Кіріспе

Мұшаша (Мошаша; المشعشعية) – Хузестанның Ховейзех қаласында орналасқан шиит арабтар әулеті, 1435 жылдан 1924 жылға дейін билік жүргізді. Бастапқыда рулар конфедерациясы ретінде құрылып, бірте-бірте құлшынысты исмаили шиит әулетіне айналды. Мұшашаның тәуелсіздігі 1508 жылы Сафавид шахы (патшасы) Исмаил I-нің қолынан жойылды, ол өзін жалғыз заңды шиит үкімшісі деп жариялады. Осыдан кейін Мұшаша келесі ғасырлар бойы Иран билігі астында валилер немесе губернаторлар ретінде қызмет етті. Мұшашаның негізін қалаған және басқарған – Мұхаммед ибн Фалах, өзін Әли мен Махдидің жер бетіндегі өкілі санайтын ирактық теолог. 15 ғасырдың ортасынан 19 ғасырға дейін олар Иранның оңтүстік-батысындағы батыс Хузестанның көп бөлігін биледі. 1436 жылдан бастап Ибн Фалах қазіргі Ирак пен Иран шекарасындағы әлсіз араб тайпалары арасында мессиандық сенімдерін таратып, мықты тайпалық одақ құру үшін жақтастар іздеді. 1441 жылы олар Хузестанның Ховейзех қаласын басып алды, ал келесі он жыл ішінде Мұшашахия күшін арттырып, қала және Тигр маңындағы билігін нығайтты. Бұл ертедегі әскери амбициялар Мұхаммед ибн Фалахтың мыңжылдық теологиясымен күштелді, ол оның өлімінен кейін де ондаған жылдар бойы Мұшашахияның әскери науқандарына елеулі әсер етті. Ибн Фалахтың ізбасарлары 1508 жылы Сафавидтер жеңгенге дейін Сафавид билеушілерімен, сондай-ақ Иран араб тайпаларымен үнемі қақтығыста болды. Сафавидтермен болған қақтығыстың себебі саясат пен аумақтық үстемдік қана емес, екі бәсекелес шиит мектебінің теологиялық айырмашылықтары мен бәсекелестігі де болды. Муажан Моменнің сөзіне сәйкес, екі секта да шииттердің гетеродокс (гулувв) наным-сенімдерін ұстанды. Ислам эсхатологиясы бойынша, Махди соңғы заманда Йеменде пайда болып, Сирия мен Ұлы Хорасанға орналасқан зұлым күштерге қарсы күресте жақсылық күштерін жетекшілік етеді. Мұшашаия соңғы заманның жақындап қалғанына және олар Сафавидтерді жеңіп, Иранды бақылауға алуы керек екеніне сенді, бұл Ибн Фалахтың пайғамдығын орындауға мүмкіндік береді. Мұшашаия біртіндеп ерестік нанымдарынан бас тартып, он екі шиа ортодоксиясының негізгі ағымына сіңді. Басқа шиит секталары сияқты, олар да поэзия мен өнерге үлкен мән берді. Расталмаған дереккөздер олардың билігі 19 ғасырда Бану Каабтың билікке көтерілуімен аяқталғанын көрсетеді, ол Джабир әл-Кааби басшылығымен Иранның батыс аймағындағы басым күшке айналды. Алайда Моменнің айтуынша, 16 ғасырда олар Хузестанның әкімдеріне дейін төмендеген.