың көмек сұрауына жауап берді, одан кейін 1342 жылдың тамызында Пир Хосейнды жеңіп, Әбу Исхаққа Ширазды уақытша қайта бақылауға мүмкіндік берді.
Фактикалық билік
1343 жылы Хасан Кучек қайтыс болғаннан кейін, Шобанидтер жерлері Малек пен оның екі көкесі Яги Басти мен Сурган арасында бөлісті. Бірақ бұл бөліс ұзаққа соқпады, Малек Сурганды шайқаста жеңіп алды. 1344 жылы Яги Бастиді өлтірген соң, Малек Ширван шахы Кайкубад I-ге некелік одақ жасау үшін елшілер жіберді, бірақ ол бас тартты. 1345 жылы Малек Сурганмен күресу үшін Күрдістанға қайта оралуға мәжбүр болды. Ол Хасанды өлтіргені үшін бұрынғы марионеттік хан Сулейман ханға айып тақты. Сулейман Хасан Кучек қазынасының бір бөлігін жинап, Хасан Бузургтан араласуын сұрады, ол оны Табризге қабылдады. Мәлік Әшраф Аруанда Ануширван есімді жаңа марионеттік Илханды билікке келтіріп, 1346 жылы Табризге аттанды. Ол Абд әл-Хайи Хаммами Табризиді өзінің уәзірі етіп тағайындады. Билік құрған кезінде Малек көбінесе күдікпен қарап, зорлық-зомбылыққа ұшырады және көптеген халқының арасында беделін жоғалтты. Ол Нахчыванның билеушісі Әлики Бахадурмен бірге кіші інісі Миср Малекті өлімге жіберді. Кейіннен Малек 1347 жылдың бірінші жартысында кіші інісі Мәлік Аштарды Бағдадты басып алуға жіберді, бірақ жорық ауыр зиянмен аяқталды. Ол тіпті өзінің сүйікті уәзірі Абд әл-Хайиге де қарсы шығып, одан күшпен 300 мың динар алып қойды. 1350 жылы ол Мозаффаридтердің өтінішімен Инжуиттерден Фарсты тартып алуға тырысты, бірақ Исфаханды ала алмады және үстемдік үшін салық төлеуге мәжбүр болды.
Төмендеу
Оның қатыгездігі мен аймақтағы оба эпидемиясының таралуы көптеген азаматтарды осы аймақты тастап кетуге мәжбүр етті. 1357 жылы ол жаңа, беймәлім қуыршақ Ильханды, Газан II-ні таққа отырғызды. Бірақ, бұл 1357 жылы Ширван арқылы басып кірген Алтын Орданың Жани Бегімен тоқтатылды. Жани Бегтің бағынуды талап еткен хатына Мәлік "ол тек Газанның әмірі ғана" деп жауап берді. Мәлік Анатолияға қашуға тырысты, бірақ Сараб маңында шайқасуға мәжбүр болды және шайқаста 2000-3000 адамынан айырылды. Мәлік өзі Маранға қашып кетті, бірақ Хой маңында қолға түсті. Ол Табризде халықтың қуанышына орай дарға асылды. Мәліктің анасы мен балаларын Жани Бег аймақтан кеткен кезде алып кетті.
Отбасы
Оның жалғыз ұлы Теміртас 1360 жылы Хасан Бузурдың ізбасары Шейх Увайс тарапынан өлтірілді, ал оның қызы Солтанбахт Ширазда болғандығы айтылады.